Otomotiv sektörünün devlet beklentisi: 'Gölge etme'

Otomotiv sektörü, devletin en büyük gelir kalemlerinden biri. Sektör, her otomobil satışından peşin olarak alınan ÖTV’si, KDV’si, MTV’si, kaskosu, sigortası ve hatta akaryakıt satışlarından alınan vergisiyle devlet için tam anlamıyla bir “yediveren gülü.” Kâh günah keçisi kâh sabah-akşam sağılacak inek olarak görülen otomotiv sektöründe yöneticiler de bu duruma pek ses çıkarmazlar.

Bu yılın ilk sektör buluşmasını Ocak ayının ilk haftasında Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) hayata geçirdi. OSD Başkanı Cengiz Eroldu, 2024 yılında aylık bazda yaptığı bu toplantılarda ne dediyse hepsi Resmî Gazete’ye konu olmuştu. Örneğin Eroldu, yıl boyu Çin merkezli otomobil üreticilerinin Türkiye’de yatırım yapması gerektiğini söyledi durdu ve sonunda konuyu “Ya yatırım ya yaptırım” noktasına kadar getirdi. Nihayetinde de önce yaptırımlar, ardından da BYD yatırımı geldi. 

Eroldu, 2025’in ilk toplantısında da sektöre ilişkin mesajlarını verdi. Bugünlerde sık sık gündeme gelen ve Türkiye’deki yaşlı araç parkını gençleştirmeyi hedefleyen hurda teşviki önerisi, toplantıda Eroldu tarafından da dile getirildi. Konuya ilişkin açıklamasında “Bu konuda talebimiz var” diyen Eroldu, sözlerine şu şekilde devam etti: 

“Talebimiz, belli bir yaşta hurda aracınız varsa oluşturulan bir yeşil dönüşüm fonundan destek alınması... Biz hurda teşvikine farklı açılardan da inanıyoruz. Hurda teşvikini 1 taşla 3-4 tane kuş vurma fırsatı olarak görüyoruz. 

Türkiye’nin 2035’e yönelik çok önemli bir sürdürülebilirlik hedefi var. Türkiye de diğer ülkeler gibi emisyonlarını azaltmak istiyor. Daha önce yaptığımız bir analizi sizlerle paylaşmıştık. Türkiye’de otomotiv parkının neden olduğu emisyonun %95’ini parkın yarısı oluşturuyor. Diğer yarısı, toplam emisyonun yalnızca %5’ine sebep oluyor. 

Dolayısıyla Türkiye’de emisyonu yüksek bir park mevcut. Bunun içinde ağır vasıta da var, kamyon da var, traktör de var... Yani ülkenin her araç grubunun dinamiklerine göre doğru planlanmış ama çok uzun soluklu, bir seferde paldır küldür değil de belli bir fon ayırarak yavaş yavaş emisyonu yüksek parktan ayrılması lazım. Çünkü Türkiye’de bu parkın kendi kendini gençleştirme oranı çok düşük. Bu araçlar hâlâ bir ekonomik değere sahip oldukları için kimse bunları elden çıkarıp hurdaya ayırma konusunda istekli değil.” 

Çok uzun vadeli bir hurda teşvikinin yeşil dönüşüm planı altında devreye alınması gerektiğini belirten Eroldu, açıklamasında şu ifadelere de yer verdi: 

“Bu konuyu farklı platformlarda hükümetle de paylaştık. Bundan yıllar önce uygulanan hurda teşvikinde istenen olmadı. Çünkü bir önceki hurda teşvikinde tarlalardaki araçlar bile kapsama alındı. Bunlar da sektöre gölge düşürüyor. Gerçekten Türkiye’de yürür vaziyette olan, MTV’si yatırılmış, muayeneden geçmiş, belli bir disiplin altına girmiş araçların teşvik kapsamına alınması daha sağlıklı. Hurda ticareti olmasını istemiyoruz.”

ÖTV düzenlemesinde beklenti var, umut yok 

Toplantıda Cengiz Eroldu’ya ÖTV matrahları da soruldu. Malumunuz sektörün uzun zamandır istediği ve beklediği bir düzenleme bu… Eroldu, konuyla ilgili şu açıklamayı yaptı: 

“Ekonomi yönetimini siz de takip ediyorsunuz. Yönetim, tabi ki ekonomiyi bir taraftan soğutmaya çalışıyor. Fakat rakamlar da otomotiv sektörünün soğumadığını gösteriyor. 2023 ile 2024’te aynı pazar büyüklüğü oluştu. Bu yüzden ÖTV matrahlarının değiştirilmesine yönelik bir talebimiz var ama hayata geçmesi zor. Ekonomiyi soğutma isteği devam ettikçe vergi gelirini azaltacak bir gelişme olacağını düşünmüyorum.”

Eroldu, daha sonra şu ifadeleri de sözlerine ekledi: 

“Ülkenin bilançosu, bizim bilançolardan daha önemli. Otomotiv sanayi olarak biz sorumlu sanayicileriz. Ülkenin bilançosunu da korumak lazım. O yüzden matrah düzenlemesinin çok uygulanabilir olacağını düşünmüyorum. Ama böyle bir düzenlemeye ihtiyacımız var. 

Mevcut durumda Türk tüketicisinin araca erişimi kısıtlanıyor. Bugün en ucuz aracın 1 milyon lira olduğunu varsayalım. Hesap basit: Bunun yarısı vergi, yarısı araç bedeli. Esasında vergi bir miktar geriye çekilirse çok daha ulaşılabilir bir tablo çıkacak ortaya. Ancak söylediğim gibi ÖTV düzenlemesini istiyoruz ama kısa vadede beklemiyoruz.”