Zen ve Gezegeni Kurtarma Sanatı

Ebru Özmen Biter

İklim krizinin giderek derinleştiği, çevresel sorunların karşısında zaman zaman çaresiz hissettiğimiz bir dönemden geçiyoruz. Hayatını farkındalık sahibi ve faydalı topluluklar yaratmaya adamış, geçtiğimiz yıllarda kaybettiğimiz Thich Nhat Hanh, Zen ve Gezegeni Kurtarma Sanatı kitabı ile gelecek nesillere öğretilerini sunarken ümitsizliğe kapılmadan neler yapılabileceğine dair ilham veriyor. İklim krizini yalnızca çevresel bir sorun olarak değil, insanın kendisiyle, diğer canlılarla ve dünyayla kurduğu ilişkinin bir sonucu olarak ele alıyor. Ona göre gezegenin geleceğini değiştirmek, dünyayı algılama ve yaşama biçimimizi de sorgulamayı gerektiriyor.

Zen öğretisinde derinlemesine bakma pratiği, varlıkların gerçek doğasını görmeye ve anlamaya yardımcı oluyor. Bu pratik, değişimin ve iyileşmenin yollarını keşfetmemizi sağlayabiliyor. Thich Nhat Hanh, varoluşun birbirine koşullu olduğunu hatırlatıyor. Bir ağacın varlığı yağmura, güneşe, toprağa ve sayısız canlıya bağlı olduğu gibi, insan yaşamı da doğanın bütün bu ilişkileri içinde sürüyor. Doğa bizden ayrı, dışarıda korunmayı bekleyen bir alan değil. Bu bağı gerçekten kavramak, dünya ile gerçek bir iletişimin yolunu açabiliyor. Oysaki doğayla bağımızın zayıfladığının çoğumuz farkında bile değiliz. 

Thich Nhat Hanh gelecek nesillerden özür diliyor. Çünkü onlara karşı sorumluluğumuz olduğunu unutmuş gibi davranıyoruz. Oysa harekete geçebiliriz. Gezegeni kurtarma işi bizim ömrümüzden daha uzun sürecek bir çaba. Her anımızda bugün yaptıklarımızla gezegenin sağlığına ve canlılığına katkıda bulunabiliriz.

“Dünya’nın iyiliği için her şeyi yaparsak Dünya da bizim iyiliğimiz için her şeyi yapar. Bu bağlantı farkındalıkla başlar. Farkındalık sayesinde, Dünya’nın evladı olarak burada olduğumuzu ve Dünya’yı içimizde taşıdığımızı anlarız.”

Bu sorumluluğun önemli bir parçası da tüketim alışkanlıklarımızı gözden geçirmek. Gezegenin kaynaklarını tüketme konusunda olan açgözlülüğümüzü azaltmak için cömertliği hatırlamak, gezegen için gayretimizi, zamanımızı, sevgimizi vermek, sadelikle yaşamak mümkün. Böylelikle önümüzde daha iyi bir gelecek için korkusuzca yaşama yolu açılabilir. Bunun için ise dünyada görmek istediğimiz değişimi önce kendimizde görebilmeliyiz. Günlük yaşamda satın alıyor, tüketiyor, kullanıyor ve atıyoruz. Bir ihtiyacın nerede sona erdiğini, alışkanlığın nerede başladığını her zaman fark etmiyoruz. Daha sade yaşamak, neyin yeterli olduğunu yeniden değerlendirmek aslında. Farkındalıklı tüketim, yalnızca alışveriş tercihlerimizle sınırlı değil; zihnimizi ve yaşamımızı neyle beslediğimizle de ilgili. Mükemmel olmamız gerekmiyor. Sadece özenli ve yeterince iyi olabiliriz. Bugün nasıl yaşadığımızı, neyi tükettiğimizi, hangi değerleri çoğalttığımızı ve başkalarıyla nasıl bir ilişki kurduğumuzu değiştirebiliriz.

Thich Nhat Hanh için şefkat yalnızca bireysel bir duygu değil; adaletsizlik, eşitsizlik ve ekolojik yıkım karşısında sorumluluk üstlenmeyi de içeriyor. Güzel bir gezegende hayattan keyif alan, sade bir yaşam süren insan olma hakkımıza sahip çıkmak bizim sorumluluğumuz. Yaşama saygı zihnimizdeki bir tohum; bu tohumu yeşertebiliriz. Sağlıklı, huzurlu ve şefkatli olarak da dünyaya katkıda bulunabiliriz. Kendimize iyi bakmak, neşemizi ve motivasyonumuzu korumak, yürüdüğümüz yolu neşeli, besleyici ve iyileştirici yapar. Bu koşulları yaratacak bir yol bulmalı, o sabrı ve özeni gösterebilmeliyiz. 

Zen ve Gezegeni Kurtarma Sanatını okurken, zihinde dünyada görmek istediğimiz değişimin bir parçası olarak nasıl yaşayabiliriz sorusu beliriyor. Thich Nhat Hanh, toplulukların, dostluğun ve dayanışmanın dönüştürücü gücünü vurguluyor; birlikte hareket etmenin umudumuzu ve değişim yaratma kapasitemizi güçlendirdiğini, üstelik bu yolun yalnızca kaygı ve mücadeleyle dolu olması gerekmediğini hatırlatıyor. Hepimizin sahip olduğu en büyük ayrıcalık şu anda yaşıyor olmak! Birlikte hareket ederek gelecek nesillere daha iyi bir dünya bırakmak için çalışabiliriz. Her birimiz buna şimdi, bugünden başlayabiliriz. 

“Benim ülkem, memleketim bütün Dünya’dır. ( … )  Öyleyse, kalbinizi genişletmeli ve sevginizin bütün gezegeni kucaklamasına izin vermelisiniz.”