30 Ekim Pazartesi sabahından herkese günaydın.
Türkiye İnsan Yönetimi Derneği'nin (PERYÖN) bu yıl otuz birincisini gerçekleştirdiği İnsan Odağında Yönetim Kongresi'nde iş dünyasının değişime yetişme hızı, 2023 yılı öncelikleri, dijitalleşmeye ayak uydurma biçimi ve anlam yaratma kaygısı ele alındı. PERYÖN Yönetim Kurulu Başkanı Ebru Taşcı Firuzbay'ın, önemli konu başlıklarına dair yorumları "Çalışma Hayatı" kanalında. Ek olarak bu haftanın başında, 2008 krizi ve Covid pandemisiyle büyümüş Z kuşağının "harcamaya" bakış açısını anlamaya çalışıyoruz.
- Kutlu olsun: Cumhuriyetimiz, yüzüncü yılımız, bayramımız kutlu olsun.
"Türkiye’de cumhuriyet fikrinin ikinci bir şansı olacaksa, gelecek tahayyülümüzün hayıflanan bir nostaljiden öteye gitmesi gerekiyor. Geçmişin kutsanması değil, bugünkü mevcut durumu mümkün kılan otoriter olukların kapatılmasına odaklanan bir siyasi tahayyül gerekiyor. Cumhuriyetin ikinci yüzyılına girerken, bir yüzyıl sonra geriye baktığımızda paranteze alınan demokrasi ve modernleşme değil, otoriterlik olması dileğiyle…"
- Prof. Dr. Evren Balta
Keyifli okumalar.
Paretoİş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.
Değişim rüzgarları ne tarafa doğru esiyor?
İş dünyasının 2023 gündemi: teknoloji ve insan işbirliği, yetenek açığı, çalışan beklentileri, kapsayıcılık, sosyal fayda ve elbette, yeşil odaklılık.

İçinde bulunduğumuz bu hızlı değişim çağında sürekli yeni trendlerle karşılaşıyor, dün konuştuklarımızın bugün üstünü çiziyoruz. Kurumların sürdürülebilirliğini sağlamak ve kendimizi daima güncel tutmak adına değişimin hızına yetişmeye çalışıyoruz.
Bu kuvvetli değişim rüzgârı işvereni de çalışanı da "sınırları aşma"ya, yenilenmeye, gelişmeye ve dijitalleşmeye zorluyor.
Çalışma hayatının bugünü ve yarını yeniden şekillenirken, hayatımıza yeni kavramlar, yeni "challenge"lar, hızla adapte olmamız gereken yeni trendler giriyor.
Bundan 5 yıl önce bugünkü uzaktan, esnek, hibrit çalışma biçimlerinin bu kadar yaygınlaşabileceğini düşünür müydünüz? Ya da yapay zekânın, chat botların hayatımızın bu kadar büyük bir parçası, işlerimizde destek aldığımız bir ekip arkadaşımız gibi olacağını? Hayır dediğinizi duyar gibiyim. Evet diyenleriniz varsa da onları öngörüleri için canı gönülden tebrik ediyorum.
PERYÖN kongresinden notlar
Bu yıl 51. yaşını idrak eden PERYÖN’de (Türkiye İnsan Yönetimi Derneği), amacımız bugün ve gelecek için daha iyi bir çalışma hayatını birlikte var edebilmek. Türkiye’nin en köklü sivil toplum kuruluşlarından biri olarak, uzmanlığımız gereği ve misyonumuzun işaret ettiği şekilde, çalışma hayatının bugününü ve geleceğini en yakından takip eden adreslerden biriyiz kuşkusuz.
Çalışma hayatının, işin ve insan kaynağı yönetiminin bugününü doğru okumak ve yarını şekillendirmek üzere kurduğumuz platformlardan en büyüğü: İnsan Odağında Yönetim Kongresi. Bu ay, her yıl düzenlediğimiz kongrenin 31’incisini gerçekleştirdik. İki gün boyunca 41 oturumda, 84 konuşmacı çalışma hayatı ve insan odaklı yönetimin bugününü ve geleceğini konuştu. İyi uygulamaların yayılması için bir paylaşım platformu olarak düşünebileceğiniz kongremize PERYÖN’ün sloganında olduğu gibi "Odağımda İnsan Var’"diyen 1.500’den fazla profesyonel katıldı.
Yapay zeka işleri elimizden alacak mı?
Bu yazıyı yazıyorum, çünkü kongremizin çalışma hayatının yarınını yakalamak için çaba sarf eden tüm profesyonellerin not etmesi gereken çıktıları olduğunu biliyorum.
Bu yıl, Cumhuriyetimizin 100. yılını da kutlamak için "100 Yüze İnsan" temasıyla gerçekleştirdiğimiz kongremizin en öne çıkan konuları elbette ki dijitalleşme, teknolojik gelişmelerin işimize yansıması ve yapay zekâ ile insan işbirliğiydi. Yapay zekânın sektörlere nasıl tesir edeceğini, istihdamı nasıl etkileyeceğini, işleri kolaylaştırıcı ve süreçleri dönüştürücü etkisini konuştuk.
OECD’nin bu yıl yapay zekanın iş gücü piyasası üzerindeki etkisini analiz ettiği, Yapay Zekâ ve İş Gücü Piyasası başlıklı İstihdam Görünümü 2023 Raporu bu konuda önemli şeyler söylüyor. Rapora göre, firmaların yapay zekâyı kullanma oranı hâlâ nispeten düşük ama “OECD ülkeleri bir ‘yapay zekâ devrimi’nin eşiğinde”. Aynı raporda çalışanların 5’te 3’ünün gelecek 10 yıl içinde işlerini tamamen yapay zekaya kaptırma konusunda endişeli olduğu, yapay zekâ nedeniyle sektörlerindeki ücretlerin düşeceğinden endişe ettikleri yazıyor.
Kongremizde de sıkça altı çizildiği üzere, yapay zekâ konusuna ‘insan odaklı’ yaklaşmak gerek. Elbette yapay zekâ işlerimizi elimizden almayacak. Ancak işlerin değişmesine, süreçlerin yeniden tasarlanmasına zemin yaratacağı muhakkak. Bunun için liderlerin yapay zekâ-insan dengesini sağlamaya odaklanmaları, tüm çalışanların ise, eğer halen edinmelerse, kendi alanlarındaki gelişmeleri takip ederek hızla işlerine adapte etmeyi refleks edinmeleri önemli. Yine dönüşüme adaptasyon için, işverenlerin bu alanda eğitimler alması, yapay zekâ becerilerinin şirket içi eğitimlere entegre edilmesi önem arz ediyor.
Yetenekleri elde tutmak için güçlü bir anahtar: Kapsayıcılık
Kongrenin öne çıkan başlıklarından bir diğeri, insan kaynağı yöneticilerinin başlıca gündemlerinden biri olan yetenek açığı ve çalışanların değişen beklentileriydi. Çalışma dünyası sınırların kalkmasıyla birlikte küreselleşiyor, dolayısıyla yeni yetenek arayışında havuz genişliyor. Ancak çalışanların beklentileri de değiştiği için yetenek açığı başlıca gündemlerimizden biri olmayı sürdürüyor.
ManpowerGroup tarafından her yıl açıklanan global Yetenek Açığı Raporu'nun 2023 yılı sonuçları bu konuda önemli çıktılar sunuyor. Rapora göre, “her 5 şirketten 4’ü yetenek açığı yaşıyor” ya da “işe alım yapmakta zorlanıyor”.
Peki çözüm nerede? Bunun için çalışanların beklentilerine bakmak gerek. Farklı iş fırsatlarını değerlendirirken elbette bir numara hâlen ücret ve finansal faydalar. Bu etken hariç tutulduğunda, "iş-özel hayat dengesi" ve "kariyer fırsatları" öncelikli. Diğer önemli kriterler ise ‘işin bir anlam ifade etmesi’ ve "esnek çalışma fırsatları".
Kurumları yetenekler açısından tercih edilir kılmak için önemli bir çözüm, daha katılımcı, kapsayıcı, iletişimi daha kuvvetli bir çalışma ortamı yaratmaktan geçiyor. Çalışanların endişelerini dinlemekten, çalışanların kendilerini geliştirmelerine imkân sağlamaktan, sosyal fayda sağlayarak ‘anlam’ yaratmaktan geçiyor.
Yeşil odaklılığın kurumlara kattığı güç
‘Anlam’ yaratmak üzere bir diğer temel aksiyon ise elbette sürdürülebilirlik yatırımları yapmakta. Kurumların sürdürülebilirliğini sağlamak elbette çok önemli ve başlıca hedeflerimizden biri. Bunun yanı sıra yeşil odaklı olmak, iş üretmenin yanı sıra insanı ve gezegeni koruyan çalışmalar da üretmek ve insan kaynağını bu çözümlerin parçası haline getirmek çok kıymetli. Kongrede bu alanda yapılan çalışmalardan örnekleri dinledik, birlikte geliştik ve öğrendik.
Diyebiliriz ki markaların, kurumların sürdürülebilirliği sahiplenmesi sadece tüketicinin satın alma alışkanlıklarını belirleyen bir kriter değil, aynı zamanda çalışanların da aidiyet hissetmesinde ve kurumunu sahiplenmesinde çok etkili.
Değişim, dönüşüm ve yeniliklere adaptasyon
PERYÖN’ün İnsan Odağında Yönetim Kongresi iki güne yayılan büyük bir etkinlik. Dile kolay 31 yıldır aralıksız olarak düzenleniyor. Uzman isimleri buluşturan, Avrupa’nın alanında en büyük etkinliği haline gelmiş bir platform. Dolayısıyla yapılan tüm konuşmaları ve iki günü burada özetlemek çok da mümkün değil. Dilerim önümüzdeki yıl, 32. kongrede hep birlikte oluruz ve yenilenme çemberimiz sizlerle genişler.
Sözü bitirirken diyebilirim ki, çalışma hayatının değişimi tamamlanmış bir süreç değil. İş yapış şekillerimiz her gün değişiyor, dönüşüyor ve bundan sonra da daha büyük bir hızla bu dönüşüm devam edecek. Bundan sonra değişim, dönüşüm ve yeniliklere adaptasyon kurumların da çalışanlar gibi sürekli kullanmaları gereken en güçlü kaslarından biri olacak.
Anlaması zor bir nesil: Z kuşağı nasıl para harcıyor?
2008 Krizi ve Covid-19 pandemisinin çocukları olan Z kuşağının harcama davranışları.

Farklı kuşakların tasarruf eğilimlerini besleyen birçok faktör var ve çoğu zaman para biriktirmeye yönelik tutumlar, döneme hakim olan finansal atmosfer ile doğrudan ilişkili. Z Kuşağı da, 2008 Krizi ile büyüdükten sonra Covid-19 tarafından altüst edilen ekonominin sırtında yetişkinliğe adım atan bir nesil.
Bununla birlikte: Yüksek enflasyon, durmadan artan üniversite masrafları ve rekabetçi bir iş piyasasının olduğu bu dönemde her gün yeni finansal zorluklar ortaya çıkıyor. Ekonomik belirsizlikle ilgili bu derin deneyim, Z kuşağının Y kuşağından miras aldığı bazı harcama alışkanlıklarını pekiştirirken, elbette kendine has birtakım davranışları da teşvik ediyor. 1997 yılı ile başlayan neslin en yaşlı mezunları, artık birkaç yıldır işgücüne dahil durumda ve Z kuşağının harcama gücü önümüzdeki on yıl boyunca perakende sektörünü şekillendirecek.
Dijitalle büyüyen ilk nesil
Neyse ki Z kuşağı, kazançlarının büyük bir kısmını biriktirerek, ekonomik belirsizlikle şekillenen ve online fırsatları nasıl bulacaklarını erken öğrenen tutumlu tüketiciler olarak öne çıkıyor. Bu kuşak, yetişkinlik dönemlerinde de devam edecek harcama ve tasarruf alışkanlıklarını geliştirmeye çok erken yaşlarda başladı; buna ödeme teknolojileri, dijital öncelikli yaklaşım, dijital satış kanallarının hızlı ve güvenilir olması gibi beklentiler de dahil. Bu genç tüketiciler hızlı, güvenilir teknoloji araçları talep ediyor, kişiselleştirilmiş ürün ve hizmetler için para ödüyor. Z Kuşağı üyeleri sosyal medyanın ve çevrimiçi hizmetlerin güçlü kullanıcıları olmakla beraber, %97'sinin yedi büyük dijital platformdan en az birini kullandığını tahmin ediliyor. Morgan Stanley tarafından yapılan bir anket de, Z kuşağının %60'ının 14 yaşından önce akıllı telefon kullandığı bilgisiyle bu argümanı destekliyor.
Öyle ki: Bugün bu neslin en genç üyelerinin doğduğu yıl, iPhone çoktan beş yaşına basmıştı. Elbette bu deneyimler, bu kuşağın pazarlama, alışveriş ve tasarruf beklentilerini şekillendirmede güçlü bir etkiye sahip oldu.
Şunu da unutmamak gerek: Z kuşağı giyim ürünleri ya da araba gibi elle tutulur eşyalara diğer jenerasyonlara kıyasla çok daha az para harcarken, tercihlerini deneyimlerden yana kullanıyor.
Aynı zamanda: 2019 tarihli bir Zopa araştırması, bu kuşağın herhangi şekilde "bir borca sahip olma olasılığı" en düşük kuşak olduğunu belirtiyor.
- Morgan Stanley'nin "How a 'Youth Boom' Could Shake Up Spending Trends" araştırmasına göre, hem Y hem de Z kuşağı gelirlerinin büyük bir kısmını dışarıda yemek yeme, mobil cihazlar, ulaşım ve konuta harcıyor.
- Bankrate'in para ve ruh sağlığı anketine göre, Z kuşağının yarısından fazlası (%52) ruh sağlıklarını olumsuz etkileyen en büyük parasal endişenin enflasyon ve artan fiyatlar olduğunu söylerken; %54'ü günlük harcamalarının karşılanması olduğunu belirtiyor.
- Experian tarafından Haziran ayında yapılan bir başka araştırma, Z kuşağının çoğunluğunun (%61) ebeveynlerine mali açıdan kayda değer derecede bağımlı olduğunu gösteriyor. Bu istatistik de, birçoğunun yetişkinliğin finansal ortamında karşılaştığı zorlukların altını çiziyor.
- Bir Deloitte araştırması da, Z kuşağının 20'li yaşlardaki "baby boomers" kuşağına kıyasla %86 daha az alım gücüne sahip olduğunu, Y kuşağından daha fazla öğrenci borcu olduğunu ve yarısının yalnızca maaş çekiyle yaşadığını ortaya koyuyor.
- National Society of High School Scholars verileri, Z kuşağı üyelerinin %35'inin emeklilik için tasarruf yapmaya 20'li yaşlarında başlamayı planladığını gösteriyor. %10'luk kesim ise gençlik yıllarında tasarruf etmek istediğini paylaşıyor.
Bütün bunlar, iş dünyası için ne anlama geliyor?
Kişiselleştirilmiş, güçlü teknolojilerle büyüyen Z kuşağı tüketicileri, paralarını almak isteyen her işletmenin kapılarının ardında neler olup bittiğine dair iyi bir fikre sahip olmayı bekliyor. Onların harcama alışkanlıklarından faydalanmak ve kalıcı ilişkiler kurmak; şirketin temel değerlerine odaklanmak, bunları net bir şekilde iletmek ve alışveriş deneyimini sorunsuz hâle getiren teknolojilere yatırım yapmak anlamına geliyor.
- Uzmanlar, Z kuşağının kendilerine bir şey satmaya çalışan bir şirketin sosyal değerlerine daha fazla önem verdiğini ve bunun da işletmelerin finansal güçlerini dünyayı iyileştirmek için kullanmaları gerektiğine dair genel bir inancı yansıttığını söylüyor. McKinsey'nin "The influence of ‘woke’ consumers on fashion" araştırmasına göre, Z kuşağından tüketicilerin %90'ı şirketlerin çevresel ve sosyal sorunları ele alma sorumluluğu olduğunu düşünüyor.
Sonuç olarak: İşletmeler Z kuşağının veri güvenliği konusundaki kuşkularını gidermeli ve onların sadakatini kazanmak için, kâr etmenin ötesine geçen bir misyonla hareket etmeli.
Lebib Yalkın’dan geleceğe teknoloji yatırımı: Yeni nesil mevzuat ve içtihat programı Mevbank Neo

Bugün gurur ve coşkuyla 70. yılını kutlayan Lebib Yalkın, mevzuat yayımcılığı dünyasında öncü kuruluş olmanın yanında köklü bir değişimle dönüşümün parçası olmaya devam ediyor. Bunun bir yansıması olarak da yeni ürünü Mevbank Neo’yu sunuyor.
- Mevbank Neo nedir? Yeni nesil mevzuat ve içtihat takip programı Mevbank Neo ile tek kaynaktan mevzuat, yargı kararları ve uzman makalelerine erişebilirsiniz. Kullanıcısına zaman, güven ve hızı vaat eden Mevbank Neo, her zaman teknolojiye ve geleceğe öncülük ediyor. Ayrıca kullanıcı dostu arayüzü sayesinde her meslekten kullanıcı için kolaylıkla erişilebilir bir deneyim sunuyor. Bilgiye daha hızlı erişim, mevzuat değişikliklerini otomatik olarak takip etme ve daha fazlası Mevbank Neo ile mümkün.
- Gelecekte: Mevzuat takibi her geçen gün daha karmaşık ve daha zor bir hâle gelirken, yapay zekâ ve chatbot gibi teknolojilerle abonelerinin işlerini kolaylaştırmayı hedefleyen Lebib Yalkın, mevzuat yayımcılığının liderliğini üstlenerek o günün şartları her ne ise bir adım önünde olmaya devam edecek.
Mevbank Neo’u ücretsiz denemek ve %15 indirimle kullanmaya başlamak için burayı ziyaret edebilirsiniz.
🎧 Pareto Spot'un üçüncü sezonuna Spotify üzerinden ulaşabilirsiniz.
🎧 Aposto Radyo'nun gelecekte hayatımızı değiştirmesini, bakış açımızı ve vizyonlarımızı şekillendirmesini beklediğimiz teknolojilere ve endüstrilere odaklanan pop up serisi Dönüm Noktası'nın ilk bölümünde, Coinoxs CEO’su Can Azizoğlu ile blockchain alanındaki gelişmelerin hayatımıza etkisini konuştuk. Keyifli dinlemeler!
Okuma önerileri:
🔖 Varan bir: Ford, UAW ile geçici anlaştı
🔖 "İstikrar" için en yakın tarih 2025
🔖 Artan faizler üçüncü çeyrek bilançolarına nasıl yansıdı?
📱 Son olarak: Pareto'nun LinkedIn hesabını takip etmeyi unutmayın!
Mutlu haftalar.





