Uyum Açığı 2023 Raporu

Çağla Fadıllıoğlu

Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) tarafından hazırlanan Uyum Açığı 2023 Raporu, iklime uyum konusundaki ilerlemenin tüm cephelerde yavaşladığını gösteriyor. Uyum eylemlerinin planlanması, finansmanı ve uygulanmasındaki ilerlemeyi inceleyen rapor, gelişmekte olan ülkelerin uyum finansmanı ihtiyaçlarının uluslararası kamu finansmanı akışlarının 10-18 katı büyüklüğünde olduğunu ortaya koyuyor. Bu sayı, bir önceki tahminlerden yüzde 50 daha yüksek.

Rapordan öne çıkan bazı başlıklar şöyle:

•  2023 yılında sıcaklık rekorları kırılırken, fırtınalar, seller, kuraklıklar ve sıcak hava dalgaları yıkıma neden oldu. Bu artan etkiler, sera gazı salımlarının hızla azaltılmasının yanı sıra savunmasız nüfusları korumaya yönelik çabaların acilen artırılması gerektiğine işaret ediyor.
• Bununla birlikte, uyum konusundaki ilerleme, değerlendirilen üç alanda da yavaşlıyor. Bu alanlar ise finansman, planlama ve uygulama.
• Uyum sağlamadaki bu başarısızlık iklim krizini derinleştiriyor ve özellikle en kırılgan durumdakiler için kayıp ve zararlar açısından büyük sonuçlar doğuruyor.

Gelişmekte olan ülkeler için güncellenmiş uyum maliyetlerinin, bu on yıl içinde yılda 215 milyar ABD Doları ile 387 milyar ABD Doları arasında olacağı tahmin ediliyor.

• Yeni raporda öncekilere kıyasla daha yüksek uyum maliyetleri tahmin ediliyor.
• Gelişmekte olan ülkelerde modellenen uyum maliyetlerinin 2050 yılına kadar önemli ölçüde artacağı öngörülüyor.

Gelişmekte olan ülkelerin uyum finansmanı ihtiyaçları, sağlanmakta olan uluslararası kamu finansmanlarından 10-18 kat daha fazla.

• Gelişmekte olan ülkelere yönelik uyum finansmanı akışları 2021 yılında yüzde 15 azalarak yaklaşık 21 milyar ABD dolarına geriledi.
• Bu düşüş, Glasgow'daki COP26'da iki katına çıkarma taahhüdüne rağmen gerçekleşti.
• 2019 uyum finansmanı desteğinin 2025 yılına kadar yılda yaklaşık 40 milyar dolara çıkarılması endişe verici bir emsal teşkil ediyor.
• Artan uyum finansmanı ihtiyaçları ve duraklayan akışların bir sonucu olarak, mevcut uyum finansmanı açığının yıllık 194-366 milyar ABD doları olduğu tahmin ediliyor.

Uyum eylemlerine duyulan ihtiyacın artmasına rağmen uyum planlaması ve uygulamasının durağanlaştığı gözleniyor.

• Her altı ülkeden beşi en az bir ulusal uyum planlama aracına sahip olsa da, tam küresel kapsama ulaşma yönündeki ilerleme yavaşlıyor. Daha fazla destek gerekiyor.
• Dört uluslararası iklim fonu aracılığıyla desteklenen uyum eylemlerinin sayısı, muhtemelen COVID-19 ve Ukrayna'daki savaş nedeniyle bir önceki yıla göre daha düşük seviyede bulunuyor.

Yavaş azaltım ve uyumun bir sonucu olarak, iklimle ilgili kayıp ve zararlar artıyor.

• Yakın zamanda yapılan bir çalışma, iklimden en fazla etkilenen 55 ekonominin son yirmi yılda 500 milyar ABD Dolarından fazla kayıp ve zarar yaşadığını gösteriyor.
• Bu maliyetler önümüzdeki on yıllarda, özellikle de güçlü bir azaltım ve adaptasyonun yokluğunda hızla artacak, ancak kayıp ve zararların ele alınmasının aciliyetini destekleyen daha sağlam rakamlara ihtiyaç var.

Uyum ve azaltıma şimdi yatırım yapmak, gelecekte iklim maliyetlerini en aza indirecek.

• İddialı bir uyum, dezavantajlı gruplar için özellikle önemli olan dayanıklılığı artırabilir.
• Araştırmalar, kıyı taşkınlarına karşı uyuma yapılan her bir milyar dolarlık yatırımın ekonomik zararlarda 14 milyar dolarlık bir azalmaya yol açtığını gösteriyor.
• Tarıma yapılan yıllık 16 milyar ABD doları yatırım, yaklaşık 78 milyon insanın iklim etkileri nedeniyle açlıktan ölmesini veya kronik açlık çekmesini önleyecek.

Uyumu desteklemek için finansman sağlamanın yenilikçi yollarını bulmak çok önemli.

• 2025 yılına kadar gelişmekte olan ülkelerin 2019 uluslararası finans akışını iki katına çıkarma hedefi ile 2030 için olası yeni kolektif sayısallaştırılmış hedefleri, uyum finansmanı açığını tek başına önemli ölçüde kapatmayacağı öngörülüyor.