Türkiye-Mısır görüşmelerinde ikinci tur

Türkiye ve Mısır heyetlerinin görüşmelerinde ikinci tur, dün Ankara'da başladı. İlk turu Türkiye'nin Mısır'ı ziyaretiyle mayıs ayında gerçekleşen görüşmelerin ikinci turu yarın da devam edecek. 

Görüşmelere ilişkin dün açıklama yapan Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu "Deniz yetki alanlarıyla ilgili onlar da isterse müzakerelere başlarız. Bizimle anlaşırlarsa daha fazla alan elde ederler. Bunlar mümkün olan ve olması gereken şeyler." ifadelerini kullandı.

• 5-6 Mayıs'ta Kahire'de gerçekleşen istikşafi nitelikteki görüşmelerde Libya, Suriye ve Irak'taki durum başta olmak üzere bölgesel konuların ele alındığı belirtilmiş; Doğu Akdeniz'de barış ve güvenliğin sağlanması ihtiyacı üzerinde durulduğu ifade edilmişti.

Sekiz yıllık kesinti

• Haziran 2012'de %51,7'lik bir oy oranıyla cumhurbaşkanlığı görevine seçilen Müslüman Kardeşler'in adayı Muhammed Mursi, 2013’te dönemin Savunma Bakanı Abdulfettah es-Sisi tarafından devrilmişti.

• Cumhurbaşkanı Erdoğan ve AK Parti hükümeti Mısır’da yaşananlara tepki göstermiş, Türkiye’de Mursi’yi destekleyen protestolar düzenlenmişti. Türkiye ve Mısır arasındaki ilişkiler bu yaşananlar sebebiyle sekiz yıldır maslahatgüzar seviyesinde yürütülüyordu. 

• Mısır'ın, Fayiz es-Serrac'ı destekleyen Türkiye'nin aksine Birleşik Arap Emirlikleri ve Rusya'yla Hafter'i desteklemesi, iki ülkeyi Libya'da da karşı karşıya getirmişti.

• İki ülke arasındaki ilişkilerde Doğu Akdeniz'deki güç dengeleri de belirleyici hâle gelmişti. 

Karşılıklı adımlar

• Normalleşme sürecinin 2020 Ağustos'ta istihbarat servisleri arasında gerçekleşen görüşmelerle başladığı biliniyor. 2020'de Türkiye Mısır'ın NATO toplantılarına katılmasına ilişkin vetosunu geri çekmişti. Geçtiğimiz martta Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, Mısır'la üst düzey diplomatik temasların başladığını ve tarafların görüşmeler için herhangi bir ön koşul sunmadığını, yıllardır süren kopukluğa dikkat çekerek "güven eksikliği" durumunun olabileceğini söylemiş ve yeni dönemde karşılıklı ziyaretler olabileceğinin sinyalini vermişti.

• Mısır Dışişleri Bakanı Sami Şükrü de geçtiğimiz aylarda "her iki tarafın da faydasına olacak bir diyalog ve çıkarlara zarar verilmeden uluslararası hukuk kurallarına uygun ilişkiler kurulmasında istekli" olduklarını ifade etmişti. Ayrıca 20 Nisan'da Türkiye-Mısır Dostluk Grubu tekrar kurulmuştu. 

• Geçtiğimiz aylarda Arap basınında yer alan haberlerde; Müslüman Kardeşler'le bağlantılı ve Türkiye'den yayın yapan Mekameleen, El Sharq ve Vatan televizyonlarının "muhalif yayınların sert tonunu düşürmesi" yönünde uyarıldığı söylenmiş fakat kanallardan bu konuda bir teyit gelmemişti. BBC Türkçe, kanalların son dönemde tamamen yasaklandığının bilindiğini ifade ediyor ve bu durumu Türkiye’nin Mısır’a yaptığı bir jest olarak tanımlıyor.

• Ayrıca Türkiye'nin Tunus'ta Müslüman Kardeşler'le bağı bulunan Nahda iktidarına karşı yaşanan gelişmelere yalnızca Dışişleri Bakanlığı'nca yapılan bir açıklamayla tepki göstermesi, Türkiye’nin Mısır’la "normalleşme çabalarına engel oluşturmaktan kaçınmak istemesinin bir göstergesi" olarak yorumlanıyor. 

İkinci turdan ne bekleniyor?

Resmî açıklamalarda "ilişkilerin karşılıklı yarar temelinde ilerletilmesinin ve normalleştirilmesinin amaçlandığı" belirtiliyor. Dün gerçekleşen görüşmede ikili konuların ele alındığı, bugün ise bölgesel konuların gündeme geleceği ve iki günlük görüşme sonucunda karşılıklı adımların netleşeceği tahmin ediliyor.

Bu kapsamda ikinci turun öncelikli gündemlerinden birinin diplomatik ilişkilerin büyükelçi seviyesine yükseltilmesi olacağı düşünülüyor. İlk görüşmede de bu konunun gündeme geldiği fakat Kahire'nin, sürecin kalıcılığı ve somutluğu konusunda daha çok kanıt gerektiğini ifade ettiği Mısır basınında yer almıştı. 

Nasıl yorumlanıyor?

• Konuyla ilgili DW Türkçe'ye görüş veren Prof. Dr. İlhan Uzgel; "Türkiye'nin Joe Biden'ın Orta Doğu'suna uyum sağlamaya çalıştığını, dış politikada ve ekonomide darboğaza giren Türkiye'nin bölge ülkeleriyle ilişkilerden başlayacak bir restorasyonla sorunların üstesinden geleceğini sandığını" ifade ediyor. 

• Ekonomi ve Dış Politika Araştırmalar Merkezi Başkanı Sinan Ülgen de agresif dış politikanın Türkiye'yi bölgede yalnızlaştırdığını, Türkiye'de risk algısını artırdığını ve yabancı sermaye çekmek için böyle bir restorasyona ihtiyaç olduğunu belirtiyor.

• Ortadoğu Araştırmaları Merkezi'nden Oytun Orhan tarafların "reel çıkarları çerçevesinde sorunları bir kenara bırakıp iş birliği alanlarına yoğunlaşma anlayışında" olduğunu düşünüyor.