Teknoloji sektöründeki toplu işten çıkarmalar neden kadınları daha çok etkiliyor?

Yazan: Burcu Çırtlık

Teknoloji devlerinin 2022 yılında başladıkları, küresel toplu işten çıkarmalar, yüz binlerce insanı ve ekonomiyi etkilemeye devam ediyor. Layoffs.fyi tarafından derlenen verilere göre, 2022 yılında Meta, Amazon ve Google gibi büyük şirketlerin de içinde bulunduğu 597 teknoloji şirketi, 164.411 kişiyi işten çıkarttı. 2023 yılının ilk çeyreğinde bu rakam 171.660 civarında. Bu eğilimin 2023 yılının geri kalanında da devam etmesi bekleniyor.

Güncel çalışmalar bu toplu işten çıkarmalardan en çok etkilenen kitlenin kadınlar olduğuna işaret ediyor:

• 365datascience verilerine göre işten çıkarılanların %56'sı kadın.
• Fast Company araştırmalarına göre bu oran %45.
• EighfoldAI araştırmasına göre, bu süreçte kadınların işten çıkarılma ihtimali erkeklere oranla %65 daha fazla.

Teknoloji alanında çalışan kadınların oranının %26 civarında olması ilerleyen yıllarda cinsiyet eşitsizliğinin bu sektörde daha da artacağı anlamına geliyor.

Kadınların toplu işten çıkarmalardan daha fazla etkilenmesinin altında yatan kasıtlı ve kasıtlı olmayan birkaç faktör var. Kasıtlı olmayan faktörlerden biri, şirketlerin performans bazlı işten çıkarma yapmak yerine daha çok pozisyon ve işe giriş sürelerine öncelik vererek işten çıkarma yapması. İstatistiklere göre toplu işten çıkarmalardan en çok etkilenen pozisyonların başında insan kaynakları, halkla ilişkiler gibi kadın istihdam oranının yoğun olduğu pozisyonlar geliyor. Şirketler pozisyon odaklı işten çıkarma yaptıklarında otomatikman kadın istihdamını hedef almış oluyorlar.

"Son gelen ilk gider" prensibiyle yapılan işten çıkarmalar da önemli faktörlerden. Son yıllarda şirketlerin eşitlikçi politikalar uygulayarak işe aldıkları pek çok kadın, bu şekilde işten çıkartma yapan şirketlerin doğal hedefi hâline geliyor.

Özetle, şirketler bilinçli olarak ayrımcılık yapmasalar bile, seçtikleri işten çıkarma yöntemleri ve/veya eşitlik gözetmeksizin başvurulan işten çıkarma politikaları ile teknoloji sektöründe kadınların geleceğini tehlikeye atıyorlar.

Kasıtlı olarak kadın ağırlıklı yapılan işten çıkarmaların temelinde ise, kadınların yüzyıllardır mücadelesini verdiği pek çok önyargı mevcut. Finansal sorumlulukların erkeklerin omuzlarına yüklenmesi, kadının iş hayatında tuhaf karşılandığı kültürler, hamile kadınlara uygulanan ayrımcılıklar konusunda kendini geliştirmemiş şirketlerde bu dönemde kasıtlı olarak kadınların işine son verme eğilimi gözlemleniyor.

Yukarıdaki istatistiklere ek olarak, yapılan bir araştırmaya göre, her dört kadından birinin COVID-19 nedeniyle kariyerlerini değiştirmeyi düşündüğünü ve uzaktan çalışmaya geçişin kadın istihdamı üzerinde özellikle olumsuz bir etkisi olduğunu ortaya koyuyor.

Çıkış yolları neler?

Bulgular kadın hakları ve eşitlik açısından son derece endişe verici. Kadınlar teknoloji sektöründe zaten yeterince temsil edilmiyor ve mevcut işten çıkarmalar bu sorunu daha da kötüleştiriyor. Kadınları ve diğer azınlık grupları orantısız bir şekilde etkileyen işten çıkarmalar, mevcut eşitsizlikleri kalıcı hâle getirebilir ve bu grupların sektörde bir yer edinmesini daha da zorlaştırabilir.

Teknolojinin dünyayı ve toplumları dönüştürme konusundaki etkisi düşünüldüğünde, kadınların bu sektördeki söz haklarını ve seslerini kaybediyor oluşu, gelecek nesiller için endişe uyandırıcı.

Şirketlerin bu konunun farkına varması ve bu dengesizliği gidermek için aksiyonlar alması gerekiyor. Teknoloji şirketleri, çeşitlilik ve kapsayıcılık girişimlerine öncelik vermeli, çalışan anneleri desteklemeli ve işten çıkarmalarda cinsiyet eşitliğini mutlak bir faktör olarak gözetmeli. Bu adımların atılmasıyla teknoloji sektörü herkes için daha sağlıklı ve eşitlikçi bir yer hâline gelebilir.