Yurt dışındaki seçmenlerin karşılaştığı zorluklar

14 Mayıs 2023 Pazar günü yapılacak Cumhurbaşkanlığı ve 28. Dönem Milletvekilliği seçimi için yurt dışındaki vatandaşlar sandığa erken gitti.

Seçmen kaydı yurt dışında görünen vatandaşlar, 74 ülkedeki 177 temsilcilikte kurulan sandıklarda oylarını kullandı. Yurtdışında oy kullanma sürecinde sandıklarda sık sık karşılaşılan durumlardan biri, seçmenlerin kaydının yurt dışında görünmemesi ve bu sebeple oylarını kullanamamaları.

Almanya ve Avusturya'da müşahitlik yapan kadınlarla yaptığımız görüşmeler sonucu edindiğimiz bilgilere göre;

• İki gün boyunca Köln'de müşahitlik yapan İlayda Taşçı'nın gözlemlerine göre 10 kişiden yaklaşık biri bulunduğu sandıkta adres beyanı sebebi ile oy kullanamamış.
• Berlin sandıklarında müşahitlik yapan B.'nin belirttiğine göre, görevli olduğu sandıkta 4 saat içinde 5 kişi, yurtdışı kaydı bulunmadığı için geri çevrilmiş.
• Viyana'da 13 gün müşahitlik yapan Elif Bozlak, görevli olduğu sandıkta, her gün en az 15 ila 30 kişinin bu sebeple oy veremediğini söylüyor.
• Berlin'de sandık müşahitliği yapan Özlem G.'nin ifadesine göre gün boyunca bu sebeple oy kullanamadan dönen insanların oranı %5 ile %10 arasında.

Kadın müşahitlerin gözlemlerine göre, sandığa giden ve oy vermeden geri dönen seçmenlerin çoğunluğu, yurtdışı seçmen kaydını kontrol etmeden sandığa gidenler. Müşahitlerin gözlemlerine göre oy kullanamadan geri dönenlerin çoğunluğunu 60 yaş ve üzeri kadınlar oluşturuyor.

Bu seçimde oy kullanamayan yurtdışı seçmen iki kategoride karşımıza çıkıyor:

• Yurtdışına yeni göç eden ve seçmen kaydını henüz yurtdışına almamış seçmenler,
• Yıllardır yurtdışında yaşayan ve bir önceki seçimlerde oylarını yurtdışında kullanmış seçmenler. Bu seçmenler mevcut durumda yurt dışı seçmen kayıtları olmadığı için sandıklardan geri dönmüş.

İkinci sebeple sandıktan çevrilen pek çok seçmen bu duruma isyan ederek, yıllardır yurtdışında yaşadıklarını, bu beyanı daha öncesinde verdiklerini ve bu sebeple de kontrol etme gereği duymadıklarını söylüyor. Konuştuğumuz müşahitler alandan aldıkları duyumlara göre, yurtdışında yaşayan vatandaşların Türkiye'de yaptırdıkları bazı işlemlerin, yurt dışı kaydının düşmesine sebep olduğunu aktarıyor.

Bu bilgi resmi olarak teyit edilemiyor. Bu nedenle yetkililerin bu konuyu incelemesi, eğer sistemsel bir hata mevcut ise bu hatayı gidermeleri gerekiyor. Eğer bu süreç bürokratik bir zorunluluk ise, bu durumda halkın doğru ve etkin bilgilendirildiğinden emin olunmalı.