İşte, 'anı', buranın karşıtıdır:
yalnızca 'sonrası' değil - 'ora'dan
geçip 'bura'ya gelinmenin 'izi' falan değil
-Oruç Aruoba
Bodrum'un izi üzerimizde, geldik, dönüyoruz, bir parçamızı buraya bırakıyoruz. İstanbul'un bize açtığı kucakla kavuşmadan önce biraz uzaklara gidiyoruz, rüzgârı yüzümüzde hissederken gezmekten vazgeçmiyoruz. Her kâşifin öğrenmesi gereken ilk şeylerden biri olan Bodrumluca'yı da es geçmiyoruz.
İÇİNDEKİLER:
BODRUM'DA AMA BİRAZ UZAKTA: Senin için Bodrum'un uzaklarında şarap içme, flamingo izleme, gün batırma, rakı-meze yapma köşeleri keşfettik.
BODRUMLU: Tevfik ve Özge'yle İstanbul'u Bodrum'u, göç ediş nedenlerini, Gümüşlük'ü, Tuz Duman Kumda'nın hikayesini ve müdavimlerini konuştuk.
SANAT: Yalıkavak'ta açılan Pilevneli Galeri'yi kurucusu Murat Pilevneli'den dinledik. Sanatın Bodrum'a katkılarını farkettik.
BODRUMLUCA: Güneşin ve enerjisinin yansıdığı fonetik bir dil.
"Aklını hep Bodrum'da bırakıp gidenlere", Halikarnas Balıkçısı'na ve tutkunlarına selamlarla,
Aposto İstanbulİstanbul'dan ve dünyadan seçilmiş etkinlikler, kültür-sanat ajandası, şehir gündemi, tematik rehberler ve şehrin sınırlarından taşmaya değecek davetler her hafta e-posta kutunda.
1. Nerede şarap içilir? Mor Salkım Bağ Evi
Bir gelenin bir daha bırakamadığı eski çömlekçi bölgesi. Kırmızı seviyorsan Merlot, beyaz tercihinse Bornova misketi favorimiz. Karışık eşlik tabağı, ata tohumu karakılçık buğdayından yaptıkları bazlama ekmeği, kendi üretimleri kırma zeytini ve vişneli sarması da ne güzel gider yanında. Tüm yıl açık, haftanın 3 günü de canlı müzik var; cuma, cumartesi ve pazar. Cumartesi cazını kaçırmamalı ve gün batımında bağı arkana alana alarak fotoğraf çekmeyi ihmal etmemelisin.

Karışık eşlik tabağı, şarap ve zeytinyağı görünce kafası hiç karışmadan bazlamayı banan biz
Not almalı: Şarap etiketleri yörede yetişen yabani otların resimlerinden, isimleriyse İtalyanca müzik terimlerinden oluşuyor.
2. Nerede rakı-meze yapılır? Lagün Restoran
Gözlerini kapat ve hayal et. Denizin üzerindesin, tepende rengârenk minik ışıklar, burnunda tuz ve rakı kokusu. Gün battı batacak, gökyüzü mordan maviye çalıyor, arka planda kısık sesli bir Rum şarkısı, yanında dostların, karşında yemyeşil dağlar. Sofra boydan boya meze; pazı havuç, kavrulmuş badem, Şam fıstıklı patlıcan ve zeytinli fava.

Lagün'ün zeytinli favası yanında bir duble rakısı
Fotoğraf: Gülören Denizer
Bodrum’un kalabalığından uzak, lezzetli mezeler ve uygun bir hesap. “Neresi burası?” diye merak ettiysen gözünü aç ve Lagün’ün yolunu tut, gitmişken de Gülören Abla’ya bizden selam söyle.
Not almalı: 14.00-01.00 arası açık. Yoğurt ve kuru üzümle yapılan Zaho favorimiz.
3. Nerede börek yenir? Güllük Ekmek Fırını
Bodrum’a indin ama eve gitmene daha var. Yerleşeceksin, dinleneceksin… E acıktın. İşte bu yüzden biz de sana havaalanından Bodrum’a giderken ilk sapaktan girerek varabileceğin bir yol üstü lezzeti sunuyoruz: Güllük Ekmek Fırını ve onun meşhur otlu peynirli böreği. Tadı, fırından sıcak sıcak çıktığında ayrı, buzdolabında dinlendikten sonra ayrı.

Otlu peynirli
Fotoğraf: Güllük Ekmek Fırını
Not almalı: Güllük mahallesinde iki adet fırın var, aile sağlık ocağının yanındaki mahallenin en eskisi.
4. Nerede gün batırılır? Adabükü Yeldeğirmeni (Caryanda)
Havaalanına 20 dakika uzaklıkta, Adabükü’ndeyiz şimdi. Çam ağaçları arasında bol zikzaklı yolun, upuzun sahilinin sonunda, değirmenin altında. Yanına bir şişe şarap ve hoparlör de alırsan deme keyfine. Şimdiden senin ve arkadaşlarının vazgeçilmez köşesi olacağına eminiz.

Ritmik dalga sesi, hafif esen rüzgâr ve turuncu-kırmızı gökyüzü. Bir günün vedasından başka ne istenir?
Not almalı: Gidince ayrılmak istemeyeceğini tahmin ediyoruz. Hâl böyle olunca da gece için bilmen gerektiğini düşündüğümüz bir şey var. Değirmenin etrafında çok fazla yerleşke ve ışık yok dolasıyla geceleri “bu yıldızlar da nereden çıktı?” diye şaşırabilir, sabahlamak isteyebilirsin. İnce bir battaniye yıldız sefanı uzatabilir, seni ve eşlikçilerini daha mutlu edebilir.
5. Nerede flamingo izlenir? Boğaziçi Köyü, Tuzla Sulak Alanı
Bugüne kadar hiç flamingo görmediysen havaalanı yolculuğuna 1 saat erken başla ve yakındaki Tuzla Sulak alanını gör deriz. Yerleşke; flamingo, pelikan ve diğer yerli kuş türlerinin göç yolu üzerinde, 2001 yılında IBA (Important Bird Area) tarafından dünyaca ünlü kuş alanı olarak gösterildi. Göç mevsiminden dolayı kuşlar özellikle kışın kendilerini gösteriyorlar ama üzülme çünkü bu ay ve sonrasında da onları Boğaziçi’nde görebilirsin. Yolun sağında, ufak bir tepenin üzerinde metruk bir ev var. Tanıdık gelebilir, daha önce birçok dizide özellikle de yapısından ötürü mafyanın sığınağı olarak gösterilen o yıkık ev. Halkın bu yapı hakkında fikri çok. Tarihi eser, tiyatro, eski Rum karakolu teoriler arasında...

Pembeleşmek için karides avında olan flamingolar
Fotoğraf: Ayşen Okyaltırak
Not almalı: Buradaki yıkık yapı neymiş bilmiyoruz ama ne olabileceğine dair birkaç fikrimiz var.
- Akşamüstü seçtiğin hafif bir müzik eşliğinde flamingolarla dans edebileceğin doğal bir pist
- Etrafta yetişen deniz börülcelerini sarımsaklı zeytinyağlı sos eşliğinde mideye indirmek için toplama alanı
- Yolun sonundaki o yapının içinde gezip fotoğraflarını çekebileceğin keşif noktası
Tuz Duman Kumda
Sağın solun ağaçlarla çevrili, önünde sakin bir deniz, elinde bira ve birbirinden lezzetli mezeler. Gümüşlük'ün en sıradışı mekânlarından. Hazırsan ayakların kumda, gözün bizde olsun.

Gümüşlük sahilinin sağına yürüyoruz, elimizde terlikler; denizi, kumu, çakılları hissediyoruz çıplak ayaklarımızda. Yolun solunda, sağ tarafta kocaman ahşap masa ve sandalyeleri ile bize göz kırpıyor Tuz Duman Kumda. Solda Gümüşlük Müzik Festivali’nin üssü, yeşillikler içinde minik bir çalışma alanı, az ilerisinde barı ve lokantası. Self servis burası. Tuz Duman Kumda’nın ortakları Tevfik (Mavioğlu) ve Özge (Somer)’yle merhabalaşıyoruz uzaktan. Bir masa seçip ayağımızı kuma sokuyor, denizin kokusunu içimize çekerek soluklanıyoruz.

Tevfik balıklarıyla ilgilenirken
Kış ayları da dâhil olmak üzere tam 1 senedir açık burası. Kesişmelerden, denk düşülen yollardan, Off Gümüşlük’te hediye edilen bir füme aletinden gelinen bir hikâye. 2015 ve 2018’de ayrı ayrı İstanbul’dan buraya, Bodrum’a çevirmişler rotalarını. Ve dostlar buluşması olmuş Gümüşlük’te.
Neden? diye merak ediyoruz.
“Bodrum’un geçişi kolay, ne yokluk var ne çok şehir, göç etmenin kolay olduğu yerlerden. Kışın sessiz sakin, az insan bol huzurlu. Komün bir yaşam hakim, herkes birbirine yardım ediyor. Kışın burada müdavimlerle dost olduk, çevredeki neredeyse herkes aynı zevklere sahip, sürekli yan masayla tanıdık çıkıyorsun. Bu bizim için ev gibi hissettiren bir yaşam.”
Adı nereden geliyor? Sizi farklı kılan ne?
Bu soru sorulur sorulmaz sofrayı bir kahkaha alıyor. Tevfik cevaplıyor hemen; “Funda (Açıkbaş)'nın fikriydi diyor. Salamura için tuz, füme için duman, burası da kumda kafe, biz de içinde olunca adı Tuz Duman Kumda oldu.
Özge’yle kendilerinden geçiyorlar anlatırken.
"Her gelen kendine göre yorumluyor, tuzda kumda, tuzlu kumlu… Sürekli isim değişiyor ve bu olay çok hoşumuza gidiyor, tatlı bir birliktelik yaratıyor.” diye ekliyor Özge. Ne değişik isim hakikaten ama bir kere gidip burayı yaşadıktan sonra isim bir daha aklınızdan çıkmıyor.

Önce hangisinden başlasak?
Fotoğraf: Özge Somer
Pazartesileri kapalı, 9 farklı vegan mezesiyle de 14.00-22.00 arası açık dükkân. Geldik diye bir şey yemek ya da içmek zorunda da değilsin üstelik. “Bir denize atlayıp çıkacağım, şuraya uzanıp gözlerimi kapatacağım” dersen de kapılar açık. Rezervasyon almıyorlar. Üzülüyoruz. Nedenini açıklıyorlar: “Geri dönen çok oluyor ama sürekli soru soran birileri yok, kendilerini zorunda hissetmiyorlar, istedikleri zaman istediklerini alıyorlar. Bir de self servis olduğunu hatırlatıp boşları getirirlerse çok seviniyoruz.” Gülüşüyorlar. “Burada olmayan bir konsept olduğu için tutuldu bence.” diye ekliyor Özge. Bizce de öyle. Buranın rahatlığını seven, peşinden giden bir grup var.

Denize girmek için enerjimizi toplarken gölgede manzaranın keyfini çıkarıyoruz
Müdavimlerinizle ilişkileriniz nasıl peki? diye soruyoruz. “Hedeflediğimiz kitleyle kavuşmanın sevinci içindeyiz. İnsan gibi insan, biz gibi bir kitle.”
Burayı anlatmak için söylenebilecek en güzel sözleri söylediler bile, bize de zeytinyağlı işkembe yanına da Özge’nin ellerinden ekşi mayalı ekmek söyleyip günü batırmak kaldı. Bu arada Tevfik ve Özge çok duygusal olduklarını, müşterileri mutsuz olursa buna onlardan bile fazla takıldıklarını ama çıkarken edilen bir “teşekkür”ün her şeye değdini söylüyor. Zaten buraya geldiğinizde yüzünüzün gülmemesi pek de mümkün değil bizce.

Ağustos böceklerinin sesi içinde yokuş başına geliyoruz. Yalıkavak’ı ayaklarının altına alan bir manzara, mütevazi bir havuz, yüksek tanavlı bir oturma/sergi alanı ve doğa. Biz içerideki eserlere mi dışarıdaki eserlere mi, yeşilliğine mi, yemeklerine mi bakalım diye şaşıraduralım Murat Pilevneli giriyor bahçeden içeri.

Murat Pilevneli
Neden Bodrum?
“Çok uzun zamandır, birçoğumuzun aklında olup hayata geçiremediği bir projeydi, pandemi bir şekilde bu düşünceyi hayata geçirmemizi sağladı. Geçen sene de aslında buradaydık Mandarin ve Kaplankaya’da iki yerimiz açıktı. Bu deneyimler bizim için ufuk açıcı oldu. Könıg Galeri ile gerçekleştirdiğimiz işbirliği Türkiye’yi uluslararası sanat ortamıyla birleştirmek, tanıtmak ve kültürler arası köprü kurmak için önemliydi. Bodrum da bu iletişim için çok uygun bir ortam.”
Bodrum çok güzel. Güneşi, denizi, eğlencesi ama sanatı bu nimetlerinin gerisinde kalıyor. İlk defa bu kadar büyük çaplı bir galeriye ev sahipliği yapıyor Bodrum, Bodrumlu. Gözlemlerimize göre sanatı mümkün olduğunca doğal bir şekilde aktarmak, sosyalleşmeye alan sağlamak Pilevneli’nin esas motivasyon kaynaklarından.

Burada her köşebaşı heykellerden, onlardan yansıyan Bodrum ağaçlarıyla dolu
Bir de Zaaf Restoran var. Buradaki yeri nedir?
“Çok genç bir marka Zaaf. Henüz 1 yaşında, memnun ediyor gelenleri. Sürekli bir etkinliğimiz, davetimiz oluyor. Emeğe sahip çıkmak bizim için çok önemli. Müşteriler de daha doğrusu dostlarımız da çok seviyor bu şekilde bir araya gelmeyi. İki kavram arasındaki çizgi kayboldu bizde. Gelenler, müdavim olanlar dostlarımız oldu bu kısa sürede.”
Geçen sene işbirliği yaptıkları Könıg Galeri bu sene de Loft’la bir proje gerçekleştirmiş. Çok mutlu Murat Bey. Bu bağların,Türkiye’deki olası potansiyeli yabancılara göstererek farkındalığı artırmanın çok kıymetli olduğunu söylüyor.
18 Eylül’e kadar canımız huzurlu bir ortamda sanat eserleri hakkında bilgi edinmek, yemek yemek ve doğayla iç içe olmak isterse bizim adresimiz belli bile. Ya seninki?
Bodrumluca: Güneşin ve denizin enerjisinin yansıdığı fonetik, neşeli bir dil. Kelime arasına gülüşme sesleriyse olmazsa olmazı. Bir de el hareketleri ve mimikler var tabii. Seçtiğimiz birkaç kelimeyle biz de eşlik ediyoruz bu dile. Daha fazla kelime öğrenmek, bir bodrumlunun ağzından incelikleri keşfetmek istersen başlıyoruz.

Tikad tikad!
- Gane: Köpek.
Örnek kullanım: Tikkat gane var, çemkiriye hemide kırtliye.
- -vatı eki ve duru eki: Süregelme eki, geliyor ve gidiyor, oturup kalmak, şeklinde yorumlanan bu ekler cümleye samimiyet katar.
Örnek kullanım: Gelipvatı/Gidipvatı/Gelipduru/Otturuduru
Daha fazla kelime için Soli'nin Ortakent sayısına bekleriz.




