Zelenski, suikast suçlamasının ardından Lahey'de

Rusya'nın Çarşamba günü Ukrayna'yı Kremlin'e insansız hava araçlarıyla (İHA) saldırıp Devlet Başkanı Vladimir Putin'e suikast girişimi düzenlemesiyle suçlamasından sonra, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski iddiaları reddeti. Zelenski, Hollanda'ya yaptığı ilk resmî ziyarette Uluslararası Ceza Mahkemesi'ni (ICC) de ziyaret etti. Kremlin iddia ettikleri saldırı karşısında "gerekli gördükleri anda" karşılık verme hakkına sahip olduğunu söylerken, Kiev de bu tür suçlamaların Ukrayna'ya yapılacak geniş çaplı bir "terör saldırısına ortam hazırlamak için" yapıldığını söyledi. 

Zelenski'den açıklama: Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski, Rusya'nın iddialarını reddederek Kiev'in Kremlin'i İHA'larla hedef almadığını ve Devlet Başkanı Vladimir Putin'e suikast düzenlemeye çalışmadığını belirtti. Helsinki'de kuzey ülkeleri liderleriyle yaptığı basın toplantısında Zelenski, "Biz Putin'e saldırmadık. Bu işi mahkemeye bırakın. Biz kendi topraklarımızda savaşıyoruz; köylerimizi ve şehirlerimizi koruyoruz" dedi. 

Ne olmuştu? Rusya, Ukrayna'nın İHA saldırısıyla Putin'e suikast girişiminde bulunduğunu iddia etmişti. Açıklamada, Kremlin'i hedef alan iki İHA'nın da düşürüldüğü ve saldırı girişimine "gerekli görüldüğü anda ve gerekli görüldüğü yerde" karşılık verme hakkını saklı tuttukları belirtilmişti.

• Kremlin Sözcüsü Peskov, olaya ilişkin yaptığı açıklamada, "Bu tür terör eylemlerine yönelik kararların Kiev’de değil, Washington’da alındığını biliyoruz. Kiev kendisine söyleneni yapıyor” dedi.

Bunun üzerine: Zelenski'nin danışmanı Mikaylo Podolyak da saldırının Rusya tarafından "sahnelendiğine" işaret ederek, "Ukrayna Kremlin'e saldırmıyor, çünkü bu askerî hedeflerimizden birini yerine getirmiyor" dedi. Podolyak, "Bu düzmece haberler, Ukrayna'ya yapılacak geniş çaplı bir terör saldırısına ortam hazırlamak için yapılıyor" ifadesini kullandı.

• Zelenski'nin Basın Sözcüsü Nikiforov ise konuya ilişkin "Kremlin'e yapılan sözde saldırılar hakkında hiçbir bilgimiz yok" açıklamasında bulunmuştu. 

"İşi mahkemeye bırakın": Zelenski, Rusya'nın iddialarının ardından Hollanda'nın Lahey kentinde ülkenin Başbakanı Mark Rutte'yi ve ICC'yi ziyaret etti. Zelenski, mahkemede yaptığı konuşmada Putin'in adalete teslim edilmesi gerektiğinin altını çizdi. 

Yargılanabilir mi? Lahey'de bulunan ICC, Ukrayna'dan çocukları sınır dışı ettiği şüphesiyle Putin hakkında tutuklama emri çıkarmıştı. Ancak ICC'nin saldırı suçları üzerinde yargı etkisi bulunmuyor. Bu sorundan ötürü Avrupa Komisyonu, Ukrayna'da saldırı suçunun kovuşturulması için Lahey'de kurulacak ayrı bir uluslararası merkezin oluşturması çağrısında bulundu.

• Zelenski de, ICC ziyaretinde ayrı bir saldırı suçları mahkemesi kurulması çağrısında bulundu:

"Asıl suç olan saldırganlık suçuna yanıt verebilecek tek bir kurum var: bir mahkeme. Politikacıların davanın güya bittiğini söylemelerine olanak tanıyacak bir uzlaşma değil, gerçek, tam teşekküllü bir mahkeme."

Saldırı eylemi/suçları nedir? Birleşmiş Milletler (BM), saldırı eylemini "bir devletin silahlı kuvvetlerinin başka bir devletin topraklarına saldırması, istila etmesi ya da askerî işgalde bulunması" olarak tanımlıyor. 

Nasıl olacak? ICC'nin saldırı suçları için ayrı bir mahkeme kurmasının, bu kararı destekleyen bir grup ülke tarafından ya da BM Genel Kurulu'nun onayı ile nasıl meşrulaştırılacağı konusundaki hukuki ve pratik sorulara cevap aranmaya devam ediyor. 

• Başka bir sorun: Rusya ICC'ye üye değil ve mahkemenin yargı yetkisini reddediyor. Komşu ülkesini "askerden arındırmak" için "özel bir operasyon" olarak nitelendirdiği Ukrayna işgali sırasında ise zulüm işlediğini inkar ediyor.