Rusya seçimlerinde neler yaşandı?

Rusya merkez seçim komisyonuna göre Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in partisi Birleşik Rusya, yaklaşık %50 oy oranıyla alt meclis Duma’daki çoğunluğunu korudu. 2016 seçimlerinde %54'lük oy oranına ulaşan parti, bu seçimlerde %5 oranında destek kaybetti. Buna rağmen Birleşik Rusya, 450 sandalyeli Duma meclisinde üçte ikiden fazla sandalyeyle var olacak. Birleşik Parti’yi %20 oyla Komünist Parti takip ediyor.

Atmosfer

Rusya'da 2020'de gerçekleşen referandumla yapılan değişiklik, Duma'nın yetkilerini genişletmiş ve Devlet Başkanı Putin'in iki dönem daha başkanlığa devam edebilmesinin önünü açmıştı. Seçim öncesi anketler Duma'nın faaliyetlerini destekleyenlerin oranının düştüğünü gösteriyordu. Zehirlendiği anlaşılan ve tedavisi tamamlandıktan sonra Rusya'ya dönüşünde havalimanında tutuklanarak 3,5 yıl hapis cezasına çarptırılan muhalif lider Aleksey Navalni’nin destekçilerinin de seçime katılmaları engellenmişti. 

Rusya'daki otoritelerin "yabancı ajan" olarak tanımladığı bağımsız oy izleme grubu Golos, haziran ayının başından bu yana çalışanların işverenleri tarafından oy kullanmaya zorlandığına yönelik mesajlar aldığını iddia ediyordu. Diğer yandan Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı ağustos ayının başında büyük kısıtlamaların ardından Rusya'daki seçimlerde AGİT gözlemcisi olamayacağını duyurmuştu. 

Üç günlük oylama sürecinde Golos, 4 bin 500'den fazla oylama ihlali tespit edildiğini duyurdu. İçişleri Bakanlığı ise önemli bir ihlal kaydedilmediğini açıkladı. Twitter'da oy sandıklarının sahte oylarla doldurulduğuna dair videolar paylaşıldı. Merkez seçim komisyonu 12 "sandık doldurma" vakasının yaşandığını ve 8.500 pusulanın geçersiz sayıldığını söyledi.

Google ve Apple'ın Rusya iletişim otoritesi tarafından "taleplerini sistematik olarak ihlal ettikleri" gerekçesiyle büyük cezalarla tehdit edildiği öne sürüldü ve Navalni destekçilerinin halkı Komünist Parti’ye oy vermeye çağırmak için kullandığı Smart Voting uygulaması, uygulama mağazalarından kaldırıldı. Geçtiğimiz haftalarda da uygulamanın internet sitesi engellenmişti.

Tepkiler

AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Sözcüsü Peter Stano Rusya'daki seçimlerin "korku atmosferinde gerçekleştiğini; seçim öncesinde muhalif politikacılara, sivil toplum kuruluşlarına, insan hakları aktivistlerine, bağımsız medya kuruluşlarına ve karşıt gazetecilere yönelik baskının muhalefeti susturmayı ve rekabeti ortadan kaldırmayı hedeflediğini" ifade etti. Stano AB'nin seçim sonuçlarını tanıyıp tanımayacağına ilişkin soruya bunun üye devletlere bağlı olduğu yanıtını verdi.

Almanya, seçimlerde "büyük usulsüzlükler olduğuna dair güvenilir bilgiler" olduğunu söyledi.

ABD merkezli düşünce kuruluşu Atlantic Council'in internet sitesinde yayımlanan yazısında Oleksiy Goncharenko, gerçekleşen seçimlerin "Rusya'nın bir demokrasi olmaktan çıktığını ve Putin rejiminin otoriterliğine yönelik tüm şüpheleri ortadan kaldırdığını" söyleyerek uluslararası topluma seçim sonuçlarını tanımama çağrısında bulundu. 

Şimdi ne olacak?

Vladimir Putin'in ve partisinin destek kaybı yaşamasının sebepleri arasında Aleksey Navalni'nin yolsuzluk konusundaki iddialarının ve muhalif liderin yaşam koşullarına ilişkin endişelerin olabileceği düşünülüyor. Yine de yorumlara göre Putin'in batıya karşı duruşu takdir toplamaya devam ediyor. Putin'in bu seçimin ardından kendisine meydan okuyabilecek herhangi bir muhalefeti kontrol altına almayı başardığı ifade ediliyor. 

Diğer yandan bazı yorumlar bu sonuçların Putin'in parlak bir onayı olmadığı ve Kremlin yönetiminin "ülkenin değişen demografisi" gibi bir gerçekle yüzleşmek zorunda kalacağını söylüyor. Moskova merkezli strateji danışmanlığı firması Macro-Advisory'den Chris Weafer; yeni kuşakların daha iyi yaşam koşulları, sosyal destek ve daha iyi bir gelecek istediğini, Putin yönetiminin karşısındaki en büyük zorluğun iktidarı korurken bu beklentileri karşılamak olacağını belirtiyor.