Ukrayna girdabı hızlandı

Sınırında 100 bin Rus askerinin beklediği Ukrayna’da beklenen çatışmada ilk kurşun, siber olarak atıldı. 13 Ocak’ta Ukrayna kamu kuruluşlarının internet sitelerine ulaşmak isteyenleri “korkun ve en kötüsünü bekleyin” mesajı karşıladı. Yetmişe yakın kamu kuruluşunun internet sitesi kullanılamaz hale getirildi. 

Ukrayna istihbaratı saldırının arkasında Rusya’nın yakın müttefiki Belarus merkezli UNC1151 hacker grubunun olduğunu ileri sürdü. Rusya, her siber saldırı sonrası yaptığı üzere iddiaları reddetti. Rusya, ta 2007’de Estonya kamu kuruluşlarını hedef alan siber saldırıdan bu yana olağan şüpheli. Bu saldırı sonrası NATO’nun Siber Savunma Merkezi’nin Estonya’nın başkenti Talinn’de kurulması da tesadüf değil. Zaten NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, önümüzdeki günlerde Ukrayna’yla siber savunma alanında işbirliği için bir anlaşmaya varacaklarını açıkladı.

Amerikan istihbarat kaynakları, Rusya’nın Ukrayna içinde bir provokasyon planladığını ve bunu bahane ederek ülkeyi işgal etmeye hazırlandığını duyurdu. Rusya bu iddiayı reddetse de Putin, krizin çözülememesi durumunda “askeri ve teknik” tedbirler alınacağını açıkladı. Amerikan kaynakları bundan kastedilenin nükleer silahların yeniden konuşlandırılması ve denizaltından atılabilecek hipersonik füzelerle ABD sınırının tehdit edilmesi olduğu fikrinde. 

Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov, Venezuela ve Küba’ya füze konuşlandırılması üzerine sorulan bir soruya verdiği cevapta bu ihtimali dışlamadı. 1961’de dünyayı nükleer savaşın eşiğine getiren Küba füze krizinden bahsetmeyi de ihmal etmedi. 

Batı ne kadar kararlı?

Rusya’nın kırmızı çizgileri belli. Ukrayna’nın NATO’ya alınmayacağı yönünde bir güvence istiyor. Bunun yanı sıra NATO ve ABD’den eski Doğu Bloku ülkelerinde konuşlu askeri altyapının ve birliklerin çekilmesini talep ediyor. NATO, üye alımında Rusya’nın vetosunu kabul etmeme konusunda kararlı. 

Ancak bu kararlılığın pratikte nasıl işleyeceği henüz belirsiz. ABD Başkanı Joe Biden, Rusya’nın tehditlerinin sürmesi halinde finansal ve teknolojik yaptırımlar uygulanacağını açıklamıştı. Oraya az kalmışa benziyor.  

Tabii meselenin Avrupa’nın enerji güvenliğini ilgilendiren bir boyutu da var. Rus doğalgazının önemli bir kısmı Avrupa’ya, Sovyetler zamanında inşa edilmiş ve Ukrayna üzerinden geçen bir boru hattıyla taşınıyor. Bu Ukrayna için hem siyasi bağımsızlığı hem de ekonomik getirisi açısından stratejik önemde. Yakında devreye girmesi beklenen Nordstream II boru hattı ise Rus doğalgazının Almanya’ya doğrudan ulaşmasını sağlayacak. Geçen sayıda Almanya’nın doğalgaz uğruna AB’de Fransa’yla nasıl çatıştığından bahsetmiştim.  

Zayıf halka Almanya mı?

Almanya Rusya’yla ekonomik ve siyasi ilişkileri tamamen birbirinden ayırarak sürdürmeyi tercih eden bir siyaset izliyor. Alman hükümeti, Nordstream II’nin bir özel sektör projesi olduğunu ileri sürerek, işi ticari boyutta tutmaya çalışıyor. Tabii Almanya’nın eski başbakanı Gerhard Schröder’in boru hattını işleten şirketin yönetim kurulunda olduğunu da hatırlamak gerek. Alman-Rus ilişkilerinin bu niteliği, Almanya’nın Rusya’ya karşı yumuşak davranmakla suçlanmasına da yol açıyor. Rusya’ya ve Nordtream II’ye mesafeli Yeşiller’in Dışişleri Bakanı Annalena Baerbock’ın önceki günkü Moskova ziyareti bu bakımdan önemli. 

Yeni Şansölye Olaf Scholz’un yakın çevresinden sızan haberler Ukrayna’nın işgal edilmesi halinde Nordstream II projesinin dondurulacağı yönünde. Ancak kimi gözlemciler, boru hattı bir defa çalışmaya başladıktan sonra bunun zor olacağını ve boru hattına yönelik yaptırımların zaman geçirmeksizin hayata geçirilmesi gerektiğini ileri sürüyor.  

Batı ile Rusya gerginliği giderek derinleşirken Türkiye’yi de zor tercihler bekliyor. Türkiye’nin Ukrayna’ya Albayrak SİHA’larını satması, Rusya’yla gerginliğe yol açmıştı.

İkinci Karabağ Savaşı’nın taraflarının safları da net. Azerbaycan Başkanı İlham Aliyev ile Ukrayna Başkanı Vladimir Zelenskiy, 14 Ocak’ta savunma sanayinde işbirliğini de içeren ortak bir deklarasyon yayımladı. Ermenistan birlikleri ise Rusya liderliğindeki Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü’nün ilk askeri operasyonunda Kazakistan’daki protestoları bastırıyor. Turizmde Rusya’ya dayanan Türkiye’nin bu tabloda olası yaptırımlardan nasıl etkileneceği merak konusu. İki gün önce Erdoğan’ın yaptığı “Rusya Kırım’a çöktü” açıklamasının yakın zamanda sert bir şekilde yanıtlanması sürpriz olmaz.

Konuşlanan füzeler, teyakkuzda bekleyen askeri birlikler, sonuçsuz diplomatik görüşmeler, siber saldırılar, enerji krizi ve ekonomik çalkantılar. Kriz girdabı son günlerde daha sert dönüyor.