Teknoloji ve bilim dünyasını şekillendiren trendlere yönelik analizler, sektörlerden içgörüler, güncel veriler ve etki yaratan raporlar.

Teknoloji dünyasını şekillendiren trendlere yönelik analizler, içgörüler ve etki yaratan raporlar.

Quando İçgörü

Dünya genelindeki kullanıcılar, X’teki dezenformasyonun artması nedeniyle platformu terk edip Bluesky’a yönelmeye başladı. İmamoğlu protestoları sırasında muhalif hesapların kapatılması nedeniyle bu kitlesel göçe Türkiye’den de yüksek bir katılım oldu. Peki Blusky gerçekten X'ten daha mı güvenli? 

Büyük göç: Bluesky, X'ten daha mı güvenli? 

Her perşembe yerel ve ulusal politikadan en kritik meseleleri ele alarak derinlemesine inceliyor, bağımsız bir tutumla alanında uzman akademisyenlere mikrofon uzatıyoruz.

Türkiye'yi yakala, dünyayı anla.

Spektrum

Siber Güvenlik Kanun Teklifi, TBMM’de kabul edildi. Cumhurbaşkanı’nın onayına sunulan teklif, temel hak ve özgürlükler üzerinde çeşitli risk ve tehditler barındırıyor. Peki kanun teklifi neden hazırlandı, süreç nasıl gelişti, teklif neler barındırıyor, riskleri ne, hangi tartışmalar yaşandı ve yürürlüğe girerse hayatımızda neler değişecek?

Siber Güvenlik Kanun Teklifi: Neden hazırlandı, riskleri ne, neleri değiştirecek?

X’in yanıltıcı bilgileri önlemek adına yürürlüğe koyduğu “Topluluk Notları” sistemi, hükümet yetkililerinin başına bela oldu. Temelde bir teyit mekanizması olan bu özellikle, aralarında Cumhurbaşkanı ve İçişleri Bakanı’nın da bulunduğu yetkililere kanunlar hatırlatıldı.

X’in topluluk notları, hükümet yetkililerinin başına bela oldu

Her salı ve cuma girişimcilik ve teknoloji ekosistemlerinden öne çıkan gelişmeler, paradigma değişimleri, inovasyon trendleri ve dijital dönüşüm e-posta kutunda.

Teknoloji dünyasından tüm önemli gelişmeler.

Quando

“Gösterilere öncülük ettikleri” iddiasıyla 277 Twitter (X) hesabına erişim engeli getirildi. Takipçi sayılarının toplamı 6 milyon 651 bin 432 kişiye ulaşan bu hesaplara yönelik erişim engelleri hakkında hükümet kanadından resmî bir açıklama gelmedi. Ancak X, yaptığı açıklamada Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’ndan 700 hesabın erişime engellenmesi için mahkeme kararı aldıklarını iletti.

Gazetecilerden siyasi partilere: 277 Twitter hesabına erişim engellendi

“Yalan haberle mücadele etme” iddiasıyla kurulan Dezenformasyonla Mücadele Merkezi, şimdiye kadar gerçek olmayan haberlerin yanı sıra mahkeme ve TBMM tutanakları dayanak gösterilerek yapılan haberleri de yalanladı. Üstelik merkez, bunu AYM’nin “dezenformasyonla mücadele” birimini Anayasa’ya aykırı bulduğu kararına rağmen yaptı.

Dezenformasyonla Mücadele Merkezi yalanlıyor, belgeler doğruluyor: Üç haber örneği

Ticaret Bakanlığı'na bağlı Reklam Kurulu, Google ve Google Haritalar üzerindeki işletme yorumları&nbsp;ve puanlamalarıyla ilgili yeni bir karar aldı. Kurul, üçüncü taraf ticari web sitelerindeki işletmelerin, kullanıcıların Google’da yaptığı yorumları, sanki kendi internet sitelerindeki mal ve hizmetlerin altına yapılmış gibi lanse ettiklerini tespit etti. Bunların sahte, aldatıcı veya doğruluğu kanıtlanamayacak yorumlar olduğunu belirten Reklam Kurulu, bu yönüyle haksız bir ticari uygulama olduğunu <a fr-original-style="" href="https://ticaret.gov.tr/haberler/ticaret-bakanligi-reklam-kurulundan-tuketici-yorumlarina-ve-finansal-hizmetlere-iliskin-reklamlara-30-2-milyon-tl-para-cezasi-ve-yaptirim-kararlari" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">kaydetti.</a>Buradan hareketle bu yorumların durdurulmasına karar veren kurul, yorum yapabilmek için de doğrulama yükümlülüğü getirdi. Buna göre, artık bir mal veya hizmet sunan işletme hakkında yorum yapabilmek için ilgili ürün veya hizmetin satın alındığının doğrulanması gerekecek. Hizmet aldığını doğrulayamayan kullanıcılar, işletmenin profilinde değerlendirme yapamayacak.Reklam Kurulu bunu, tüketicileri sahte yorumlara karşı korumak amacıyla yaptığını duyurdu. Uzmanlar ise “Anonim yorum yapma imkanını ortadan kaldıracağı için olumsuz yorum sahipleri yorum yapmaktan çekinebilir. Bu da yalnızca olumlu yorumlara alan açarak tüketicilere daha çok zarar verir” diyor.Kurul, henüzdoğrulamanın ne şekilde yapılacağına dair bir bilgilendirme yapmadı.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Avukat Gülşen Başarır: Tüketicilerin zarar gördüğü noktaya gidebiliriz</h2>Reklam Kurulu’nun kararını değerlendiren özel hukuk uzmanı, avukat Gülşen Başarır, Avrupa ülkelerinde de buna ilişkin yasa tasarılarının gündemde olduğunu söyledi. Reklam Kurulu’nun tüketicileri korumayı amaçladığını söyleyen Başarır, “Ama bir diğer amacı da aleyhlerine yapılan sahte olumsuz yorumlara karşı işletmelerin itibarını muhafaza etmek. Ancak odak, işletme itibarını korumaya kayarsa tüketicilerin zarar gördüğü noktaları konuşmaya başlarız” da diyor.Kararın hukuki boyutunu değerlendiren Başarır, Reklam Kurulu kararının dayanağının Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’nin 28/B maddesi olduğunu söylüyor:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Bu maddenin ilk fıkrası, işletmelerin tüketicilere internet ortamında yorum yapma imkanı tanıyabileceğini ancak bunun sadece o mal veya hizmeti satın alan tüketicilere verilebileceğini söylüyor. Fakat bu, tüketicinin yorum yapmasına değil, işletmenin bu yorumu paylaşmasına yönelik bir düzenleme. Yani işletme, tüketicinin yapmış olduğu bir yorumu kendi internet sitesinde paylaşmak istiyorsa tüketicinin o mal veya hizmeti satın almış olması ve bunu işletmenin teyit edebiliyor olması gerekiyor.”</blockquote>Bazı işletmelerin suni yorum yapabilmek için sahte alımlar&nbsp;yaptırdığını söyleyen Başarır, “Mevzuatta tüketicilere yönelik bir yükümlülük yok. Ancak işletmelerin itibarının korunması adına ileride tüketicilere yönelik yükümlülükler getirilirse tüketicilerin ifade özgürlüğünü tartışacağımız çok açık” diyor.Başarır, işletmelerin yapılan yorumları doğrulayabilmesi için kişilerin isim, soy isim, e-posta adresi vb. bilgilerini vermeleri gerektiğini söylüyor; aksi hâlde yorum yapılamayacağını belirtiyor:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Her yorum tabii ki olumlu değil. Olumsuz yorumların anonim olarak yapılmasının en büyük sebeplerinden biri de tüketicinin kendisini işletmeden koruma ihtiyacı duymasıdır. Böyle bir veri paylaşılması durumunda da tüketiciler olumsuz yorum yapmaktan kaçınacaktır.”</blockquote><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Cihat Murat Yüksel: Asıl olumlu yorumlar tüketiciyi yanıltabilir</h2>Dijital pazarlama uzmanı Cihat Murat Yüksel ise bu kararın markaların itibar yönetimi ve dijital pazarlama stratejilerini doğrudan etkileyeceğini söylüyor ve doğrulanmış yorum sisteminin işletmeler adına daha güvenilir bir itibar oluşturabileceğini belirtiyor:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Doğrulama zorunluluğu, işletmelerin müşteri yorumlarını elde etme yöntemlerini kökten değiştirebilir. Bu da organik yorum sayısında azalmaya yol açabilir ve işletmelerin müşteri geri bildirimlerini toplamak için daha proaktif yöntemler geliştirmesini zorunlu kılabilir. Özellikle satış sonrası süreçlerde müşteri yorumlarını teşvik etmek daha kritik hâle gelecek. İşletmeler, e-posta ve SMS yoluyla müşterilere hatırlatma yaparak ya da sadakat programlarıyla yorum bırakmayı teşvik ederek bu açığı kapatmaya çalışabilir.</blockquote>Tıpkı Başarır gibi Yüksel de anonimlik imkanının ortadan kalkmasının, tüketicilerin olumsuz yorum yapma konusunda çekimser davranmasına neden olabileceğini söylüyor:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Kurulun kararı, zamanla müşteri yorumlarının azalmasına ve olumsuz deneyimlerin paylaşılmasının zorlaşmasına neden olabilir. Anonim yorum yapma imkanının ortadan kalkması, tüketicilerin özellikle olumsuz geri bildirimler konusunda çekimser davranmasına yol açabilir. Bu durum, markaların yalnızca olumlu yorumlarla öne çıkmasına ve gerçek müşteri deneyimlerinin tam olarak yansıtılmamasına neden olabilir.”</blockquote><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İki yılda işletmeler hakkında 110 yoruma erişim engellendi</h2>2024 yılında işletmelerin Google Haritalar’da kayıtlı profillerine yapılan 72 yoruma mahkeme kararıyla erişim engeli getirildi. Erişim engeli kararları, hakkında olumsuz yorum yapılan, sağlık turizminden gıda sektörüne kadar dokuz farklı işletmenin talebi üzerine verildi. Bu sayı, 2023’te ise 38’di.<img src="https://images.aposto.com/2025/2/0/1741550012072.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Erişimin engellendiği 38 yorumun tamamı, söz konusu gerçek veya tüzel kişiler hakkındaki olumsuz yorumlardan oluşuyordu. Erişim engeli kararlarının tümünün gerekçesi kişilik hakları ihlali olarak belirtildi.<img src="https://images.aposto.com/2025/2/0/1741550022048.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.34" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">

İş dünyasını ve piyasaları şekillendiren trendlere yönelik analizler, sektörlerden içgörüler, güncel veriler ve etki yaratan raporlar.

İş dünyasını şekillendiren trendlerin analizleri. Sektörel içgörüler, güncel veriler, etki yaratan raporlar.

Pareto İçgörü

Reklam Kurulu’nun aldığı yeni bir karara göre o işletmeden mal veya hizmet aldığını doğrulayamayan kullanıcılar işletme hakkında internetten yorum yapamayacak. Kurul, kararı kullanıcıları sahte yorumlara karşı korumak amacıyla aldı. Uzmanlar ise anonim yorum yapma imkanını ortadan kaldıracağı için bunun kullanıcıları otosansüre yöneltebileceğini söylüyor.

Tüketici yorumlarına kimlik kontrolü: Anonimlik ortadan kalkıyor mu?

Kasıtlı internet kesintileri ve erişim engelleri, son 10 yılda Türkiye ekonomisine 70 milyar dolar zarar verdi. Bu sansür, 470 bin kişilik de istihdam kaybına yol açtı. Sosyal medyanın e-ticaret satışları üzerinde oldukça etkili olduğunu söyleyen uzmanlar, zarar gören işletmelerin dava açabileceğini söyledi.

Erişim engellerinin faturası: 10 yılda 70 milyar dolar

Discord örneğinde yaşananlar sadece bir vaka örneği gibi görünse de aslında Türkiye’de dijital medya ortamındaki daha büyük bir soruna işaret ediyor: Gazetecilik, hız ve tıklanma kaygısı nedeniyle güvenilirlik krizi yaşıyor.

Medyanın teyit sınavı: Discord'a erişim engeli örneği

Türkiye, 6 Şubat 2023 sabahına, ne kadar yıkıcı olduğu gün ışığıyla birlikte ortaya çıkacak bir depremle uyandı. Aynı gün öğle vaktinde bir ikincisinin yaşandığı Kahramanmaraş merkezli depremler Hatay, Osmaniye, Adıyaman, Diyarbakır, Şanlıurfa, Gaziantep, Kilis, Adana, Malatya ve Elazığ'dan oluşan 11 ilde büyük yıkımlara neden oldu.Resmî rakamlara <a fr-original-style="" href="https://medyascope.tv/2024/02/02/ali-yerlikaya-depremlerde-53-bin-537-canimizi-yitirdik-38-bin-901-bina-yikildi-691-bin-afetzede-konteynerde-kaliyor/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">göre</a> 53 bin 537 kişinin hayatını kaybettiği depremin üzerinden iki yıl geçmişken afetle ilgili tartışmalar&nbsp;sürüyor. Ruhsatsız binalara verilen izinler, denetimsizlik, altyapı eksikliği, arama kurtarma çalışmaları, bölgelere gönderilen yardımların akıbeti, Kızılay’ın çadır satışları ve konut ihaleleri…<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Gazeteciler, geride kalan iki yılda bu konuları haberleştirmek için yoğun çaba gösterse de haberlerde adı geçenler de aynı çabayı, söz konusu haberleri engelletmek için gösterdi.</li></ul>Öyle ki 6 Şubat 2023’ten bu yana konuyla ilgili haber ve sosyal medya paylaşımları için 11 farklı erişim engeli kararı verildi ve bu kararlar kapsamında 213 haber ve sosyal medya paylaşımına erişim engellendi.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Depremzedelere gönderilen giysilerin Yemenli şirkete satılması</h2>Bu erişim engeli kararlarından ilki, depremden tam bir ay sonra verildi. 28 Şubat 2023’te BirGün’de yayımlanan habere <a fr-original-style="" href="https://www.birgun.net/makale/depremzedeye-giden-fazla-giysi-yemenli-sirkete-satilmis-422992" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">göre</a> depremzedelere gönderilen giysiler, bazı belediye ve kurumlar tarafından Yemenli AJ International şirketine satıldı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Giysileri üçüncü dünya ülkelerine pazarlayan şirket, olayı doğruladı ve “ihtiyaç fazlası” olarak biriken giysileri satın aldığını ifade etti.&nbsp;</li></ul>Durumun tepki toplamasının ardından mahkemeye başvuran şirket, Mersin 3. Sulh Ceza Hâkimliği'nden aldırdığı 6 Mart 2023 tarihli kararla 17 habere erişimi <a fr-original-style="" href="https://x.com/FreeWebTurkey/status/1632764533876969482" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">engelletti</a>.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">'Asker kıyafeti giydirilmiş siviller vardı' iddiası</h2>Dönemin Hatay Büyükşehir Belediye Başkanı Lütfü Savaş’ın eşi Prof. Dr. Nazan Savaş, yetkililerin enkaz bölgelerindeki bazı sivillere asker kıyafeti giydirdiğini iddia etti.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Savaş, bunun depremin ilk günlerinde sahada askerin olmadığıyla ilgili hükümete yönelik eleştirileri bastırmak için yapıldığını öne sürdü.&nbsp;</li></ul>Savaş’ın açıklamalarıyla ilgili Sözcü gazetesinde yer alan haber de 6 Mart 2023’te erişime <a fr-original-style="" href="https://ifade.org.tr/engelliweb/kahramanmaras-depreminin-ilk-gunlerinde-yasananlarla-ilgili-haber/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">engellendi</a>. Karar, Ankara 7. Sulh Ceza Hâkimliği'nce verildi.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Deprem bölgesindeki konut ihaleleri</h2>Deprem bölgesinde yapılacak konutların ihalesinin iktidara yakın şirketlere verildiğiyle ilgili haber de erişim engeli kararlarından nasibini aldı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">ANKA Haber Ajansı’nın haberine göre Malatya, Osmaniye, Hatay ve Adana’da 85 bin 250 yeni daire yapılması için hazırlanan proje, aralarında Kalyon, Kuzu Grup ve Optimal’in de yer aldığı iktidara yakın 9 şirkete verildi.</li></ul>Tartışmaların ardından, haberde adı geçen Optimal Proje Yönetim ve İnşaat Sanayi Şirketi, 8 Mart 2023’te İstanbul Anadolu 6. Sulh Ceza Hakimliği'nden aldırdığı kararla, ilgili haber ve haberin paylaşıldığı tweete erişimi <a fr-original-style="" href="https://x.com/FreeWebTurkey/status/1635593412085784576" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">engelletti</a>.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Tarsus-Adana-Gaziantep otoyolundaki yarıklar</h2>2022'de Ankara'da meydana gelen fırtınada zarar gören Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) binasını yapan Silahtaroğlu İnşaat da deprem sonrası hakkında çıkan haberlere erişimi engelletenler arasında yer aldı.6 Şubat'ta yaşanan depremler sonucu üzerinde yarıklar oluşan Tarsus-Adana-Gaziantep otoyolunu da Silahtaroğlu İnşaat'ın yaptığı ile ilgili 23 habere erişim, şirketin talebiyle <a fr-original-style="" href="https://m.t24.com.tr/haber/firtinada-zarar-goren-afad-binasini-ve-depremde-yariklar-olusan-tag-otoyolu-nu-yapan-sirketle-ilgili-haberlere-erisim-engeli,1098158" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">engellendi</a>.14 Mart 2023&nbsp;tarihli karar, İstanbul Anadolu 4. Sulh Ceza Hakimliği'nce verildi.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kızılay'ın çadır sattığına ilişkin haberler</h2>Şüphesiz, depremlerden sonra en çok akılda kalanlar haberlerden biri de Kızılay'ın afetzedelere ücretsiz sunması gereken çadırları yardım kuruluşlarına satması oldu.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Çadır ve gıda malzemelerinin Türk Eczacılar Birliği ile Anadolu Halk ve Barış Platformu’na (AHBAP) satıldığı iddiaları, Kızılay ve dönemin Kızılay Başkanı Kerem Kınık’a yönelik yoğun eleştirileri de beraberinde getirdi.</li></ul>Bunun üzerine Kınık, hakkındaki 8 tweet için erişim engeli kararı aldırdı. 16 Mart 2023 tarihli karar, Ankara 7. Sulh Ceza Hakimliği'nce <a fr-original-style="" href="https://www.freewebturkey.com/kizilay-baskani-kerem-kinik-hakkindaki-tweetlere-erisimi-engelletti/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">verildi.</a>Gazeteci Bircan Yıldırım’ın Kınık hakkında attığı bir tweete erişim de Kınık’ın 20 Nisan 2023’te Ankara 5. Sulh Ceza Hakimliği'nden aldırdığı bir başka kararla engellendi.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Yardımları marketlere satan belediye, hakkında arama yapılmasını yasaklattı</h2>Yozgat Boğazlıyan Belediyesi'nin depremzedeler için belediye bünyesinde toplanan yardımları seçimlerde AK Parti adına yardım dağıtmaları karşılığında ilçedeki marketlere sattığı öne sürüldü.Bir market sahibinin ifadesiyle desteklenen iddialar, internet basını ile sosyal medyada da haber olunca Boğazlıyan Belediyesi, konuyla ilgili 28 haber ve sosyal medya paylaşımına erişimi, 17 Kasım 2023’te Boğazlıyan Sulh Ceza Hakimliği'nden aldırdığı kararla <a fr-original-style="" href="https://www.freewebturkey.com/bogazliyan-belediyesi-internette-hakkinda-arama-yapilmasini-yasaklatti" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">engelletti</a>.Kararla, Twitter ve Facebook’ta “Boğazlıyan Belediyesi” ve "Boğazlıyan belediyesi deprem yardımı" ifadeleri ile yapılan aramaların sonuç sayfalarına da erişim engellendi.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Yardımların akrabalara dağıtıldığı iddiaları</h2>6 Şubat depremleri sonrası yaşanan ihmal ve yolsuzluklarla ilgili haberler 2024’te de engellenmeye devam etti.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">AK Parti Diyarbakır Sur İlçe Başkanı Davut Yıldız’ın AFAD tarafından depremzedeler için hazırlanan yardım kolilerini kendi akrabalarına dağıtmasına ilişkin iddialar yılın engellenen ilk haberiydi.</li></ul>Üstelik 23 Nisan tarihli haberlere göre Yıldız, bunu Sur Belediyesi Fen İşleri Müdürü Mehmet Yıldız’la birlikte yaptı. Konuyla ilgili 11 haber ve sosyal medya paylaşımına&nbsp;erişim,&nbsp;Yıldız’ın talebi üzerine Diyarbakır 4. Sulh Ceza Hâkimliği'nin 5 Mart 2024 tarihli kararıyla <a fr-original-style="" href="https://yeniyasamgazetesi9.com/depremzedeler-icin-hazirlanan-afad-kolileri-ile-secim-propagandasi-haberimize-erisim-engeli/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">engellendi</a>.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Yıkılan iş merkezinin sahibinin yakalanması</h2>Diyarbakır'da depremde yıkılan ve 35 kişinin yaşamını yitirdiği Diyar Galeria İş Merkezi’nin sahibi ile proje sorumlularının gözaltına alındığıyla ilgili haberler de engellendi. İstanbul 10. Sulh Ceza Hâkimliği'nin 29 Nisan 2024 tarihli kararıyla 116 habere erişim engeli <a fr-original-style="" href="https://www.tamgaturk.com/tamgaturk-un-6-subat-depremlerinde-yikilan-diyar-galeria-nin-sorumlularinin-gozaltina-alinmasina-iliskin-haberine-jet-hiziyla-erisim-engeli/73084/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">getirildi</a>.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kaçmaya çalışan imar komisyonu başkanı</h2>6 Şubat’ta yıkılan Gaziantep’teki Yunus Kaya Apartmanı ve Yaşam Konutları’nın müteahhidi Yunus Kaya’nın yurt dışına kaçmaya çalışırken Mersin’de yakalandığıyla ilgili haberler de erişim engellerinin hedefi oldu.AK Parti Nurdağı Belediye Meclis Üyesi ve İmar Komisyonu Başkanı da olan Kaya’yı Mersin’e götürenin İçişleri Bakanlığı Hukuk Müşaviri Seyfullah Ordueri olduğunu da belirten beş habere erişim <a fr-original-style="" href="https://www.birgun.net/haber/icisleri-bakanligi-burokrati-istedi-mahkeme-erisime-engelledi-536478" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">engellendi</a>. 6 Haziran 2024 tarihli karar, Ordueri’nin talebi üzerine Ankara 3. Sulh Ceza Hâkimliği'nce verildi.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Çadır satan Kızılay yönetim kurulu üyesinin terfisi</h2>Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na bağlı Emlak Konut GYO Genel Müdürlüğü'ne 6 Şubat depremlerinde çadır sattığı iddia edilen Kızılay'ın yönetim kurulu üyesi Yasir Yılmaz'ın atanması hakkındaki haberler de 2024’te engellendi.&nbsp;18 Temmuz 2024 tarihli karar, İstanbul 9. Sulh Ceza Hâkimliği tarafından <a fr-original-style="" href="https://ifade.org.tr/engelliweb/emlak-konut-gyo-genel-mudurlugunde-tartismali-atama-haberi/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">verildi</a>.

Gazeteciler, geride kalan iki yılda 6 Şubat depremleriyle ilgili ihmal ve sorunları haberleştirmek için yoğun çaba gösterse de haberlerde adı geçenler de aynı çabayı, bu haberleri engelletmek için gösterdi. 6 Şubat 2023'ten bu yana 213 sosyal medya paylaşımı ve haber için erişim engeli kararı verildi.

2 yılda depremle ilgili 213 habere erişim engeli getirildi

3 Aralık, Birleşmiş Milletler tarafından&nbsp;Dünya Engelliler Günü olarak kabul ediliyor. Bu günle engellilerin politik, ekonomik, sosyal ve kültürel hayattaki görünürlüğünü sağlamak, daha rahat bir yaşam sürmeleri için çözüm üretmek, sahip oldukları haklara dair farkındalığı artırmak ve yaşadıkları zorluklara son vermek hedefleniyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">OECD, AB ve Türkiye verilerine göre dünya nüfusunun yaklaşık %15’i engellilerden <a fr-original-style="" href="https://ey-der.com/ana-sayfa/turkiye-ve-dunyada-engelliler/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">oluşuyor</a>. Bu da dünya nüfusunun yaklaşık 1 milyarına tekabül ediyor.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Türkiye’de yaklaşık beş milyon engelli var</h2>Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün Nisan 2023 tarihli <a fr-original-style="" href="https://aile.gov.tr/media/135432/eyhgm_istatistik_bulteni_nisan_23.pdf" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Engelli ve Yaşlı İstatistik Bülteni</a>'ne göre Türkiye’de nüfusun %6,9’unun en az bir engeli bulunuyor.Bu da nüfusun 4 milyon 876 bininin engelli olduğu anlamına geliyor. Bültene göre engelli nüfusun cinsiyete göre dağılımına bakıldığındaysa ülke genelinde erkeklerin %5,9’u, kadınların ise %7,9’unun engelli olduğu belirtiliyor.Grafiğe göre yaş grubu arttıkça en az bir engeli olan nüfusun oranı da artıyor. 35-39 yaş grubundan itibaren ise en az bir engeli olan kadınların oranı erkekleri geride bırakıyor.<img src="https://images.aposto.com/2024/11/5/1733489973295.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.89" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Engel gruplarına göre engelli nüfus oranları incelendiğinde, bir şeyler taşıma/tutmada zorluk yaşayanlar ile yürüme ve merdiven çıkıp inmede zorluk yaşayanların oranının diğer gruplara göre daha yüksek olduğu görülüyor.<img src="https://images.aposto.com/2024/11/5/1733489995064.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.66" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Engelli nüfus oranı en yüksek bölgeler</h2>Bültene göre Türkiye genelinde en az bir engeli olanların oranının kentsel dağılımındaysa İç Anadolu ve Karadeniz&nbsp;bölgeleri ön plana çıkıyor.Engelli nüfus oranının en yüksek olduğu kentler ise %10,75 ila 13,47 ile Bartın, Sinop, Çankırı, Çorum, Kırşehir, Tokat, Giresun, Erzincan ve Tunceli.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bu illeri %9,11 ila 10,74 ile Aydın, Denizli, Burdur, Düzce, Kastamonu, Samsun, Amasya, Yozgat, Aksaray, Niğde, Aksaray, Karaman, Malatya, Gümüşhane, Rize ve Artvin takip ediyor.</li></ul>Çanakkale, Tekirdağ, Yalova, Bursa, Kocaeli, Sakarya, Eskişehir, Ankara, Konya, Antalya, Kayseri, Muş, Batman, Siirt ve Van ise bültene göre engelli oranının en düşük olduğu kentler.<img src="https://images.aposto.com/2024/11/5/1733490039174.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.89" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Engelliler yılda bir kez hatırlanıyor</h2>Ancak yaklaşık 5 milyon nüfusuyla Türkiye’nin önde gelen azınlıklarından biri olmalarına rağmen engelliler&nbsp;ve engellilik&nbsp;Türkiye’de yılda sadece bir kez, 3 Aralık Dünya Engelliler Günü’nde hatırlanıyor.Öyle ki Google Trends verileri de bunu doğruluyor.Son beş yılda Google’da “Engellilik” konu başlığıyla yapılan aramaları incelediğimizde, aramaların düzenli olarak her yıl 29 Kasım-5 Aralık tarihleri aralığında zirve yaptığı görülüyor.<img src="https://images.aposto.com/2024/11/5/1733490068487.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="3.27" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Bu aramanın yapıldığı kentlere bakıldığında ise Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğünün Nisan 2023 tarihli Engelli ve Yaşlı İstatistik Bülteni’yle çelişen bir veri karşımıza çıkıyor.Zira bülten de engelli nüfusun en yoğun olduğu bölgeler İç Anadolu ve Karadeniz olarak belirtiliyor. Ancak son beş yılda Google’da konu olarak engellilik aramasının en çok yapıldığı kentler&nbsp;sırayla Kızıltepe (Mardin), Muş, Bingöl, Diyarbakır&nbsp;ve Batman&nbsp;oldu. Bu kentlerin ardındansa Adıyaman, Van, Kastamonu, Şırnak ve Siirt geldi.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">'Engellilik' ile birlikte en çok aranan konular: Otomobil, maaş, rapor ve indirim</h2>Google'da engellilik konusunu arayanların bununla birlikte en sık aradığı diğer konularsa sırasıyla otomobil, maaş, rapor, indirim&nbsp;ve emeklilik&nbsp;oldu.Bu konuları arayanların Google’da yaptığı sorgular ise konulara paralel olarak sırasıyla engelli, engelli araç, engelli raporu, engelli maaşı, engelliler, engelli indirimi ve engelli araç fiyatları&nbsp;oldu.<img src="https://images.aposto.com/2024/11/5/1733490117940.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="2.70" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Otomobil markaları ve 'engelli araç fiyatları' sorguları arttı</h2>Engellilik konusunu arayanlar arasında son beş yılda artış gösteren konulara bakıldığında ilk sırada otomobil markaları geldi. Arama sorguları özelindeyse yıllara göre “engelli araç fiyatları” 2019’dan bu yana artış gösteren sorgular arasında yer aldı.* Bu içerik Avrupa Birliği'nin maddi desteği ile hazırlanmıştır. İçerik tamamıyla Aposto’nun sorumluluğu altındadır ve Avrupa Birliği'nin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.

SAHNE projesi işbirliğiyle nefret söylemi ve sahte haberlere karşı veri gazeteciliği ve teyit haberciliği bülteni.

Yankı Raporu

Google Trends verilerine göre engelliler, Türkiye’de yılda sadece bir kez, 3 Aralık Dünya Engelliler Günü’nde hatırlanıyor. Google'da “engellilik” konusu, son beş yılda en sık “otomobil”, ”rapor” ve “indirim” konularıyla aratıldı. “Engelli araç fiyatları” da son beş yılda en çok artış gösteren sorgulama oldu.

Engelliler yılda bir kez hatırlanıyor: İndirimli otomobil alabilmek için

Bağımsız VPN inceleme platformu Top10VPN’in <a fr-original-style="" href="https://www.top10vpn.com/research/websites-blocked-in-russia/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">araştırmasına göre</a> Rusya, Şubat 2022'den bu yana Ukrayna ile ilgili içerikler nedeniyle&nbsp;en az 4 bin 458 internet sitesine erişimi engelledi.&nbsp;Erişim engeli getirilen siteler arasında BBC ve Amerika’nın Sesi (VOA) gibi büyük uluslararası kamu yayıncılarından yerel bağımsız haber kuruluşlarına; Facebook, Instagram, YouTube ve Discord gibi sosyal medya platformlarından FBI ve CIA’ye kadar pek çok kuruluş etkilendi.Rusya hükümeti tarafından engellenen ve en yüksek ziyaretçi trafiğine sahip internet sitelerinden öne çıkanlar şunlar:<img src="https://images.aposto.com/2024/10/6/1732978136043.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.22" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">En çok ayna alan adları ve haber platformları engellendi</h2>Engellenen internet sitelerinin büyük çoğunlu&nbsp;haber platformlarına ait olanlardan oluştu. Bu nedenle araştırmada, Rusya tarafından engellenen haber sitelerinin türü de ele alındı. Buna göre 2 bin 577 internet sitesiyle en çok, haber platformlarına ait ayna alan adları engellendi. Ayna alan adı, daha önce erişim engeli getirilen bir internet sitesinin, yayınlarına devam etmek için kullanmaya başladığı yeni alan adını ifade ediyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Örneğin, Deutsche Welle’nin (DW) erişim engeli getirilen dwturkce.com alan adı sonrası dwturkce1.com alan adını kullanmaya başlaması gibi.</li></ul>Ayna alan adının ardından ise yerel haberler (236 alan adı), haber kaynakları (165 alan adı) ve ulusal haberler (123 alan adı) geldi.<img src="https://images.aposto.com/2024/10/6/1732972962971.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.23" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">BBC’den DW’ye, VOA’dan NOS’a uluslararası yayıncılar hedef alındı</h2>Rusya’nın engellediği haber siteleriyse çoğunlukla kamu yayıncılarına ait olan ve dünya genelinde yayın yapan uluslararası yayıncıların internet sitelerinden oluştu.Hükümet, BBC’den DW’ye, Rai’den NOS’a, NPR’den RFI’ye varana kadar çok sayıda uluslararası yayıncının internet sitesini erişime engelledi.<img src="https://images.aposto.com/2024/10/6/1732972993568.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.96" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Rusya Federal Bilgi Teknolojileri ve Kitle İletişim Denetleme Kurumu’nun (Roskomnadzor) kararı üzerine erişim engeli getirilen internet siteleri arasında, aylık yaklaşık 1.2 milyon ziyaretçisi olan Ukrayna merkezli haber sitesi Melitopol (ria-m.tv) de yer aldı.Ukrayna'nın Poltava kentinden yayın yapan ve 600 binden fazla ziyaretçisi olan yerel haber sitesi poltava.to da Rusya sansüründen kaçamayan bir diğer yayıncı oldu.Araştırmaya göre Şubat 2022’den bu yana toplamda&nbsp;50 Rus bağımsız haber sitesi erişime engellendi.&nbsp;Top10VPN’e göre Rus yetkililer ayrıca Rus haber sitelerine de baskı uyguladı ve ülkenin en popüler bağımsız yayıncılarından Meduza (meduza.io) en çok sansürlenen Rus yayıncı oldu.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">ABD zirvede, Ukrayna ikinci sırada</h2>Şubat 2022’den bu yana Rusya tarafından erişim engeli getirilen alan adlarının hangi ülkelere ait olduğuna bakıldığında ise ilk sırada şaşırılmayacak bir ülke yer aldı:&nbsp;ABDBuna göre Rusya hükümeti, Şubat 2022’den bu yana ABD’ye ait 2 bin 531 internet sitesini engelledi. Bunu 1.097 internet sitesiyle Ukrayna takip etti. Roskomnadzor, Rusya’dan yayın yapan internet sitelerini de göz ardı etmedi ve 498 siteyi&nbsp;erişime engelledi.En çok alan adı engellenen 10 ülke şöyle:<img src="https://images.aposto.com/2024/10/6/1732973058740.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.71" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ukrayna’nın 'dijital direnişine katkı sunan internet siteleri' de engellendi</h2>Rusya’nın savaş hâlinde olduğu Ukrayna’da yaptıklarının anlatıldığı veya savaş karşıtı yayınların yapıldığı internet siteleri de Rusya tarafından erişime engellendi.Top10VPN’in “Ukrayna’nın dijital direnişine katkıda bulunduğu gerekçesiyle engellenen internet siteleri” olarak tanımladığı sitelerin içerikleri ve engellenen alan adı sayıları şöyle:<img src="https://images.aposto.com/2024/10/6/1732973095956.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.60" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Ayrıca, Uluslararası Af Örgütü ve İnsan Hakları İzleme Örgütü gibi sivil toplum kuruluşlarına ait 36 site ile Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi, FBI ve CIA gibi 25 hükümet hükümetleri temsil eden 25 resmî internet sitesi de erişim engeli getirilenler arasında yer aldı.&nbsp;* Bu içerik Avrupa Birliği'nin maddi desteği ile hazırlanmıştır. İçerik tamamıyla Aposto’nun sorumluluğu altındadır ve Avrupa Birliği'nin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.

Rusya, Ukrayna ile savaşın başladığı Şubat 2022’den bu yana yaklaşık 5 bin internet sitesini erişime engelledi. Ağırlıklı olarak Batı ve Ukrayna merkezli haber siteleri engellenirken en çok internet sitesi engellenen ülke ABD oldu.

Rusya, savaşı dijitalde de sürdürüyor: 5 bin siteye erişim engellendi

2019’da Twitter bünyesinde bir araştırma girişimi olarak kurulan sosyal medya platformu Bluesky’a kitlesel bir göç yaşanıyor.Öyle ki platformun 13 Kasım’da 15 milyon olan kullanıcı sayısı 19 Kasım’da 20 milyona, 22 Kasım itibarıylaysa&nbsp;21,5 milyona yükseldi.Bluesky CEO'su Jay Graber, 19 Kasım Salı günü CNN’e verdiği röportajda, her gün yaklaşık bir milyon kişinin Bluesky’a kaydolduğunu söyledi.Bunun, satın aldıktan sonra Elon Musk’ın Twitter’daki içerik denetimini gevşetmesi, bizzat kendisinin dezenformasyon yaydığı paylaşımlar yapması ve algoritma değişikliği vb. platform odaklı ve kullanıcıları rahatsız eden radikal değişiklikler yapması gibi birden fazla nedeni var.Ancak yaklaşık iki yıl önce yaşanmaya başlayan bu değişikliklere tepkinin The Guardian’ın da platformu terk ettiği Kasım ayı itibarıyla zirveye ulaştığı böylesi büyük bir göç dalgası şeklinde verilmesinin asıl nedeni olarak ABD başkanlık seçimini Donald Trump’ın kazanması gösteriliyor.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Trump’ın zaferi bardağı taşırdı: Bluesky kullanımı ABD’de %519 arttı</h2>Musk’ın seçim süreci boyunca Trump’ın en büyük destekçilerinden olması ve bu desteğini X’te aktif bir şekilde göstermesinden sonra Trump’ın elde ettiği zafer, bardağı taşıran son damla oldu.Bu iddianın sahibi, büyük veri teknolojilerini kullanarak web siteleri ve mobil uygulamalar hakkında istatistiksel veriler sunan Similarweb.&nbsp;Web analizi, veri madenciliği ve piyasa istihbaratı alanlarında uluslararası şirketlere hizmet veren şirket, ABD başkanlık seçimlerinin ertesi günü (6 Kasım), Bluesky'ın web sitesi trafiği ve uygulama kullanımının ABD'de katlandığını belirtti. Şirket bunun nedeni olarak da X’i bırakmaya karar veren gazeteci ve kanaat önderlerinin burayı tercih etmesini gösterdi.Similarweb’e göre 6-15 Kasım tarihleri arasında, Bluesky uygulamasının kullanımı yılın ilk 10 ayına kıyasla ABD’de %519, Birleşik Krallık’ta da %352 arttı.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Hesabını silen X kullanıcısı sayısı %200 arttı</h2>Bunu sadece Bluesky’daki kullanıcı artışı değil, X’in yaşadığı kullanıcı kaybı da gösteriyor.Öyle ki Financial Times’tan John Burn-Murdoch’ın haberine göre İngiltere ve ABD'deki Bluesky kullanıcısı sayısı 1 Kasım itibarıyla iki kattan fazla artarken hesabını silen X kullanıcısı sayısı da aynı oranda artış gösterdi.<img src="https://images.aposto.com/2024/10/5/1732301895456.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="2.33" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">ABD ve İngiltere’de 13 Kasım’da sıçrama yaptı: Fitili The Guardian ateşledi</h2>Similarweb verilerine göre ABD’de 20 Eylül 2023-13 Kasım 2024 tarihleri arasında yaklaşık 200 bin olan Bluesky kullanıcısı sayısı 13 Kasım’da 1 milyona çıktı.Ancak bu çıkış, bir süre sonra düşüşe geçti ve 12 Kasım’da 600 bine kadar indi. Fakat 13 Kasım’da kullanıcı sayısında yeniden büyük bir sıçrama yaşandı ve 3 milyona kadar dayandı.<img src="https://images.aposto.com/2024/10/5/1732301917111.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.72" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Aynı durum Birleşik Krallık’ta&nbsp;da yaşandı.Bluesky’ın 20 Eylül 2023-13 Kasım 2024 tarihleri arasında ortalama 150 bin olan kullanıcı sayısı, 13 Kasım’da üç kattan fazla artarak 500 bine yükseldi.<img src="https://images.aposto.com/2024/10/5/1732301939173.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.80" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Bluesky kullanıcı sayısındaki artışla X hesabını silen kullanıcı sayısındaki yükselişi gösteren tüm grafiklerde 13 Kasım tarihinin öne çıkmasının en önemli nedeni olarak ise The Guardian gazetesi&nbsp;gösteriliyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Zira İngiltere’de sol liberal çizgide yayın yapan gazete, 13 Kasım Çarşamba günü 10 milyon 792 bin takipçili X hesabından yaptığı duyuruda, artık X’te paylaşım yapmayacağını&nbsp;açıkladı.</li></ul>Gazete, bunun nedenininse “aşırı sağcı komplo teorileri ve ırkçılık da dahil olmak üzere platformda teşvik edilen veya bulunan rahatsız edici içerikler” olduğunu belirtti. Duyuruda The Guardian, Elon Musk’ın ABD başkanlık seçimleri kampanyasına olan etkisini gördükten sonra bir süredir düşündükleri bu kararı uygulamaya koyduklarını söyledi.The Guardian’ın ardından CNN’den gazeteci Don Lemon da 1,5 milyon takipçili hesabından yaptığı açıklamayla X’i terk ettiğini açıkladı. Lemon, platformun artık “dürüst bir tartışma ortamı” sağlamadığını söyledi.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">ABD’de en çok indirilen uygulama oldu: 97’inci sıradan zirveye</h2>Bununla birlikte Bluesky’ın mobil uygulaması, Trump’ın zaferiyle sonuçlanan başkanlık seçimi günü ABD’de Google Play’de bir sıçrama yaparak 97. sıradan 1. sıraya yükseldi. Bluesky, en çok kullanılan uygulamalar sıralamasında da 261. sıradan 94. sıraya yükseldi.<img src="https://images.aposto.com/2024/10/5/1732301964154.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="2.72" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Saniyede %3,45 büyüyor</h2>22 Kasım saat 14.00 itibarıyla toplam Bluesky kullanıcı sayısı 21 milyon 407 bin 116 olurken uygulamada paylaşılan toplam gönderi sayısıysa 625 milyon 560 bin olarak ölçüldü.Platforma kayıtlı üye sayısını canlı olarak yayımlayan Bcounter'a göre Bluesky, her saniye ortalama %3,45&nbsp;büyüyor.Bluesky üye ve etkileşim sayılarına dair tüm istatistikleri <a fr-original-style="" href="https://bsky.jazco.dev/stats" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bu link</a> üzerinden canlı olarak gözlemleyebilirsiniz.<img src="https://images.aposto.com/2024/10/5/1732301996987.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="3.02" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">* Bu içerik Avrupa Birliği'nin maddi desteği ile hazırlanmıştır. İçerik tamamıyla Aposto’nun sorumluluğu altındadır ve Avrupa Birliği'nin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.

Donald Trump’ın seçimden zaferle ayrılmasının ardından ivme kazanan ve The Guardian’ın X’i terk etmesinin ardından artan Bluesky göçü sürüyor. ABD’de Bluesky kullanımı %519 artarken platformun dünya genelindeki kullanıcı sayısı 22 milyona dayandı.

X'ten Bluesky'a göç: Kullanıcı sayısı 20 milyonu geçti

İnternet İzleme Vakfı (IWF), yapay zeka (AI) teknolojisinin çocuk cinsel istismarı nitelikli materyal (CSAM) üretiminde kullanımı üzerine yeni bir rapor yayımladı.“<a fr-original-style="" href="https://www.iwf.org.uk/about-us/why-we-exist/our-research/how-ai-is-being-abused-to-create-child-sexual-abuse-imagery/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Yapay Zeka Çocuk Cinsel İstismarı Raporu</a>” isimli rapor, AI teknolojisinin çocuk istismarı için kullanımı ile bu alandaki tehditlerin her geçen gün arttığını gözler önüne serdi.AI teknolojisinin suçlular tarafından giderek daha fazla kullanıldığına dikkat çeken rapor, AI’ın özellikle görsel içeriklerde çocuk istismarı amacıyla manipüle edildiğini belirtti.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İlk kez tamamen yapay zekayla üretilmiş istismar videosu üretildi</h2>Rapora göre suçlular, AI araçlarını kullanarak yasa dışı çocuk istismarı içeriklerini üretmek konusunda çok daha başarılı hale geldi. Raporda, hızla gelişen AI teknolojisi sayesinde oluşturulan görüntülerin %90’ının gerçek görüntüler kadar gerçekçi olduğu ve yasa dışı olarak değerlendirilebileceği vurgulandı.Raporda, 2023’te özellikle “dark web”de yaklaşık 20 bin AI destekli CSAM görüntüsünün paylaşıldığı, 2024'te ise bu sayının azalmasına rağmen paylaşılan içeriklerin daha ciddi suç kategorilerine girdiği belirtildi.&nbsp;Bununla birlikte raporda, 2024’te ilk kez AI ile üretilmiş cinsel istismar videolarına rastlandığı kaydedildi. Bu videoların çoğunun "deepfake" olarak bilinen, gerçek görüntülerin AI ile manipüle edilmesiyle oluşturulan içerikler olduğu ancak tam sentetik videoların da üretilmeye başlandığı ifade edildi.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">AI araçları ile çocuk istismarı mağdurları bir kez daha istismara uğruyor</h2>Raporda, AI tabanlı video üretiminde kaydedilen ilerlemelere de dikkat çekildi ve Google Veo ile OpenAI Sora gibi gelişmiş AI video üretim araçlarına değinildi. Bu gibi araçların metinden görüntüye ya da metinden videoya içerik üretebilme kapasitesiyle suçluların elinde tehlikeli birer araç haline geldiği vurgulandı. Raporda, “Bu modeller, AI destekli çocuk cinsel istismarı materyallerinin yayılmasını hızlandırabilecek potansiyele sahip” dendi.Ayrıca suçluların, bilinen çocuk istismarı mağdurlarını ya da ünlü çocukları içeren görselleri AI teknolojisi ile yeniden canlandırdıkları tespit edildi. Raporda bunun için “Bu, mağdurların bir kez daha istismar edilmesine yol açarken özellikle AI'ın sağladığı olanaklar sayesinde bu görüntülerin sürekli olarak yeniden üretilebilmesi, mağdurların travmalarının sürekliliğini artırıyor” ifadeleri kullanıldı.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">AI ile oluşturulan her beş içerikten biri suç teşkil ediyor</h2>Rapor kapsamında bir IWF analisti, yapay zeka kullanılarak oluşturulmuş görseller için yapılan şikayet bildirimlerini de izledi.Buna göre Nisan 2023 ile Mart 2024 arasında, kamuya açık internet sitelerinde yer alan ve AI ile oluşturulmuş 375 içerik için bildirim yapıldığı tespit edildi. Analiz sonucunda, bu 375 bildirimin 70’inde yer alan içeriklerin CSAM olduğu ve Birleşik Krallık yasaları uyarınca “çocuk istismarı” suçunu meydana getirdiği belirlendi. Bu, AI ile oluşturulmuş her beş içerikten birinin CSAM olduğu anlamına gelirken bu içeriklerin kaldırılmaları için işlem yapıldı.Aylara göre AI ile oluşturulmuş içerik ve bunlardan kaçının CSAM olduğunu gösteren grafik şöyle:<img src="https://images.aposto.com/2024/10/4/1731618846413.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.74" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Buna göre CSAM, şubat ayında zirve yaparken IWF, bunun için şu yorumu yaptı:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 206, 20); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 206, 20); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Özellikle, ‘gerçek’ çocuk görüntüleri yerine, herkese açık internet sitelerinde AI CSAM görüntülerinin paylaşıldığını gördük. Bunlar arasında ticari siteler ve bağlantılı dosya barındırma sitelerine [WeTransfer, Google Drive vb.] sahip forum sayfaları yer aldı. Bu durum, AI ile üretilmiş içeriğin ve AI CSAM’in halka açık internette yayıldığına dair kanıtlar sunuyor.”</blockquote><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">AI ile oluşturulmuş her üç görselden biri çocuk istismarı içeriyor</h2>Rapor kapsamında, adını vermediği popüler bir yeraltı forumunu da izleyen IWF, AI ile oluşturulan ve Mart-Nisan 2024’te forumda paylaşılan 12 bin 148 görseli analiz etti.12 IWF analisti, 130 saat süren incelemenin sonunda bu görsellerin toplam 3 bin 512’sinin&nbsp;(%29) CSAM olduğunu tespit etti.Bunların 2 bin 985’inin (%25) Birleşik Krallık yasalarınca “müstehcen”, 527’sinin (%4) ise “yasaklanmış” olduğu belirlendi. “Yasaklanmış” ifadesiyle çizgi film, çizim, animasyon vb. görseller ifade edildi.<img src="https://images.aposto.com/2024/10/4/1731618943942.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.69" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">AI ile üretilen CSAM görseli sayısı arttı</h2>IWF, bu sonucu, aynı çalışmayı yaptığı Eylül 2023’te elde ettiği verilerle kıyasladı.&nbsp;Buna göre söz konusu forumda paylaşılan AI ile oluşturulmuş görsel sayısının bu dönemde azaldığını belirten IWF, buna karşın AI ile oluşturulmuş CSAM görseli sayısının ise arttığını ifade etti.<img src="https://images.aposto.com/2024/10/4/1731618977405.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"> <h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İstismara konu olan görsellerde 11 ila 13 yaşındaki çocuklar kullanıldı</h2>IWF analistleri, AI ile oluşturulmuş CSAM görsellerindeki çocukların tahmini yaşlarını da analiz etti.Buna göre, 11 ila 13 yaş aralığındaki çocuklar ile 14-15 yaşlarındaki çocukların kullanıldığı görsel sayısı, Eylül 2023 dönemine kıyasla ortalama %10 artış gösterdi.<img src="https://images.aposto.com/2024/10/4/1731618652311.png" width="550" height="317" style="width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.70" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Hükümetlere ve şirketlere çağrı: AI ile mücadele için acil eylem gerekli</h2>İnternet İzleme Vakfı (IWF) CEO’su Susie Hargreaves, hükümetleri ve teknoloji şirketlerini yapay zekanın kötüye kullanımına karşı acilen harekete geçmeye çağırdı.AI'ın kontrolsüz gelişimiyle birlikte çocuk cinsel istismarının yeni ve korkunç boyutlara ulaştığını belirten Hargreaves, "Gelecekte yapay zekanın kontrolsüz gelişiminin önüne geçilmezse AI ile üretilen çocuk istismarı içeriklerinin kontrolü neredeyse imkansız hale gelebilir” dedi.Hargreaves, hükümetlerin ve uluslararası kuruluşların yapay zekanın kötüye kullanımını önlemek amacıyla daha güçlü işbirliği yapmaları gerektiğini belirtti.* Bu içerik Avrupa Birliği'nin maddi desteği ile hazırlanmıştır. İçerik tamamıyla Aposto’nun sorumluluğu altındadır ve Avrupa Birliği'nin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.

Yayımlanan yeni bir rapora göre yapay zeka kullanılarak oluşturulan her üç görselden biri çocuk istismarı içeriyor. IWF’ye göre bilinen istismar mağduru çocukların görselleri yapay zekayla canlandırılarak yeni istismar görsellerinde kullanılıyor.

AI ile oluşturulmuş her üç görselden biri çocuk istismarı içeriyor

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu gereğince 2023 yılında kurum/kuruluşlar tarafından Kişisel Verileri Koruma Kurumu'na (KVKK) 50 veri ihlali bildirimi yapıldı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Resmî veya özel kurumlar tarafından yurttaşların kişisel verilerinin çalınmasına yönelik 50 ihbarın yapıldığı bu bildirimlere göre geçen yıl en az 10 milyon 157 bin 921 kişinin verileri çalındı.</li></ul>Üstelik bu sayıya yalnızca 38 kurumun yaptığı bildirimle ulaşıldı. Zira KVKK’ya bildirim yapan 50 kurumdan 12'si, veri sorumlusu olarak tuttukları verilerin çalındığını ancak kaç kişinin verisinin çalındığını tespit edemediklerini belirtti. Dolayısıyla 12 kurum herhangi bir sayı bildirmedi.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Çalınanlar kimlik numarasından kan grubuna, banka hesap bilgilerinden ırk ve etnik köken bilgilerine, e-postadan plaka numarasına 24 farklı veri türünden oluştu.</li></ul>Bununla birlikte çalınan veriler arasında bayi verileri, yönetici bilgileri ve depo verileri de yer aldı. Veri güvenliği ihlal edilen kişiler ise çalışanlar, müşteriler ve potansiyel müşteriler oldu.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">En çok Boyner’den çalındı</h2>Kayıtlı 3 milyon 55 bin 907 kişinin verisinin çalınmasıyla, Boyner 2023’te sayı itibarıyla en fazla kişinin verisinin çalındığı kuruluş oldu. Boyner, 11 Mayıs 2023’te KVKK’ya yaptığı <a fr-original-style="" href="https://kvkk.gov.tr/Icerik/7610/Kamuoyu-Duyurusu-Veri-Ihlali-Bildirimi-Boyner-Buyuk-Magazacilik-Anonim-Sirketi" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bildirimde</a>, şirketin SMS gönderim paneline sızıldığını ve müşterilerinin cep telefonu numaralarının çalındığını belirtti. Bildirimde, bu numaralara dolandırıcılık amaçlı kısa mesaj gönderildiği kaydedildi.İkinci sırayı ise <a fr-original-style="" href="https://kvkk.gov.tr/Icerik/7523/Kamuoyu-Duyurusu-Veri-Ihlali-Bildirimi-Reon-Saglik-Hizmetleri-Ins-Tur-San-ve-Tic-A-S-Ozel-Aktif-Hastanesi-" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Özel Aktif Hastanesi</a> (Reon Sağlık Hizmetleri) ile <a fr-original-style="" href="https://kvkk.gov.tr/Icerik/7524/Kamuoyu-Duyurusu-Veri-Ihlali-Bildirimi-Yalova-Uzmanlar-Saglik-Hizmetleri-San-Paz-Tic-A-S" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Özel Yalova Uzmanlar Hastanesi</a> (Yalova Uzmanlar Sağlık Hizmetleri) paylaştı. Bu iki hastane de 5 Ocak’ta KVKK’ya yaptıkları bildirimde siber saldırıya uğradıklarını ve saldırganlar tarafından ikişer milyon (toplamda dört milyon) hastanın kişisel verilerinin “silindiğini” duyurdu.İki hastane de ihlalden etkilenen kişilerin hastalar ve çalışanlar olduğunu belirtti. Çalışanların&nbsp;ad-soyad, kimlik numarası, adres, fotoğraf, mesleki bilgiler ve kan gruplarının; hastaların ise fatura bilgileri içerisindeki ad ve soyadlarının bu ihlalden etkilendiği kaydedildi.Üçüncü sıradaysa 1 milyon 926 bin 889 müşterisinin cep telefonu numarası çalınan Hotiç Ayakkabı yer aldı.&nbsp;Hotiç Ayakkabı San. ve Tic. AŞ, 7 Eylül’de KVKK’ya yaptığı <a fr-original-style="" href="https://kvkk.gov.tr/Icerik/7704/Kamuoyu-Duyurusu-Veri-Ihlali-Bildirimi-Hotic-Ayakkabi-San-ve-Tic-A-S-" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bildirimde</a>, SMS ve e-posta gönderimleri için oluşturdukları izin yönetimi platformuna sızıldığını belirtti. Şirket, sızan saldırganların müşterilere dolandırıcılık amaçlı kısa mesaj gönderdiğini belirtti.<img src="https://images.aposto.com/2024/9/5/1729888945921.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.03" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">10 veri ihlalinden 9'u üç ayda yaşandı</h2>2023 yılında verisi çalınan kişi sayısının aylara göre dağılımına baktığımızdaysa Ocak, Mayıs ve Eylül öne çıkıyor. Bu üç ayda verisi çalınan kişi sayısı toplamda 9 milyon 79 bin 667 oldu. Bu, toplam sayı olan 10 milyon 157 bin 921’in %89’una&nbsp;denk geliyor.<img src="https://images.aposto.com/2024/9/5/1729888956995.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.63" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Çalınan veri sayısına bir yıllık zaman çizelgesinde baktığımızda, 5 Ocak, 11 Mayıs, 3 Ağustos, 7 Eylül, 28 Eylül, 12 Ekim, 30 Kasım ve 28 Aralık tarihlerinin öne çıktığını görüyoruz.<img src="https://images.aposto.com/2024/9/5/1729888966588.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.42" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Her beş veri sızıntısından dördü siber saldırı ve sızma sonucu yaşandı</h2>Kişisel verileri çaldıran 50 kurumun 29’unun verisi, siber saldırı yöntemiyle çalındı. Bu kurumlar, bildirimlerinde ilgili siber saldırının ayrıntılarına yer vermezken ikinci sırada 11 vaka ile sızma yer aldı.&nbsp;Bunu 4'er vaka ile oltalama ve fidye yazılım saldırıları izledi. <a fr-original-style="" href="https://kvkk.gov.tr/Icerik/7712/Kamuoyu-Duyurusu-Veri-Ihlali-Bildirimi-Defacto-Perakende-Tic-AS" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Bir şirkette</a> teknik bir hata sonucunda veri ihlali yaşanırken <a fr-original-style="" href="https://kvkk.gov.tr/Icerik/7547/Kamuoyu-Duyurusu-Veri-Ihlali-Bildirimi-Destek-Bilgisayar-ve-Iletisim-Hizmetleri-Tic-A-S-" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bir şirket</a> ise verilerin nasıl çalındığını belirtmedi.<img src="https://images.aposto.com/2024/9/5/1729888990448.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.58" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">* Bu içerik Avrupa Birliği'nin maddi desteği ile hazırlanmıştır. İçerik tamamıyla Aposto’nun sorumluluğu altındadır ve Avrupa Birliği'nin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.

Resmî açıklamalara göre 2023 yılında 10 milyondan fazla kişinin kişisel verileri çalındı. Çalınanlar arasında kimlik numaralarından cep telefonlarına, banka hesap bilgilerinden kan grubu bilgilerine, 24 farklı veri yer aldı.

2023'te 10 milyonu aşkın kişinin verileri çalındı

İçerikleri için verilen erişim engeli kararlarına uymadığı gerekçesiyle&nbsp;2 Ağustos’ta Instagram’a getirilen erişim engeli, 10 Ağustos’ta kaldırıldı.Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, kaldırma kararını, Meta yetkililerinin "katalog suçlar" konusunda verilen erişim engeli kararlarına uymayı kabul ettikleri için aldıklarını <a fr-original-style="" href="https://x.com/a_uraloglu/status/1822323240624140678" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">söyledi.</a>Ancak yayımladığı şeffaflık raporları, Meta’nın&nbsp;“katalog suçlar” kapsamında verilen erişim engeli kararlarına zaten yıllardır istikrarlı bir şekilde uyduğunu gösteriyor.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">'Katalog suçlar' engellenmiyor mu?</h2>Öyle ki Meta, henüz Instagram Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) tarafından erişime engellenmeden 48 saat önce yayımladığı şeffaflık raporunda, 2024’ün ilk yarısında Türkiye adli ve idari makamları tarafından verilen erişim engeli kararları kapsamında engellediği içerik sayısını <a fr-original-style="" href="https://transparency.fb.com/sr/turkey-report-turkish-ig-jul-24" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">paylaştı.</a>31 Temmuz’da yayımlanan rapora göre Meta, bu dönemde, 2580 içeriği engellemesi için resmi makamlardan toplam 2.953 talep aldı.&nbsp;Bu doğrultuda şirket, 1.941’i Türkiye yasalarını, 504’ü de Meta ilkelerini ihlal ettiği için toplam 2.445 içeriği erişime engelledi (%94). Meta, hükümet talepleriyle engellediği içeriklerin gerekçelerinin de yetkililerinin iddiasının aksine “katalog suçlar” ile “millî güvenlik ve kamu düzenini korunması” olduğunu belirtti.Meta, kalan 135 içeriğin (%6) akıbetine dair bir bilgiyse paylaşmadı. Dolayısıyla bunların da katalog suçlar kapsamında olup olmadığını bilemiyoruz.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Önceki dönemlerde engellenen içerikler</h2>Temmuz-Aralık 2023 dönemini gösteren verilerini incelediğimizde de karşımıza farklı bir sonuç çıkmıyor.&nbsp;Bu dönemde adli ve idari makamlardan 2.578 Instagram ve Facebook içeriği için kaldırma talebi <a fr-original-style="" href="https://transparency.fb.com/sr/turkey-report-turkish-ig-jan-24" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">alan</a> Meta; 1.199’u Türkiye yasalarını, 448’i de Meta ilkelerini ihlal etmesi nedeniyle bu içeriklerin toplam 1647’sini (%64) erişime engelledi.Üstelik şirket, aldığı 1.596 kaldırma talebi doğrultusunda, yasaları ihlal ettiği için erişime engellediği içeriklerin tümünün gerekçesinin “katalog suçlar” ile “millî güvenlik ve kamu düzeninin korunması” olduğunu belirtti.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Şirket, kalan 931 içeriğin (%36) engellenip engellenmediği, bu içeriklerin engellenmesinin de BTK tarafından mı talep edildiği, BTK tarafından talep edildiyse gerekçelerinin ne olduğuna dair bir bilgiyse paylaşmadı.</li></ul>Meta, 2023’ün ilk yarısında ise toplam 2.480 içeriği erişime engelledi. Ancak şirket, bunların kaçının adli ve/veya idari makamların talebiyle engellendiğini belirtmedi.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/9/6/1728139376679.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.66" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Meta, aynı şeyi toplam 1.690 içeriği engellediği 2022’nin ikinci yarısı için de <a fr-original-style="" href="https://transparency.meta.com/reports/content-restrictions/country/TR/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yaptı.</a>&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/9/6/1728139402689.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.64" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Bununla birlikte şirket, önceki dönemlerin aksine altı aylık değil, 1 Temmuz 2022-31 Haziran 2023 tarihlerini kapsayan bir yıllık periyottaki verileri paylaştı. Buna göre Meta, bu dönemde resmi talepler doğrultusunda 4.166 içeriğe erişimi engelledi.&nbsp;Meta, bunların 3.757’sini “kullanıcılar ve yetkililer”in, 409’unu ise BTK’nın talebiyle engellediğini duyurdu. BTK’nın talep ettikleri katalog suçlar ile millî güvenlik ve kamu düzeninin korunması&nbsp;gerekçesiyle, “kullanıcılar ve yetkililer”in talep ettikleriyse&nbsp;kişilik hakları ve özel hayatın gizliliği gerekçesiyle engellendi.Meta, kalan dört içeriğinse kimin talebiyle engellendiğine dair bir bilgi paylaşmadı.<img src="https://images.aposto.com/2024/9/6/1728139431596.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="2.04" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Meta, kabul ettiği söylenen sekiz şarttan yedisini zaten yerine getiriyordu</h2>Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, 10 Ağustos’ta X hesabı üzerinden yaptığı canlı yayında, Meta’nın uymayı kabul ettiği şartları şöyle sıraladı:<ol fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yasalar kapsamında, katalog suçlar arasında yer alan içeriklerin ve paylaşımların derhal kaldırılması sağlanacak.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yasalara aykırı olan gönderiler Instagram’dan kaldırılacak.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Türkiye’nin hukuk sistemine uygunluk sağlanacak ve yasa ihlali söz konusu olduğunda hızlı ve etkili müdahale gerçekleşecek.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Türk kullanıcıların hesapları ve hakları güvence altına alınacak.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Instagram’da PKK, PYD ve FETÖ gibi “terör örgütlerinin” propagandasına izin verilmeyecek.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Herhangi bir yasal problem yaşandığı takdirde Instagram, yetkililerle en hızlı biçimde iletişime geçecek.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Hesaplar herhangi bir uyarı yapılmadan kapatılmayacak.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Uyarı yapılmadan kapatılan hesaplar tekrar erişime açılacak.</li></ol>Bunlara baktığımızda, ilk üç maddenin üçü de aynı şeyi, yani Meta’nın Türkiye’deki internet yasalarına uymasını emrediyor. Ancak yukarıda aktardığımız veriler, şirketin bunu Instagram erişime engellemeden önce de yaptığını gösteriyor.Sadece Türk kullanıcıların değil, çeşitli milletlerden tüm kullanıcıların hesapları ve haklarının güvence altında olduğu da Instagram Topluluk Kuralları’nda net bir şekilde <a fr-original-style="" href="https://tr-tr.facebook.com/help/instagram/477434105621119" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">belirtiliyor.</a><img src="https://images.aposto.com/2024/9/6/1728139532587.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.88" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Beşinci maddede belirtilen “terör suçları”, 5651 sayılı kanunun 8’inci maddesindeki katalog suçlardan biri değil. Bu suçları içeren paylaşımlar, “millî güvenlik ve kamu düzeninin korunması” gerekçesini barındıran 8/A maddesi dayanak gösterilerek engelleniyor. Ancak Meta, talepler doğrultusunda bu madde kapsamına giren paylaşımları da kaldırdığını şeffaflık raporlarında belirtiyor.Bir yasal problem oluştuğu takdirde Instagram’ın yetkililerle iletişime geçtiğini de Instagram’a erişim engeli getirilmesi sonrası hükümetle yapılan görüşmelerde gördük. Dolayısıyla altıncı madde de hâlihazırda uygulanıyor.Bakan Uraloğlu’nun Meta’nın uymayı kabul ettiğini belirttiği yedinci madde ise hesapların uyarısız kapatılmayacağını taahhüt ediyor. Ancak Instagram, “Bu kuralların dışına çıkarsanız içeriğiniz silinebilir, hesabınız kapatılabilir veya başka kısıtlamalarla karşılaşabilirsiniz” ifadesiyle Topluluk Kuralları’nda bu uyarıyı zaten yapıyordu.<img src="https://images.aposto.com/2024/9/6/1728139563696.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="6.96" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">2020 yılında, Topluluk Kurallarını ne kadar ihlal edebileceğini deneyen Türkiye’den bir Instagram kullanıcısı, üçüncü denemesinin ardından “Hesap uyarısı” başlığıyla <a fr-original-style="" href="https://www.reddit.com/r/KGBTR/comments/k1bz9t/iyice_hastal%C4%B1k_oldu_bu_beyler_bende_%C5%9Fu_foto%C4%9Fraf/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">uyarılmış.</a> 26 Kasım 2020 tarihli uyarıda Instagram, “kurallarımıza uymayan bir içerik daha paylaşman halinde hesabın silinebilir” ifadesini kullanmış.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/9/6/1729358408724.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.11" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Aynı uyarı, 8 Şubat 2023’te de başka bir kullanıcıya da <a fr-original-style="" href="https://www.r10.net/sorum-var/3544068-instagram-hesabi-kaldirilan-gonderiler-hk.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yapılmış.</a>Geriye, yalnızca “Uyarı yapılmadan kapatılan hesaplar tekrar erişime açılacak” maddesi kalıyor. Instagram’a uygulanan erişim engeli kaldırılalı yaklaşık iki ay olmasına rağmen söz konusu hesapların yeniden açıldığına yönelik ne hükümet kanadından ne de Meta’dan&nbsp;bir açıklama var.&nbsp;Bu hesaplar açılacaksa bunun yasal dayanağının ne olacağı, hesaplar açılırken nelere dikkat edileceği ve kapalı kaldıkları süre boyunca yaşanan zararların giderilip giderilmeyeceği ise belirsizliğini koruyor.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">* Bu içerik Avrupa Birliği'nin maddi desteği ile hazırlanmıştır. İçerik tamamıyla Aposto’nun sorumluluğu altındadır ve Avrupa Birliği'nin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Uraloğlu, "katalog suçlar" konusunda hükümetin taleplerine uymayı kabul ettikleri için Instagram’a uygulanan erişim engelini kaldırdıklarını açıkladı. Ancak veriler hükümet lehine bir kazanım olmadığını, Instagram’ın erişim engeli getirilmeden önce de bu şartları yerine getirdiğini gösteriyor.

Meta değil, hükümet geri adım attı: Hükümet lehine bir kazanım yok

Twitter, 1 Nisan 2022’de Elon Musk tarafından satın alındıktan ve adı X olarak değiştirildikten sonraki ilk şeffaflık raporunu Çarşamba günü yayımladı. X Topluluk Kuralları’nı ihlal eden hesap ve paylaşımlar ile hükümetlerden alınan bilgi ve kaldırma taleplerine dair verilerin yer aldığı rapor, 2024’ün ilk altı ayını kapsıyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Rapora göre X, Ocak-Haziran 2024 döneminde 5 milyon 296 bin 870 X hesabını kapattı. Platformun kaldırdığı tweet sayısı ise 10 milyon 675 bin 980 olarak belirtildi.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Türkiye en çok kaldırma talebinde bulunan ikinci ülke</h2>Raporda, 2024’ün ilk altı ayında çeşitli ülkelerin adli ve idari makamlarından gelen hesap kapatma veya içerik kaldırma taleplerine de yer verildi.<img src="https://images.aposto.com/2024/8/6/1727554296707.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="3.32" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Buna göre Japonya, 46 bin 648 taleple en çok içerik kaldırma talebinde bulunan ülke oldu. X, bu taleplerin 36 bin 731’ini yerine getirdiğini belirtti. Japonya’nın ardından gelen Türkiye, 9 bin 364 taleple en çok içerik kaldırma talebinde bulunan ikinci ülke oldu. X, bu taleplerin 6 bin 332’sini yerine getirdi.Türkiye’nin ardından ise Avrupa Birliği (AB) ülkeleri, Güney Kore ve Japonya dışındaki ülkelerin tümünü işaret eden “Diğer” geldi. Buna göre AB ülkeleri Güney Kore ve Japonya haricindeki ülkeler, yılın ilk altı ayında X’ten 8 bin 345 içerik kaldırma talebinde bulundu. X, bu taleplerin 2 bin 163’ünü yerine getirdi.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">5 bin 889 taleple Güney Kore dördüncü sırada yer alırken beşinci sıradaysa 2 bin 458 taleple AB ülkeleri yer aldı.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Türkiye, en çok taciz içeren tweet ve hesapların kaldırılmasını istedi</h2>Raporda, Türkiye’deki kullanıcıların, 5651 sayılı kanun kapsamında veya X üzerinden kaldırmasını istedikleri içerikler, gerekçelerine ve konularına göre de ayrıldı ve kabul edilme oranları paylaşıldı.Ancak X, bu taleplerin kaçının mahkeme kararları ve kaçınınsa X üzerinden yapılan şikayet şeklinde olduğunu açıklamadı.<img src="https://images.aposto.com/2024/8/6/1727554324817.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.68" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Buna göre X, Türkiye’den en çok taciz içerikli tweetleri kaldırması/hesapları kapatması yönünde talep aldı. Bu konudaki hesap ve tweetler için 371 bin talep alan X, bu taleplerin 264 binini kabul etti. Bu rakam, bu konudaki taleplerin %71.26’sına tekabül ediyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Taciz gerekçeli taleplerin ardından gizli bilgiler politikasının ihlal edildiği gerekçesi geldi. Bu gerekçeyle 173 bin hesabın kapatılması/tweetin kaldırılması talebi alan X, bu isteklerin 146 binini kabul etti. Bu, taleplerin %84.40’ının kabul edildiği anlamına geliyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Gizli bilgiler politikasının ardından ise nefret söylemi&nbsp;gerekçesiyle yapılan talepler geldi. X’ten, nefret söylemi üreten veya yayan 55 bin hesabın kapatılması/tweetin kaldırılması istenirken X bu taleplerin 12 binini kabul etti. Bu, taleplerin %22.49’unun kabul edildiği anlamına geliyor.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Çocuk istismarını destekleyen yaklaşık üç milyon hesap kapatıldı</h2>Raporda, kaldırılması talep edilen tweetler ile kapatılması istenen hesaplara en çok hangi ihlalin gerekçe gösterildiğine dair dünya çapındaki veriler de yer aldı.<img src="https://images.aposto.com/2024/8/6/1727554342568.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.82" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Buna göre en çok çocuk güvenliğini tehlikeye atacak içerikler üreten hesaplar kapatıldı. Bu yönde paylaşım yapıp da kapatılan hesap sayısı 2 milyon 781 bin 634 oldu.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Onun ardından ise taciz ve şiddet içerikli hesaplar geldi. Kullanıcıları veya belli gruplara yönelik taciz ve şiddet içerikli paylaşımlar yapan bir milyon 100 bin hesap kapatıldı.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Üçüncü sıradaysa yanıltıcı ve aldatıcı kimliğe bürünen hesaplar geldi. Bu ifadeyle topluma mâl olmuş figürler adına açılmış hesaplar kast edildi ve bu kimliğe bürünen 677 bin hesap kapatıldı.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Nefret söylemi içeren yaklaşık beş milyon tweet kaldırıldı</h2>Kaldırılan tweetlere bakıldığındaysa ilk sırada nefret söylemi üreten veya yayan tweetler yer aldı. Bu gerekçeyle kaldırılan tweet sayısı 4 milyon 950 bin 321 olarak belirtildi.<img src="https://images.aposto.com/2024/8/6/1727554354137.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.82" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"> Onu taciz ve şiddet&nbsp;içerikli tweetler takip etti. Kullanıcılara veya belli gruplara yönelik taciz ve şiddeti teşvik eden 2 milyon 648 bin tweet kaldırıldı.Üçüncü sıradaysa şiddet içeriği yer aldı. Bir canlıya fiziksel şiddet uygulandığını gösteren 2 milyon 235 bin tweet, X tarafından kaldırıldı.* Bu içerik Avrupa Birliğinin maddi desteği ile hazırlanmıştır. İçerik tamamıyla Aposto’nun sorumluluğu altındadır ve Avrupa Birliğinin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.

X'in şeffaflık raporuna göre Türkiye, X’ten en çok içerik kaldırma talebinde bulunan ülkeler arasında dünya ikincisi. Türkiye’den yapılan bildirimler doğrultusunda en çok taciz, gizli bilgiler ve nefret söylemi içeren hesap ve tweetler kaldırıldı.

X'in şeffaflık raporu: Türkiye, içerik kaldırmada dünya ikincisi

Bağımsız bir VPN servisi inceleme platformu olan ve VPN servisi test etmeye bugüne dek 30 bin saat ayıran Top10VPN, 2024’ün en iyi 10 VPN servisini belirledi.Araştırma kapsamında 62 farklı VPN servisi; gizlilik ve kayıt politikası, güvenlik ve teknik özellikler, kullanım kolaylığı, torrent, müşteri desteği, hız, akış, sunucu konumları ve sansürü aşmak gibi dokuz farklı kriter dikkate alınarak incelendi.Bu kriterlerin ışığında 10 üzerinden ortalama 9.6 puan alan ExpressVPN, 2024’ün en iyi VPN servisi seçildi. ExpressVPN, neredeyse her testte, özellikle de coğrafi erişim engellerini aşmak konusunda tüm VPN servislerini geride bıraktı.Top10VPN, ExpressVPN için “son sekiz yılda yaptığımız hemen hemen her testte mükemmel sonuçlar elde etti” yorumunu yaptı.ExpressVPN’in ardından 9.4 puanla Surfshark gelirken onu 9.3 puanlar PIA VPN takip etti. İlk 10’da sıralama ve bu VPN servislerinin testte dikkate alınan tüm kriterlerdeki puanları&nbsp;şöyle oldu:<img src="https://images.aposto.com/2024/7/0/1724563409639.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.04" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">10 VPN servisinin 8’i Türkiye’de erişime engelli</h2>Ancak Top10VPN’nin test sonucunda belirlediği 10 VPN servisinin sekizine&nbsp;Türkiye’deki adli ve idari makamlarının kararları doğrultusunda erişim engeli getirilmiş durumda. Üstelik birinci sıradaki ExpressVPN de bunlara dahil.Bu 10 VPN servisinden ProtonVPN, Surfshark, IPVanish, Cyberghost ve HideMe, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'nun (BTK) kararıyla 25 Kasım 2023’te erişime engellendi.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bu VPN servisleri için internet servis sağlayıcıları ile mobil operatörlere bir yazı gönderen BTK, bu VPN servislerini beraberindeki 11 farklı VPN servisiyle birlikte erişime <a fr-original-style="" href="https://www.freewebturkey.com/btk-16-vpn-servisine-erisim-engeli-getirdi" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">engelletti</a>.</li></ul>İlk 10’da yer alan diğer VPN servislerinden ExpressVPN, Private Internet Access (PIA) ve NordVPN ise farklı zamanlarda verilen erişim engeli kararları sonucunda Türkiye’den erişime engellendi.Top10VPN’in 2024’ün en iyi 10 VPN servisi listesinde yer alan VPN servislerinden yalnızca PrivateVPN ile Windscribe’a Türkiye’den erişim mümkün.<img src="https://images.aposto.com/2024/7/0/1724563439421.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.20" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">İlk beş sıradaki VPN servislerinin VPN testleri sırasında dikkate alınan kriterlere göre karşılaştırılması yapıldığında ise ortaya şöyle bir tablo çıktı:<img src="https://images.aposto.com/2024/7/0/1724563499346.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.36" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Fiyat performans analizine bakıldığında ise bu iki değişken arasında güçlü bir korelasyon olduğu görülüyor. Buna göre en yüksek puan ortalamasına sahip ilk beş VPN servisi aynı zamanda en pahalı VPN servisleri olurken son beş sıradaki VPN servisleri ise ilk beşe kıyasla daha ucuz&nbsp;bir fiyata sahip.<img src="https://images.aposto.com/2024/7/0/1724563532352.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.15" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">* Bu içerik Avrupa Birliğinin maddi desteği ile hazırlanmıştır. İçerik tamamıyla Aposto’nun sorumluluğu altındadır ve Avrupa Birliğinin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.

Bağımsız VPN servisi inceleme platformu Top10VPN, 62 VPN servisini inceleyerek 2024'ün en iyi 10 VPN servisini belirledi. Ortaya çıkan listedeki VPN servislerinden sekiz tanesi Türkiye’den erişime engelli olanlardan oluştu.

En iyi 10 VPN servisinin 8'i Türkiye'den erişime engelli 

Ankara İl Jandarma Komutanlığı Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü, 2023’te 59 bin 808 sosyal medya hesabı veya internet sitesi özelinde "sanal devriye" faaliyeti yürüttü. Bu hesapları ve internet sitelerini inceleyen şube müdürlüğü, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'yla (BTK) iletişime geçerek bu hesaplar veya internet sitelerinin 15 bin 621 tanesi için erişim engeli kararı aldırdı.Bu, Ankara İl Jandarma Komutanlığı'nın (JGK), Anayasa Mahkemesi’nin "anayasaya aykırı" diyerek iptal ettiği&nbsp;"sanal devriye" faaliyetiyle incelediği yaklaşık her üç hesap/siteden birini engellettiği anlamına geliyor.<img src="https://images.aposto.com/2024/7/6/1723908910429.png" width="550" height="396" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.39" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Ankara İl JGK, bu hesap/siteleri engelletme gerekçesinin ise şu sıralar hükümet yetkilileri tarafından Instagram’ın erişime engellenmesine de gerekçe olarak gösterilen&nbsp;“katalog suçlar” olduğunu öne sürdü.&nbsp;Katalog suçlar, 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun’da şöyle belirtiliyor:<img src="https://images.aposto.com/2024/7/6/1723908948495.png" width="550" height="268" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="2.05" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Komutanlık, erişim engeli getirilen hesap ve sitelerin yasa dışı bahis oynanmasına imkan sağladığını, müstehcen içerikli paylaşım yaptığını ve oltalama gibi yöntemlerle dolandırıcılık yapmaya yönelik paylaşımlar yaptığını öne sürdü. Ancak Ankara İl JGK, söz konusu hesap/sitelerin katalog suçları içeren paylaşımlar yapıp yapmadığını, yaptıysa hangi paylaşımlarla bu suçları işlediğine dair örnekler sunmadı.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kasım ayında zirveyi gördü</h2>Erişim engeli getirilen sosyal medya hesabı veya internet sitesi sayısının aylara göre dağılımına bakıldığında Ankara İl JGK’nın en yoğun tarama ve engellemeyi Kasım ayında yaptığı görülüyor.&nbsp;Kasım ayında 9 bin 898 sosyal medya hesabı ile internet sitesini inceleyen komutanlık, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'na (BTK) başvurarak bunların 4 bin 649’u&nbsp;için erişim engeli kararı aldırdı. Kasım ayını sırasıyla Eylül, Mart ve Ocak ayları takip etti.<img src="https://images.aposto.com/2024/7/6/1723908947307.png" width="550" height="333" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.65" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ankara İl Jandarma Komutanlığı, diğer aylarda yaptığının aksine Aralık ayında kaç sosyal medya hesabı veya internet sitesinin incelendiği verisini paylaşmadı. Dolayısıyla o ay minimum 1.286 sosyal medya hesabı veya internet sitesinin incelendiğini varsaydık.</li></ul><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">2023’te 37 bin internet sitesini erişime engellendi: Zirvede Ankara var</h2><a fr-original-style="" href="https://drive.google.com/file/d/1rf9AWBr9S3tNDtMSvFiKnpwB3nbtuvd_/view?usp=sharing" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Free Web Turkey 2023 İnternet Sansürü Raporu’na göre</a> 2023 yılında il jandarma komutanlıklarının talebiyle 36 bin 950 alan adına erişim engeli getirildi.Bu sitelerin tamamı, katalog suçlarda belirtilen suçlardan biri veya birkaçı işlendiği gerekçesiyle engellenirken en çok alan adı engelleyen merciler listelendiğinde ilk 10’da sekiz farklı il jandarma komutanlığı yer aldı.&nbsp; <img src="https://images.aposto.com/2024/7/6/1723908948186.png" width="550" height="329" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.67" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Sadece il jandarma komutanlıkları arasında bir sıralama yapıldığında ise en çok alan adı engelleyen il jandarma komutanlığı olarak Ankara öne çıkıyor.<img src="https://images.aposto.com/2024/7/6/1723908948334.png" width="550" height="331" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.66" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"> * Bu içerik Avrupa Birliğinin maddi desteği ile hazırlanmıştır. İçerik tamamıyla Aposto’nun sorumluluğu altındadır ve Avrupa Birliğinin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.

Ankara İl Jandarma Komutanlığı, 2023 yılında 59 bin 808 kişinin sosyal medya hesabı ve internet sitesi için "sanal devriye" faaliyeti yürüttü. Bu kişilerin hesaplarını ve internet sitelerini inceleyen şube müdürlüğü, bunların 15 bin 621 tanesini erişime engelletti.

Ali Safa Korkut

Büyük göç: Bluesky, X'ten daha mı güvenli?