Fırından taze çıkmış Paskalya çöreğinin kokusu, koca şarküteri dolaplarının vızıltısı, iki pencere arası asılmış çamaşır ipi, dükkan önüne atılmış rastgele sandalye, pervazın üzerine bırakılmış çay bardağı. İçerinin dışarı, dışarının içeri taştığı mahallede evlerin de dükkanların da eşikleri muallak. Bir arada, birbirine pek de benzemeyen ama ahenkli insanların ve dükkanların mahallesi Kurtuluş. Buranın cazibesine kapılan gazetecilerden Paul, 2014’ten beri kendini ait hissettiği Kurtuluş’ta yaşıyor. ABD’den İstanbul’a üniversite okumak için taşınıyor, daha sonra temelli buraya yerleşmeye karar verince ev arayışına güçlü komşuluk ilişkileri ve çeşitliliğiyle Kurtuluş yanıt veriyor. Culinary Backstreets’te mahalle arasındaki yeme-içme adreslerinin arşivini tutan, tabaktaki ve mutfaktakine aynı ehemmiyeti veren, üzümünü yiyip bağını soranlardan Paul. Biliyor ki “ev alma, komşu al” bu devirde.
Paul, “her şeye yürüme mesafesi beş dakika” bir yerde yaşamak istediği için değil, beş dakika yürüme mesafesinde tanıdık bir yüzle selamlaşıp arkadaşının evini ziyaret eder gibi, bir tabure üzeri, sokakta komşuluğu tattığı için Kurtuluş’ta. Bugün için seslerini duyurduğu, yarın için arşivini tuttuğu mekanlar ve mekanları inşa edenlerin izinde. Kurtuluş’un dükkanlarına, esnaflarına uğrayıp esnaf-mahalle ilişkisine bakıyor, bir mahalleye ev demek için ne aradığını tekrar buluyor. 2 + 1 koca mahallede evini burada inşa ediyor. İlhan, Mari, Muhammed hoşsohbeti; Müşterek mezeleri, Burç döneriyle Kurtuluş’ta bir günün eşlikçileri oluyor.
Soli'de bu hafta Paul, mahallenin sadece karnını doyuran değil, mahalledeki kültürel çeşitliliği besleyen, mahallenin sokakla ilişkisini hareketlendiren, komşuluk ilişkilerini işleyen yemek dükkanlarının arkasındaki esnaflara uğraya uğraya kendi Kurtuluş’unu anlatıyor. Biz de ayaküstü Müşterek’in mutfağına uğrayıp hazırlıklara eşlik ederken Döndü, Lokman ve Günnur’la tanışıyoruz. Dolma içi hazırlanıyor. Oradan yan mahalleye geçiyor ve Sinem’e soruyoruz: “Feriköy Organik Pazar’da ne, nerede, nasıl, ne zaman?”
Kurtuluş’un renklerine,
Soli
SoliSeyahat ve kültür yayını SOLİ, şehirleri ve içindeki farklı kültürel toplulukları araştırmak üzere mahallelere ve mahallelilerin hikâyelerine odaklanıyor.
Paul Benjamin Osterlund
Serbest gazeteci, yazar ve çevirmen ama öncesinde bir Kurtuluşlu.

Tanışalım
Adım Paul Benjamin Osterlund. Arkadaşlarımın çoğu Benjamin’dense Paul’u tercih ediyor.
Serbest gazeteci, yazar ve çevirmen olarak çalışıyorum. Eğer bu işleri yapmasaydım, İstanbul'un tarihine ve mimarisine olan tutkumu işe dönüştürmeyi ve rehberlik yapmayı düşünebilirdim.
Konu İstanbul ve Türkiye olunca tam zamanlı öğrenci olma konusunda iyi olduğumu düşünüyorum. Tüm gelişmeleri takip ediyorum, gözüm kulağım hep açık.
Yeni biriyle tanıştığımda, genellikle şu sıralar neyle ilgilendiğimden bahsediyorum. Bazen de ABD veya Türkiye hakkındaki doğru sanılan yanlışları anlatmaya çalışıyorum.
Kurtuluş'ta yaşıyorum, buranın canlı ahalisi ve topluluk duygusu yaratıcılığımı besliyor. Ama ne olursa olsun kalbim en çok Beyoğlu için atıyor; tarihi, mimarisi, gece hayatı ve enerjisi yıllardır en büyük ilham kaynağım.
Bir mahallenin ruhu benim için orada yaşayan insanların enerjisinden ve çeşitliliğinden geliyor. Örneğin Kurtuluş'ta her türlü insanın yaşaması, kozmopolit bir atmosfer yaratıyor.
Her ihtiyacımı beş dakikalık bir yürüme mesafesinde bulabildiğim bir yerde evimde hissediyorum.
Sadece bizim mahallenin yerlisi bilir; topiğin en iyisi Kurtuluş’tadır.
Ne var ne yok?
Mahallede yeni bir Gürcü restoranı keşfettim. Burası türünün ilk ve tek örneği diyebilirim. Yemekleri de harika.
Şu sıralar Peter Robb'un gazeteciliğini ve yemek yazarlığını konuşturduğu "A Death in Brazil" kitabını okuyorum. Brezilya'nın farklı şehirlerindeki deneyimlediği uzun ve yavaş yemekleri tarif ediş şekli okurken insanı hemen oraya ışınlıyor.
Şu anda birkaç makale üzerinde çalışıyorum; biri etli çiğ köfte ile ilgili, diğeri ise biraz politik bir mesele üzerine.
Kurtuluş’ta 2 + (1)
Bu, bir yemek yazarından Kurtuluş’ta yeme içme rehberi değil. Kurtuluş’u, mahallede ocağın altını yakanlar ve komşuluk üzerinden okuma kılavuzu.

Şubat 2024’ün başındayız. İstanbul, sonunda yüksek sıcaklıkların ardından kışın soğuğuna kavuştu. Pangaltı ile Kurtuluş’u birbirine bağlayan hareketli Ergenekon Caddesi'nin kaldırımları yenilendi. Bu kaldırımlar, uzun zamandır Kurtuluş Caddesi ile Osmanbey metro istasyonu arasındaki yaya trafiğinin yükünü taşıyamıyordu. Sabah ve akşam yoğun saatlerde birçok insan, acelesi olanların daha az acelesi olanların önüne geçtiği klostrofobik bir akışın ortasında bir salyangoz edasında ilerlemek yerine arabaların arasında trafikte ilerlemeyi tercih ediyordu.
Bazen kira söz konusu olmasaydı İstanbul'da nerede yaşardım diye düşünüyorum ve cevap her zaman on yıldır evim dediğim Kurtuluş'a çıkıyor. Başka bir apartmana doğrudan bakan küçük balkonuyla iki yatak odalı küçük dairemi, Cihangir’de veya Moda’da deniz manzaralı daha geniş bir daireye değişir miyim? Hayır. Sahip olduğu özgün kültürel dokusuyla Kurtuluş, bence şehrin en karakterli mahallesi.

Evet, Kurtuluş kalabalık, yoğun ve gürültülü. Birkaç küçük park dışında kamuya açık yeşil alan neredeyse yok. Boğaz manzarası Hak getire. Ana cadde ve paralel arka sokaklar, 1900’lü yıllardan kalan Avrupai stilde binalarla dolu olsa da asıl tarihî yapılarının büyük bir kısmı 1929’daki büyük yangında kül olmuş. Genellikle apartmanların giriş kapısının üzerinde pırıl pırıl, altın rengi el boyamasıyla isimleri yazar. Kapıları zarif ferforjedendir. Daha yeni evlerin bile edindiği bir gelenek bu. Diğer komşu mahallelere kıyasla Kurtuluş’un çekiciliğini ve zarafetini, sadece içine girip daha yakından inceleme cesaretine sahip olanlar fark edebilir.
2014’te buraya taşındığımda her şey daha sakindi. Ergenekon Caddesi zaman zaman kalabalıktı, ancak Feriköy'e uzanan paralel arka sokaklar daha durgundu. Bu sokaklar ağırlıklı olarak yerleşim alanlarına çıkıyordu. Mahallenin terzileri, berberleri, antikacıları, pazarları ve manavları vardı ama hemen hepsi bu kadar sayılırdı. Birkaç eski moda meyhane vardı, üçüncü dalga kahveciler veya kokteyl barlar yoktu. O zamanlar neredeyse mahallenin tek barı, Osmanbey metro istasyonunun ve Ramada Oteli'nin karşısında kalan Dolapdere Caddesi'nin başındaki Pikap’tı. Göz önünde olmasına rağmen saklı kalan bir yerdi. İlk bakışta Pikap, çoğunlukla erkeklerin futbol maçlarını izlediği duman altı bir yer gibi görünürdü. Bazen durum gerçekten de böyle olsa da mekanı işleten ekip, herkesi evinde hissettirme konusunda başarılıydı. Hâlâ da öyle. Sonuç olarak bar, gazeteciler ve öğrencilerden İstanbul’da yerleşen yabancılara ve LGBTQ topluluğundan bireylere kadar çeşitli bir kitle arasında popüler hâle geldi. Burası, altı kadehten sonra arkadaşının omzunda uyuklayabildiğin ve bardan ayrıldığını hatırlamadığın; ertesi gün geri geldiğinde garsonların önceki geceden hiç bahsetmeden elini sıkıp sıcak bir şekilde “Hoş geldin” dediği bir yer.

Mahallenin popülerlik kazanmasıyla son birkaç yıl içinde Kurtuluş'un arka sokaklarında düzinelerce kahve dükkanı, restoran ve bar açıldı. Sonuç olarak geleneksel küçük işletme sahiplerinin sayısı azaldı; sokakların yaya trafiği ve gürültüsü arttı. Bu durumu tamamen iyi ya da kötü olarak okumaya gerek yok tabii. Her yeni gelen, Kurtuluş'a kendi izini bırakıyor. Bırakılan izi okumak için de zamana ihtiyaç var.
2015’te kapanan Beyoğlu'nun sevilen meyhanesi Mekan'la tanınan Ermeni Şef Mari Esgici, 2021’in sonunda burada Baruthane Caddesi'nde et, kaburga ve ciğer konusunda uzmanlaşmış Marinee restoranını açtı. O zamandan bugüne, Kurtuluş Caddesi'nde geniş verandası olan, daha büyük tarihî bir tuğla binaya taşındı. Menüsü de sokak yemekleri ve kokteyllerle daha kapsamlı hâle geldi. Mari, nüfuzlu ve güvenilir biri, yeni mekanı da hızlı bir şekilde mahallede kendine yer edindi. Mekanın mahallede tuttuğu yeri Mari “Mahalle burada oluşumuza çok mutlu çünkü güzel ve kaliteli bir yer. Buralarda lahmacun, döner veya esnaf yemekleri yapan çok yer var ancak Marinee buralardan farklı bir yeri dolduruyor. İnsanlar başka mahallelerden bile gelmeye başladı.” sözleriyle ifade ediyor. O Kurtuluş’a ve ahalisine, Kurtuluş ona ve anılarına alan açıyor: “Benim için tamamen çocukluğumun ve hayatımın eski Türkiye'si, burada aradığım her şeyi buluyorum.”
Küçük Marinee'nin yeri boş kalır mı? Onun yerini de Tiflisi adlı yeni bir Gürcü restoranı aldı. Khachapuri ve khinkali de dahil olmak üzere Gürcü mutfağının klasiklerini servis eden restoranın sahibi 30 yıldır İstanbul'da yaşayan Gürcü bir kadın. Kurtuluş’ta kadınların işlettiği, mahallede özel olarak bir mutfak kültürünün ve dolayısıyla Kurtuluş ahalisinin çeşitliliğinin temsili yerlerden sadece biri.
Kurtuluş Caddesi'nin değişmez değerlerinden biri sütlü tatlılarıyla ünlü Göreme Muhallebicisi. Burası ayrıca menemen gibi kahvaltı ve tavuklu pilav gibi öğle yemekleri için çok tercih edilen lezzetlere de menüsünde yer veriyor. Sahibi İlhan Yalçın. Orta Anadolu'dan Kurtuluş'a göç eden dedesi, Yalçın'ın babası 1965’te Göreme'yi açmadan önce, kapı kapı dolaşarak taze süt satıyormuş. Yarım asırlık restoran, Kurtuluş'un demirbaşı; müdavimi olan herkes İlhan'ı arkadaşı bilir. Sokaktan her geçişimde tezgahın arkasından bana el sallar. Bana özel olmadığı kesin ama insanı özel ve ait hissettirdiği de su götürmez bir gerçek.

İlhan, evlenmeden önce Göreme'nin hemen arkasındaki aynı binada küçük bir apartman dairesinde yaşıyormuş. Bugüne kadar da orayı satmamış, şimdilerde ofis olarak kullanıyor. Yıllarca Kurtuluş’un farklı köşelerinde biriktirdiği anılardan “Kurtuluş benim evim. Burada büyüdüm; ilkokul, ortaokul ve liseye gittim, sonunda burası benim de iş yerim oldu. Dükkan, çocukluğumdan hatırladığım gibi; aynı kokuları alıyor burnum.” sözleriyle bahsediyor. Mahalleden birçok müşterinin küçükken ebeveynleri veya büyükanne ve büyükbabalarıyla Göreme'ye geldiklerinden ve aynı sevgi dolu anıları paylaştığını da ekliyor. Eski öğretmenlerinin hâlâ dükkana geldiğini ve sınıf arkadaşlarının çoğunun hâlâ bölgede yaşadığından bahsediyor. İlhan için mahalle, hayatının her aşamasına tanıklık eden parçaları bulduğu bir sandık. Dükkan ise sandığın en nadidesi. Durum böyle olunca İlhan’dan sadece bir esnaf ya da dükkan sahibi olarak söz etmek pek mümkün değil; tıpkı Kurtuluş’ta servis ettiği yemekte hayatından izler bulunduranın sırf İlhan olduğunu söylemek gibi.

Baruthane Caddesi'nde yeni işletmeler açılsa da sokağın efsanesi yıllardır Güneydoğu Anadolu mutfağından lezzetli, doyurucu ve uygun fiyatlı ev yapımı yemekler sunan Ben u Sen adlı restoran. Burası işletmecisi Diyarbakırlı ve Ermeni Nuray Güzel’in haşlanmış içli köftesiyle meşhurdu. Kendisi birkaç yıl önce emekli oldu. Şimdilerde yerini MasterChef Türkiye yarışmacısı Çağatay Akgül aldı. Akgül, sadece bol yağda kızartılmış kıymalı, patatesli ve peynirli çiğbörek servis ediyor.
Baruthane Caddesi'nin diğer tarafında, bölgedeki en iyi dönerci Burç Döner var. Dairemden sokağa yaklaştığımda dükkandan çıkan duman neredeyse yarım kilometre öteden kokusuyla cezbediyor. Birkaç masanın bulunduğu bu küçük restoranı açan Bitlisli bir aile. Daha önce ailenin bazı üyeleri Osmanbey'de aynı adı taşıyan bir dükkanda çalışmış ve sonunda kendi yerlerini açmak istemişler. Mahalleli de iyi ettiklerini düşünüyor olacak ki döner akşam olmadan bitiyor. Burç Döner’in her gün mahallenin büyük bir kısmını beslediğini söylemek hiç abartı olmaz.

Kurtuluş, İstanbul'da herhangi bir mahalleye kıyasla metrekareye en fazla meze dükkanı düşen mahalle olabilir. Bunlardan bazıları Tadal, Tuşba ve Tuana gibi yılların eskitemediği mekanlar. Özellikle yılbaşı gecesi, mezeleri eve götürüp aileleriyle birlikte tadını çıkarmak isteyenler kapıda kuyruk oluyor. Hatta bunu birçok bayram ve özel gün için söyleyebiliriz. Mahallenin farklı kültürden de geldiğini düşünecek olursak mahallede özel gün bitmiyor. Kurtuluş’ta eve meze alıp götürmek ve ailecek sofraya oturmak bir gelenek, bir mahallelilik mertebesi. Hatta öyle ki Beyoğlu'ndaki en sevdiğim meyhane Müşterek, müşterilerinin çoğunun burada yaşadığını fark ettikten sonra pandemi döneminde Kurtuluş'ta bir meze dükkanı açtı. Evde, kendine kadar meyhane artık Müşterek.

Çocukken 1990’ların sonunda ailesine söylemeden Van'dan otobüse binip, yol parası olmadığı için yolculuğunda muavin olarak çalışarak İstanbul’a gelen Muhammed, Kurtuluş’un en iyi esnaflarından biri. İstanbul’a gelince Kurtuluş Caddesi’ndeki bir kozmetik dükkanında çalışmış. Ondan sonra abisiyle aynı caddede küçük bir tekel açmışlar Gözde diye. Şimdilerde abisi Süleyman tekele bakıyor, Muhammed de 2020’den beri yine Kurtuluş Caddesi’nde Gözde Wine House’u işletiyor. İstanbul'un en iyi şarap dükkanlarından biri. Çeşit çeşit, kolay kolay temin edilemeyen yerli ve yabancı şarapları Muhammed bir şekilde bulup olabildiğince uygun fiyattan satıyor. Mahallelinin buluşma noktalarından biri desek yeridir.
İstanbul’da kaç kişi mahallesinde her gün önünden geçtiği dükkanların ve dükkanların arkasında mahalleyi kültürel olarak dokuyanların hikayesine hakim olabiliyor bilmiyorum. Kaçınılmaz dönüşüme ve değişen şartlara direnen bir örüntü bu. Nostalji ya da hayıflanmadan ziyade, bu mahallede yaşayan, bambaşka kültür ve gelenekten gelen insanların tezgah önünde ve arkasında paylaştığı bir duygu, Kurtuluş’ta hâlâ süre gelen eskiden beri bildiğimiz haliyle komşuluk.

İlhan, Mari, Muhammed… Kurtuluş'ta birçok esnaf arkadaşım, hatta sırdaşım. Ben onlar için bir müşteriden, onlar da benim için bir esnaftan daha fazlası. Yeri gelir evimin yedek anahtarını onlara emanet ederim. Zor durumda kalırsam bir telefonumla elde iş güç ne varsa bırakıp bana yardımıma koşacaklarını bilirim; onlar benim aynısını onlar için yapacağımı. Bu mahalle güven, istikrar, ayrıntılara gösterilen özen ve hayatın her kesiminden insana duyulan saygıyla büyüyor.
Belki de bu sebepten İstanbul’da hiçbir yeri Kurtuluş’taki iki yatak odalı küçük daireme değişmem, 2 oda + 1 mahalleye açılan salon. Dilerim ki her şey değişse de komşuluk hep böyle kalsın. Camdan cama değil; kalpten kalbe, kolay gelsinden afiyet olsuna.
Editörün notu: Paul'un Kurtuluş'ta komşuluk ilişkileri üzerinden evini kurma hikayesi Soli'nin ilk basılı sayısında. Gelişmeler için beklemede kal.
Müşterek’te saat 11.04
Kurtuluş'ta mahallenin mezecisinde bir çarşamba sabahı ayaküstü, iki çay arası, mutfak sohbetleri.

13 Mart Çarşamba. Saat 11.04. Müşterek eyleme başlanmış; Lokman meze dolabının camlarını siliyor, Günnur soğanları doğramak üzere çıkarmış, Döndü köşede çayı, dolmanın iç harcını karıştırıyor. Hemen bize de birer çay dolduruluyor. Âdettendir.

Burası Beyoğlu’nda müdavim meyhanesi Müşterek’in Kurtuluş’taki meze dükkanı, mezecisi. Metrekare başına en fazla meze dükkanı düşen mahalledeyiz. Onu tarihiyle, kültürel temsilleriyle, büyük yangınıyla ve arkasında bıraktıklarıyla yıllar yılı ansak da bugün mevzu mahallenin meze dükkanının bir çarşamba sabahına tanıklık etmek. Mücverini kızartanını yakından tanımak. Kurtuluş’ta bir meze dükkanın kapısından girip mutfaktan şöyle bir ayaküstü içeri bakmak ve laflamak.

Saat 11.12. Döndü çayını alıp geliyor, mutfakla dükkanın oturma alanının kapısız, belli belirsiz ayrıldığı noktada dolaba yaslanıyor. Durduğu noktada aklıma geliyor: “Mutfak neden ayrı bir odadır çoğu zaman, neden yemeğin hazırlanışı da seremoninin bir parçası olmuyor, sahnede sadece yemek var da yemeği hazırlayanlar yok? Evde ya da restoranda fark etmez. Diyalog değil şov amaçlı mutfağa açılan pencere çok ama demek istediğim bu değil; yemeğe ve aşamalarına yaklaşım. Tasarımsal bir karar mı fonksiyonel bir karar mı? Kültürel etkisini tasarım üzerinden nasıl okuyabiliriz?"
“Burada mutfakla dükkan ayrı gayrı değildir. Biz içeride yemek yaparken müdavimler kafayı uzatır kolay gelsin der, düzenli gelenlerin hemen hepsiyle tanışırız.”
Döndü çayından bir yudum alıp söze katılıyor: “Burada mutfakla dükkan ayrı gayrı değildir. Biz içeride yemek yaparken müdavimler kafayı uzatır kolay gelsin der, düzenli gelenlerin hemen hepsiyle tanışırız. Mutfakla meze dolabı ve masalar arasında dört bilemedin altı adım var. Burada ne mutfak içinde ne de dışında hiyerarşi ya da eşikler var. Herkes hangi meze kimin elinden çıkmış biliyor, denk gelirse görebiliyor. Çoğu dükkan dediğin gibi ama; hatta evlerin mutfakları dahi öyle tasarlanmış bu şehirde.” Mutfak tasarımı kararlarının belki de evin başka hiçbir odasında olmadığı kadar kültüre, günlük yaşantıdaki önceliklere ve cinsiyet rollerine dair çok şey söylediğini konuşuyoruz: Fine dining restoranlardaki açık mutfakları, dönerin ve fırının başındaki ustayı, kapalı ve havasız odalarda kurulan restoran mutfaklarını, Mardin evlerinin orta yerindeki kocaman mutfakları ve altını çizdikleri mesajları.

Konu ekonomiye geliyor, kim dışarda yemek yiyebiliyor ya da yiyebilecek? Bu işlere nasıl yansıyacak? Lokman giriyor araya “Kurtuluş bir müdavim mahallesi. Çoğu müdavim beyaz yaka çalışan ve dışarıda yemek yeme ya da dışarıdan eve yemek alma alışkanlıkları var. Beyoğlu’ndaki meyhaneden sonra Müşterek’in sahibi Aliye Hanım pandemide buradaki dükkanı açıyor. Hem oranın müdavimleri geliyor evde 'Müşterek' kurmak üzere hem de mahallede yaşayanlar, mahalledeki arkadaşlarından duyanlar… Mahallede zaten böyle bir alışkanlık varken buranın bir ihtiyaca hizmet ettiğini söyleyebiliriz. Zaten meyhanenin de müdavimlerinin çoğu burada yaşıyormuş meğer.”

Lokman, müşterilerle işi gereği en haşır neşir olan. Müşterek’in merhabası da güle gülesi de ondan. Evde ve tabakta Aliye Hanım’ın reçeteleri, Döndü’nün ve Günnur’un el emeği sözü alıyor. Lokman’ın da mutfakla arası hiç fena sayılmaz. Mardin’de Güzel Sanatlar’da yüksek lisansı bırakıp yemek işine atılıyor. Avanos’ta Müşterek’in kurucusu Aliye Hanım’ın danışmanlığını yaptığı bir restoran işletiyor, o sırada tanışıyorlar. Aynı zamanda soğukçu, o zamanlar restoranda aktif olarak da çalışıyor. Dört ay önce de İstanbul’a taşınıyor, Müşterek’te tezgahın arkasına geçiyor.
Döndü bir yıldır Müşterek’in mutfağında. Evde sadece üç gün yemek yapıyor, o da eşinin pişiremediği yemekleri çocuklar yesin de karınlarına faydalı bir lokma gitsin diye. Her gün yemek yapsa da bu işten kolay sıkılacak gibi değil. Hayatta merkezlendiği yer mutfak. Evde de yemekleri kaptırıp bol bol yapıyor, mesleki deformasyon ya da meditasyon. Burada ondan sorulan tabak dolma. İnce ince hazırlanan iç, pazar günleri dışında her sabah kuru biberlerin ve patlıcanların içine doluyor. O da Lokman gibi soğukçu, öyle telaş içinde sıcakta yemek yapmaktansa şöyle keyifle, özene bözene soğuklarını hazırlayıp dolapta hazır etmek istiyor. Doğru zamanda doğru yerde. Nitekim Aliye Hanım’la ve burada çalıştığı için pek mutlu.

“Sen nasıl tanıştın Aliye Hanım ve Müşterek’le?” diye soruyorum Günnur’a. Beş yıl önce yemekle ilişkisinin nasıl ona iyi geldiğini fark ettiğinden bahsediyor. Ayakkabı için kumaş üretilen bir imalathanede beş kadın çalışırken günün en keyif aldığı zamanlarının oradaki mutfakta yemek yapmak olduğunu anlayınca ailesi aracılığıyla Aliye Hanım’la tanışıyor, Müşterek’te, Beyoğlu’nda meyhane mutfağına giriyor. Beş gün imalathane, iki gün mutfak. Yoğunluk da yemek yapmaktan soğutmuyor onu. Mutfağın en büyük sınavını geçiyor: her gün ayakta, her gün tekrar. Sonrası tam zamanlı mutfak macerası başlıyor. Meyhaneden bir başka imalathaneye: Müşterek’in Kurtuluş'taki mezecisine. Onun imza lezzeti şimdilik mücver.
“Ee Kurtuluş gibi kalmadı. Buranın esnafı çok eski. Dolayısıyla gel-geç müşteriyle değil müdavimle ilişkide.”
Ekipten sadece Lokman Kurtuluş’ta kalıyor fakat mahallen nerede uyuduğundan bağımsız; ait hissettiğin, diyalog kurduğun, vakit geçirdiğin, “yaşadığın” yerdir. Ondandır ki hepsi farklı yerlerde ev kursa da Kurtuluş’a farklı bir aidiyet hissediyor, kimse pek yabancılık çekmiyor. Döndü haftanın altı günü Ataşehir’den buraya geliyor. Mahalleye dair onu en memnun eden mahalle ahalisinin hayvanlarla ilişkisi ve mahallenin demirbaş esnafı: “Ee Kurtuluş gibi kalmadı. Buranın esnafı çok eski. Dolayısıyla gel-geç müşteriyle değil müdavimle ilişkide. Pandemiden sonra değişti, yeni sakinler geldi deseler de İstanbul’da mahalle kültürü açısından Kurtuluş gibisi yok. Bir de saygı var, tüm canlılara.” Günnur’a göre, Kurtuluş'ta herhangi bir mahallede olmayan bir aidiyet duygusu ve özgürlük var. Binbir çeşit insanın bir arada yaşadığı mahallede, bireylerin kimseye benzemeye çalışmadan kendi olabilme özgürlüğüne sahip olması etkiliyor onu. Diğer mahallelerdeki “mahalle baskısından” uzakta bir yaşam sürmenin mümkünatı. Oturduğu İkitelli’dense burada daha çok vakit geçirmek istemesi ondan belki. Lokman'a göre ise Kurtuluş karakterli; burada yaşayanların, en azından çoğunluğun, bilinç seviyesi yüksek. Etrafında yaşayan herkesi gözeten, kabul eden bir hâl var burada.
Ee Kurtuluş gibi kalmadı. Onu da kayıt altına almak gerek. Saat 12.03.
Mutfaktan son çıkanlar: Aliye Hanım’ın son reçeteleri Ege karması ve sakız murcu
Gitmeden önce: Pazar müşterek sofralar için dükkana erkenden varmalı, ekip erken paydos yapıyor.
Feriköy Ekolojik Pazar’da nasıl alışveriş yapılır?
Sık sorulan sorular, hassas kale saati, ön siparişle hazırlanan turşular.

Feriköy Ekolojik Pazar’la ilişkim on yıl kadar önce Buğday Derneği’nde gönüllülük yaparken başladı. Sonraları 2019’da kurduğum girişim aracılığıyla pazarı ve pazarcıları yakınen tanıma fırsatı buldum. Kurtuluş’a taşınınca da son beş yıldır pazarın müdavimi oldum, iki haftada bir mutlaka pazara gidiyorum. Elbette bunca zamandır pazarla aramızdaki ilişki de pazarın kendisi de değişti. Pek tabii aynı kalan pek çok detay da var. Mesela bilinmesi gereken ekolojik pazar âdetleri, yıllardır pazarın ayakta kalması için çalışan yüzler ve gitmeden öğrenilmesi gereken pazar jargonu. Bana kimse anlatmamıştı ama ben anlatayım, kimse kale’siz kalsın ya da akşam pazarında hüsrana uğrasın istemem.
Sinem’in pazar notları
Her şeyin bir yolu yordamı, zamanı var. Pazarın gözdesi kale ve pazara oldukça az gelen demet kişnişlerden almak istiyorsan, pazara saat 11.00’den önce gitmelisin.
Önden sipariş alınır. Siyah havuç, turp, soğan konusunda açık ara bir numara FarGe Organik’in sağ çaprazındaki Fatma Teyze'den. Eğer istersen sana kendi kurduğu turşudan da getiriyor, o hafta istediğinde bir sonraki hafta teslim ediyor.
Pazarın arka merdivenli kapısına geldiğinde birinci paralel değil, ikinci paraleldeki uzun tezgah domates, kahvaltılık biber ve kale dışındaki yeşillikler için en iyisi. Erken kalkan yol alır, iyi domates için (mevsiminde) 11.00’den önce orada olmalısın. Kişnişi de yeterince şanslıysan burada bulabilirsin.
O kolonunda yer alan Cüneyt Abi pazarın en iyi limonu ve mevsimindeysek bamyasını getiren kişi.
FarGe Organik’in acı biberleri İstanbul’un açık ara en iyi acı biberleri. İki ay sonra pazara dönecekler, ekim başı gibi de tezgahlara veda ediyorlar.
Biraz da hoşbeş ve vitamin. Ayten Abla’yla sohbet etmeyi sakın ihmal etme. Ayten Abla meyve suyundaki zencefil ölçüsünü sorduğunda çok zencefilli dememelisin. Gerçekten çok oluyor.
Giderayak Haluk’un tezgahın yanındaki tezgahtan şekersiz tatlı alabilirsin. Her bir tatlının içeriğini detaylı anlatmayı çok seven bir ikililer, acelenin olmadığı bir zamanda uğramanı öneririm.

Bildiğin pazarlardan değil: Feriköy Ekolojik Pazar sık sorulan sorular
Pazar ne zaman açık? Cumartesi günleri 07.00 ve 17.00 saatleri arasında. Bazı tezgahların 15.00 gibi toparlanmaya başladığını hatırlatayım.
Kart geçiyor mu? Evet, bazı stantlarda. Yine de nakit götürmekte fayda var.
"Akşam pazarı" var mı? Hayır, akşam pazarında ürünler genelde bitmiş oluyor. Fiyatlar da inmiyor. O başka pazarın âdeti.
Pazarlık yapılır mı? Çok fazla ürün aldıysan fiyatı yuvarlamayı deneyebilirsin ama üreticinin durumunun zor olduğunu unutma.
Ön araştırma yapmak lazım mı? Hayır, pazardaki bütün üreticilerin kontrolü önden yapılıyor. Ekstra bir araştırmaya gerek yok.
İngilizce konuşuluyor mu? Çat pat, Türkçe bilen arkadaşla gitmenin faydası var.
Poşet götürmeye gerek var mı? Evet, eğer yakında oturuyorsan pazar arabasıyla, uzak oturuyorsan bez çantalarınla birlikte gitmeni öneririm.
Arabamı park edebilir miyim? Evet, pazarın arka bölümünde otopark var oraya park edebilirsin.
Civarda uğrayabileceğim temiz ve adil gıda satan yerler var mı? Feriköy Ekolojik Pazar’a kadar gitmişken Gurmeden Al’a mutlaka uğramanı öneririm. Sade yağ, balkan ekmeği ve yeşil zeytin favorim.
Kurtuluş'tan meşhur topik
Komşu komşu: Kurtuluş ahalisinden Utku, iki sene önce kendi Kurtuluş’unu burada anlatmıştı.
Tüm fotoğraflar: Deniz Sabuncu







