Viral olan Refah görseli, yapay zekayla ilgili ne anlatıyor?

İsrail, 26 Mayıs gecesi Filistinliler için “son sığınak” olarak kabul edilen Refah’taki çadırlara bombalı bir saldırı düzenledi. Yaklaşık 1,4 milyon yerinden edilmiş Filistinlinin bulunduğu Refah’a yapılan saldırıdan kısa bir süre sonra, yapay zeka desteğiyle “All Eyes on Rafah (Tüm Gözler Refah’ta)” yazılı bir Instagram hikaye şablonu oluşturuldu. 

Ayrıntılar: Malezyalı bir Instagram kullanıcısı tarafından oluşturulan şablon, platformda hızla viral hâle geldi ve 47 milyondan fazla kez paylaşıldı. Görselin ulaştığı başarı, İsrail’in Refah saldırısına ilişkin yapay zeka tarafından oluşturulan diğer görüntülerin de önünü açtı ve yapay zeka üretimi görseller giderek artan oranda Instagram, Facebook, TikTok ve X gibi sosyal medya platformlarında dolaşıma girmeye başladı. 

• Malezyalı kullanıcının Instagram hesabı, ziyaretçileri Filistin’e ilişkin yürütülen yardım faaliyetleri için fon toplayan bir insani yardım kuruluşuna yönlendiren bağlantılar içeriyor. 

• Söz konusu kullanıcının hesabında, yapay zeka tarafından üretilmiş görseller yanında gerçek görüntülerden oluşan paylaşımlar da yer alıyor. 

Öte yandan: Malezyalı kullanıcı, bahsi geçen şablonu Refah'taki durumla ilgili farkındalık yaratmak için oluşturmuş olsa da görselin başarısı, sosyal medyada popüler hâle gelmek isteyen diğer hesapların da yapay zeka desteğiyle yüzlerce benzer görsel oluşturmasının önünü açtı. 

• Güncel olarak kullanıcılar, sosyal medyada “All Eyes on Rafah” ifadeleriyle arama yaptığında Facebook ve Instagram’da çıkan sonuçların büyük bir çoğunluğunun yapay zeka üretimi görseller olduğu görülüyor.

• Diğer taraftan Gazze’deki duruma ilişkin gerçek görüntüler ve videolar, sosyal ağların platform politikaları nedeniyle giderek artan oranda filtrelerin arkasına gizleniyor ve asla görülmüyor. 

Dahası: Uzmanlar, görsellerin birçoğunun yalnızca viral hâle gelmeyi hedefleyen hesaplar tarafından oluşturulduğuna ve yayınlandığına işaret ediyor. Üstelik bu görseller, gerçek hayatta var olmayan ve hiçbir zaman var olmamış insanlar ve mekanları tasvir ediyor. 

• Yapay zeka üretimi sahte görseller, gerçek görüntülerden çok daha hızlı viral hâle geliyor. Zira sosyal medya platformlarının topluluk politikaları, gerçek görüntülerdeki ölüm, kan, çıplaklık ve şiddet gibi öğeleri "tartışmalı" olarak değerlendiriyor ve bu görüntüleri filtreleme yoluna gidiyor. 

Gazze’deki durum soyut hâle geliyor

Bu durum, Gazze’deki durumu gösteren gerçek görüntülerin sosyal medya akışlarının dışına itilmesine neden oluyor. Bu nedenle bölgedeki durum, giderek daha yüksek oranda sosyal medya kullanıcıları için soyut hâle geliyor. 

Perspektif: “All Eyes on Rafah” görseli, içinde Gazze’de olup bitenlere ilişkin hiçbir gerçek görüntü barındırmıyor. Yapay zeka üretimi görsellerin birçoğu, gerçek olmayan insanların yanan çadırlardan kaçtığı görüntüleri tasvir ediyor. 

• Yapay zekayı kullanan kötü niyetli kullanıcılar, genellikle hangi tür görsellerin viral olduğunu görmek için oluşturdukları görselleri sosyal medyada dolaşıma sokarak test ediyor. 

• Bu kullanıcılar, işe yarayan bir görsel bulunduklarında da yapay zeka araçları üzerinden yüzlerce benzer görsel oluşturuyor ve bu içerikleri sosyal medyada yayınlayarak popülarite kazanmaya devam ediyor. 

Bununla birlikte: Uzmanlar, Gazze’yi hedef alan İsrail saldırılarına ilişkin geçen yıl sonlarında veya bu yılın başlarında paylaşılmış yapay zeka üretimi yalnızca birkaç görsel bulunduğunu söylüyor. Bu görsellerin de yalnızca birkaç beğeni aldığı görülüyor. 

• Uzmanlara göre, “All Eyes on Rafah” görselinin popülaritesi ise bu alandaki bariyerleri yıktı ve adeta bir yapay zeka üretimi görsel seli başladı. Pek çok içerik üretici, spam kullanıcı veya iyi niyetli sosyal medya kullanıcısı, yapay zeka desteğiyle Gazze temalı görseller oluşturdu. 

Yapay zeka üretimi İsrail yanlısı görseller de paylaşılıyor

Görsel üretiminde ve protesto faaliyetlerinde yapay zekadan faydalanan tek taraf, Filistin destekçileri değil… Yakın zamanda yapay zeka tarafından oluşturulan ve yeraltı tünellerindeki rehineler ile Hamas’ın 7 Ekim’de İsrail’e düzenlediği saldırının tasvirlerini gösteren İsrail yanlısı görseller de sosyal medyada yayılmaya başladı. 

• Neden önemli? İsrail-Filistin olaylarına ilişkin oluşturulan yapay zeka üretimi içerikler arttıkça, sosyal medyada Gazze’deki gerçek yıkım ile ilgili görüntülere erişmek zorlaşıyor. Akıma katılan her yeni görsel, gerçekte olup bitenleri çok daha fazla soyut hâle getirme ve doğru bilgiye erişimde bariyerler oluşturma riskini de beraberinde getiriyor.