Waymo araçlar neden Los Angeles protestolarının hedefinde?

ABD'nin California eyaletine bağlı Los Angeles kentinde gözaltına alınan göçmenlere destek amacıyla başlatılan protestolarda Waymo’nun en az 6 robotaksisi gösterilerin hedefi oldu. Protestocular ve polis arasında yaşanan çatışma sırasında bazı göstericiler, alandaki Waymo araçları yakarak kullanılamaz hâle getirdi. Alevler içinde kalmış, grafitilerle dolu beyaz Waymo araçların görüntüleri, protestoların en ikonik fotoğrafları arasına girdi. 

Ayrıntılar: Google’ın çatı şirketi Alphabet’in otonom sürüş teknolojileri geliştiren iştiraki Waymo, bir grup protestocunun otonom araçlarının camlarını kırması, lastiklerini patlatması, üzerlerine ABD Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Ajansı’nın (ICE) gözaltılarına karşı sloganlar yazması ve araçları ateşe vermesinin ardından kendisini Los Angeles protestolarının merkezinde buldu. 

Araçların kullanılamaz hâle getirilmesinin ardından California Valisi Gavin Newsom ve Los Angeles Belediye Başkanı Karen Bass, protestoların yarattığı şiddet eylemleri ve yıkımı kınadı. ABD Başkanı Donald Trump da protestocuları “baş belaları” ve “paralı isyancılar” olarak nitelendirdi. 

• Ayrıca yetkililer, lityum iyon pillerle donatılan elektrikli Waymo araçların yakıldıklarında zehirli gazlar açığa çıkardığına ve civardaki kişiler için risk oluşturduğuna işaret etti. 
• Waymo, Los Angeles Polis Departmanı'nın da talimatıyla bölgedeki faaliyetlerini geçici olarak durdurmak zorunda kaldı. 

Geniş açı: Google’ın sürücüsüz araç projesinden doğan Waymo, 2020 yılında robotaksi hizmetini belirli pazarlarda kullanıma sunarak kamuya açık yollarda araçta herhangi bir güvenlik operatörü bulunmadan otonom taksi hizmeti sunan ilk şirket olmuştu. 

Şirket, güncel olarak Phoenix, San Francisco, Silikon Vadisi, Los Angeles, Miami ve Austin kentlerinde otonom paylaşımlı yolculuk hizmetleri sunuyor. Hizmetin, ilerleyen dönemlerde Atlanta, Washington ve Tokyo’ya da genişletilmesi bekleniyor. Şirket, her hafta 250 binden fazla ücretli yolculuk yapıldığını ve araçlarının 1,6 milyon kilometreden fazla yol kat ettiğini iddia ediyor. 

Öte yandan: Los Angeles protestoları, Waymo araçların hedefte olduğu ilk gösteri olmadı. Araçlar, daha önce şirketin genel merkezinin bulunduğu California’da da saldırıya uğramıştı. Geçen yılın Şubat ayında Los Angeles’da bir Waymo araç parçalanırken bu yılın Ocak ayında başka bir Waymo araç, San Francisco’da ateşe verilmişti. Yine geçen yıl Temmuz ayında bir ABD vatandaşı, San Francisco’da 17 Waymo aracın lastiklerini patlatmıştı. 

• Waymo araçlara yönelik saldırıların büyük bir çoğunluğunda araçların yarattığı ses ve görüntü kirliliği saldırıya gerekçe gösterilmişti. 

Üç ana sebep var

Los Angeles protestoları ise üç farklı nedenle Waymo araçları hedef tahtasına oturttu. Birinci neden, robotaksilerin insanlarla çevrili olduklarında kaçamamalarıydı. Yayalara zarar vermemek üzere programlanmaları nedeniyle hareket etmeyi durdurdukları için otonom Waymo'lar, protestolarda çok daha kolay hedef hâline geldi. 

Başka bir görüşe göre ise Waymo araçlara yönelik saldırılar, alandaki trafiği engellemeyi amaçlıyordu. Geleneksel olarak sıklıkla kullanılan bu protesto taktiği sayesinde göstericiler, protestolara hızla müdahale edilmesinin önüne geçti. 

Bir başka neden ise Waymo gibi sensörler ve kameralarla donatılan otonom araçların polis ekipleri tarafından bir gözetim aracı olarak kullanılma olasılığıydı. Araç çevresini 360 derece görüntüleyen kameralar sürekli olarak kayıt hâlinde olduğu ve bu kayıtlar zaman zaman kolluk kuvvetleriyle paylaşıldığı için robotaksiler protestocular arasındaki gizlilik endişelerini artırdı. 

Bir adım geriden: Nisan ayında Los Angeles Polis Departmanı, bir vur-kaç olayının soruşturması kapsamında Waymo araçların görüntülerini incelemişti. Üstelik kamera kayıtları incelenen Waymo aracın kazaya herhangi bir dahli bulunmuyordu. 

• 2023 yılında yayımlanan bir Bloomberg raporu da polisin giderek artan oranda otonom araçların kamera kayıtlarını bir video kanıtı olarak kullanmaya başladığını ortaya koymuştu. O dönem Waymo, polis taleplerini dikkatle incelediğini ve taleplerin yasalara uygun olduğundan ve bir yasal süreçten geçtiğinden emin olmadan talebe yanıt vermediğini dile getirmişti.

Perspektif: Bazı aktivistler, Waymo araçlara yönelik saldırıların göçmenlerden daha fazla sempati toplamasından şikayet etti. X’te saldırıların “şiddet” ve “terörizm” olarak nitelendirilmesini değerlendiren ABD’li aktivist Samuel Sinyangwe, paylaşımında şu ifadelere yer verdi. 

"Bir robot araba? Daha sonra da robot köpekler için mi adalet talep edeceksiniz? Sokakta defalarca plastik mermilerle vurulan insanlar için adalet istemeyecek misiniz? Bu nasıl bir siyaset?"

İklim ve işçi hakları aktivisti Elise Joshi de X üzerinden yaptığı bir paylaşımda “Waymo’da hiçbir insani unsur yok” dedi. Joshi, politikacıların Waymo gibi hizmetleri toplu taşımayı bizzat finanse etmemek için bir bahane olarak kullandığını da sözlerine ekledi.