Yunanistan sınıra duvar örerken

2011’de Suriye’de başlayan iç savaş, 2. Dünya Savaşı sonrasındaki en büyük göçmen krizlerinden birine sebep olurken milyonlarca insan yerinden edildi. Göç İdaresi’nin yayımladığı sayılara göre 2020’nin haziran ayı itibarıyla Türkiye’de 3 milyon 500 binden fazla Suriyeli sığınmacı yaşamaya devam ediyor. Yunanistan’ın “sınırlarını koruma politikası” ise uluslararası kamuoyunda tepkiyle karşılanıyor. 

• 2016 Mülteci Anlaşması: 2016’da Türkiye ile Avrupa Birliği arasında yapılan anlaşma, Avrupa Birliği’ne ulaşan mültecilerden sığınma başvuruları reddedilenlerin Türkiye'ye geri gönderilmesini, buna karşılık mültecilerin Türkiye’den AB’ye kayıtlı ve AB’nin belirlediği şekilde kabul edilmesini öngörüyordu. Anlaşmada, "Türkiye’nin AB’ye üyeliği hususunda kısa sürede yeni müzakere başlıklarının açılması, Türkiye’den talep edilen 72 şartın yerine getirilmesi hâlinde Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına Schengen bölgesinde vize serbestisi ve sığınmacıların masrafları için harcanmak üzere Türkiye’ye ek mali destek sağlanması da yer alıyordu.
   
• Anlaşmanın iptali: 2020’nin şubat ayının sonunda Suriye iç savaşındaki gelişmeler sonucu İdlib’den Türkiye’ye yeni bir göç dalgası gelmesi ihtimalinin kuvvetlenmesi üzerine Türkiye, göçmenlerin Avrupa'ya kara veya deniz yoluyla geçişini engellememeye karar verdi. Anlaşmada göçmenleri Türkiye’de tutmak üzere verilen sözün iptali anlamına gelen bu karar sonrasında sınıra giderek Yunanistan’a geçmek isteyen binlerce göçmen, Yunanistan güvenlik güçlerinin sert müdahalesiyle karşılaştı. İçişleri Bakanı Süleyman Soylu 5 Mart itibarıyla 139.070 sığınmacının sınırı geçtiğini söylerken göçmenlerin sınırda bekleyişlerinin koronavirüs salgınının yayılmasına ortam hazırlayabileceği gerekçesiyle sınırlar 18 Mart’ta yeniden kapatıldı.
   
• Yunanistan’ın müdahalesi: Yunanistan, sınıra yığılmaların başladığı günden itibaren sığınmacılara biber gazıyla müdahale etti, sınırı geçen göçmenlerin bir kısmı gözaltına alındı. Kimi göçmenler, sınırı geçtikten sonra Yunanistan güvenlik güçleri tarafından darp edilerek Türkiye’ye geri gönderildiklerini anlattı. Uluslararası Af Örgütü, Yunanistan güçlerinin sınırı geçmeye çalışan göçmenlere gerçek mermi ve göz yaşartıcı gazla müdahalesi sonucu en az iki kişinin hayatını kaybettiğini duyurdu. Midilli Adası’na botla yanaşmaya çalışan sığınmacılara yerel halkın engel olma görüntüleri çok tepki çekerken Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, bu sert politikayı “sınırları korumak” argümanıyla savundu.
   
• Tepkiler: Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen "Bu sınır sadece Yunanistan sınırı değil, burası aynı zamanda Avrupa sınırı" diyerek ve Yunanistan’ı “Avrupa’nın kalkanı" olarak tanımlayarak Yunanistan’a destek olsa da Komisyon daha sonra Yunanistan'dan sığınmacılara yönelik şiddet veya yasa dışı müdahale iddialarını soruşturmasını istedi. Birleşmiş Milletler ise yaşananlara ilişkin “Yunanistan'ın bu insanlara yönelik saldırılarına son vermek ve onları korumakla yükümlü olduğunu, ancak sınırı geçen göçmen ve sığınmacıların eşyalarına el konulduktan sonra bu insanların Türkiye'ye dönmeye zorlandığını ve bir Avrupa Birliği üyesi olan Yunanistan'ın bu tavrı ile, kitlesel sınır dışı yasağına karşı geldiğini” açıkladı. Atina, Brüksel ve Berlin gibi Avrupa başkentlerinde de göçmenlere destek için yürüyüşler düzenlendi.
   
• Yunanistan'dan duvar: Türkiye’nin sınırı geçmek isteyen mültecilerin geçişine yeniden izin vermeye başladığını iddia eden Yunanistan, gündemde çok yer bulmasa da Türkiye sınırına 208 kilometrelik bir bariyer inşa ediyor. 
   
• Sonuç: Suriye’deki çatışma ortamı devam ettiği sürece, Türkiye’nin daima yeni göç dalgalarıyla karşı karşıya kalma ihtimali bulunuyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise sık sık "Suriye kaynaklı göç probleminin tek çözüm yolu, mültecilerin bizim sınırlarımız içinde tutulması olarak görülemez. Yeni bir göç dalgası yaşanması hâlinde artık biz bunu tek başına göğüsleyemeyeceğiz.” ifadelerini kullanıyor. Başta Yunanistan olmak üzere Avrupa Birliği ülkelerinin sınırlara duvar örmek yerine iş birliğine açık, sorumluluğu daha fazla paylaşan ve evrensel insan haklarına daha çok saygı duyan bir göç politikası izlemeleri, problemin uzun vadeli çözümü ve Avrupa Birliği’nin kendi tanımladığı Avrupa Birliği Değerleri’nin inandırıcılığı ve devamı için elzem görünüyor.