BİR KADEH BİLGİ
BİR ŞİŞE HATA
HAFTAYA

Ne kadar tükürük o kadar asidite.

Asidik inceleme, içilemeyen şarap ve Toscana’nın incisi.

Merhaba!

Bu hafta ağızlar sulanıyor, şaraplar pH metreye yatırılıyor. Şarapta asiditeyi didikliyoruz, yetmiyor bir de yemekler ile eşleştiriyoruz. “Hatasız kul olmaz” diyor; şarap hatalarında buşone üzerine konuşuyoruz. Soframızda bu hafta asiditesi bol, yıllanma potansiyeli Toscana’yı aşmış Sangiovese var. Grapest Hits serimizde Sangiovese’yi ağırlıyoruz ve İtalyan tınılarını bu sayfaya getiriyoruz. Liste burada, açtıysan ve arkadan ince ince çalıyorsa başlayabiliriz!

Dikkat! Bu yayın alkollü içeceklerden fermente üzüm suyu olan şaraptan bahsediyor. 18 yaşından küçük okurlara fermente olmayan üzüm suyu daha uygun olabilir.

Kadehimizde bu hafta:

🍷 Bir Kadeh Bilgi: Asidite nedir, kimlerdendir?

🍾Bir Şişe Hata: Bu şarap buşone!

🎵Grapest Hits: Sangiovese

Şerefe,

Selin

BİR KADEH BİLGİ

Asidite nedir, kimlerdendir?

Asidite nedir, kimlerdendir?

Salataya limonu fazla kaçırdığında, hatta direkt limon yediğinde ekşi bir tat olur, aniden tükürük salgılamaya başlarsın. İşte bu asidite etkisi! Damaktaki bu aynı etkiyi şarapta da deneyimliyoruz. Asidite şarabın yapı taşlarından biri; hem duyusal deneyimde hem de şarabın ömründe etkisi büyük. Asidite nedir? ile başlayıp, kadehimize etkisini birlikte anlayalım. Şarapta asidite kavramı oldukça karmaşık; şaraptaki varoluşunda topraktan başlayıp şaraphaneye uzanan bir yolculuğu var. Detaylarda kaybolmadan, sağdan sağdan ilerleyerek anlatacağım.

🧪pH Değerleri

Şarapta asiditeyi anlamak için, her alanda olduğu gibi, pH değerlerine bakılır. Hatta tadımlarda “pH kaçmış?” dendiğini de duyarsın. pH bir çözeltinin asit veya alkali değerini anlamak için kullanılan ölçüdür. pH daki H hidrojendir, ve bu hidrojen iyonlarının yoğunluğuna göre değer 0-14 arasında değişir. 0’dan 14’e bir cetvel hayal edebiliriz. 0’a yaklaştıkça asidite artar; 14’e yaklaştıkça azalır. 7 de nötr bir çözeltiyi gösterir. Örnek verecek olursam limon suyu ve sirkenin pH değeri 2 civarlarında dolaşırken; kahve 5’i bulur ve aşar, su ise 7 etrafında dolaşır. Şarap bu cetvelin neresinde? dersen 3-4 etrafında dolaşır. Düşük, orta ve yüksek asiditeli şaraplara örnek vermek isterdim ama büyük bir genelleme olur. O yüzden orada duruyorum.


👅Damaktaki Etki

Deneyelim. Şarabından bir yudum aldın, yuttun. Ne kadar tükürük o kadar asidite. Asidite şarap tadımlarında düşük, orta (-), orta, orta (+), yüksek olarak yorumlanır. Düşük asidite bir şarap daha yumuşak, var ama yok gibi bir ekşilik ile anlatılabilir. Düşük, orta ve yüksek asiditenin duyusal farklılığını anlatmak için elma örneği vereceğin ve farklı elmaların tatları üzerinden benzetme yapacağım.

  • Düşük asiditeli bir şarap yumuşaktır, ekşi ama değil gibidir. Bir turtadaki pişmiş elmanin mayhoş, hafif asiditesini düşünelim.
  • Orta asiditeli bir şarap canlıdır ve ekşiliği hissettirir. Turtadaki elmanın pişmemiş, pazardan alınmış halini düşünelim.
  • Yüksek asiditeli bir şarap oldukça canlıdır, ekşiliği damağı hoplatır. Burada da aynı elmanın daha olgunlaşmamış, dalından koparmaya kıyamadığımız halini düşünelim.

İllüstrasyon: Ester Saba

Şarapta asiditedeki duyusal farklılık buna benzer bir deneyim. Minik bir deney ile bunu evde anlayabilirsin. Bir sonraki şarabında da asiditeyi, o limonu yedikten sonraki etkiyi aklının bir köşesinde tutarak tadarsan çok iyi anlayacaksın. Asiditeyi fark ederek, hissederek tattığın bir kaç şaraptan sonra bu kavram iyice oturacak.

🍳Yemek Eşleşmeleri

Klişe Peynir Şarap Eşleşmeleri yazımda eşleşmelerdeki duyusal deneyimleri yapısal (dokusal) ve aromatik olarak ikiye ayırmıştım. Ve ikisini de benzerlikler, zıtlıklar ve tamamlayıcılar üzerinden paylaşmıştım. Asidite için de bunlar üzerinden paylaşacağım.

🍷Benzerlikler patlama yaratıyor.

  • Asiditesi yüksek bir şaraba yine asiditesi yüksek bir yemek eşlik ederse; yemek de şarap da birbirinin önüne geçmez ve birbirlerini aromatik olarak yukarı taşırlar.
  • Örnek: Bir kadeh Sauvignon Blanc ve bol limonlu bir salata veya yaprak sarma.

🍷 Zıtlıklar çarpışma yaratıyor.

  • Uzak Doğu mutfağının yoğun baharatları, otları ve karışık lezzet katmanları ile yüksek asiditeli bir şarap çarpışacaktır. Şarabın canlılığı adeta damağı ferahlatacak, ve temizleyecektir. Sonra yeni lokma, yeniden karmaşa.
  • Örnek: Ramen! ❤ ve bir kadeh Gamay. Veya Tom Yam Kung, Tom Kha Gai ve onlarca köri.

🍷 Tamamlayıcılar ahenk yaratıyor.

  • Deniz mahsülleri ve orta/iyi asiditeli bir şarap; hem deniz kokusunu ve mineraliteyi; hem de şaraptaki narenciye notlarını ve diğer meyveleri eş zamanlı yukarı taşıyacaktır. Bu farklı yönler de birbirine eşlik edecektir, o yüzen ahenk diyorum.
  • Örnek: Bir kadeh Narince ve deniz mahsüllü bir makarna.
Hikâyeyi paylaşmak için:
BİR ŞİŞE HATA

Bu şarap buşone!

Bu şarap buşone!

Suçlu kim?

Buşone dediğimiz durum şarabın mantar kaynaklı bozulması durumudur. Sebebi şarabı kapatmakta kullanılan mantarın enfekte olmasıdır. Başrolde TCA (2,4,6-trichloroanisole) var, kendileri kimyasal bir bileşik. Doğal mantarlarda klor ve küfün etkileşimi ile ortaya çıkabiliyor. Şaraba da genelde şarabın kapatıldığı mantar yolu ile bulaşıyor. Sonuçta şarabı mantar ile kapatıyoruz; hatta mümkünse yatay muhafaza ediyoruz. Şarap ile mantar yakın temasta! Bunun dışında TCA şaraphanede başka alanlarda da ortaya çıkabiliyordu. Rutubetli alanlar, klor içerikli temizleyiciler riski artırıyor. Hatta bu yüzden şaraphaneler klor içerikli temizleyicilerden peroksit ve diğer temizleyicilere bile geçiş yaptı. Anlayacağınızn durum ciddi. Boşuna duymadık buşone kelimesini.

Buşone şarap nasıl anlaşılır?

Kokudan. Öncelikle şaraptaki meyvemsi ve çiçeksi kokular kaybolur gider. O beklediğiniz kırmızı meyvelerden, mis gibi çiçeklerden eser kalmaz. Dümdüz bir burun ile kalakalırsınız, hatta rutubete maruz kalırsınız. Şarap ıslak gazete, şarabın kapatıldığı mantar, ıslak halı, ıslak bez, bez gibi rutubetli kokar. İstediğiniz kadar havalandırın, bu koku şaraptan çıkmaz. O yüzden de zaten içilemeyecek durumdadır. Böyle bir deneyim yaşarsanız, buşone bir şişeyi açmışsınız demektir.

İllüstrasyon: Ester Saba

Peki bu bizim hayatımızı nasıl etkiliyor?

Diyelim ki restorana gittiniz. Şarap açılır, önce koklatılır. Aslında bunun ilk sebebi şarabın buşone olup olmadığına bakmak. Hatalı bir şarap ise servis edilmez. Veya şarabınızı aldınız, evde açtınız. Belirttiğim yönde kokular alıyorsunuz, o zaman şişeyi yavaşça masaya bırakıyorsunuz, içmiyorsunuz. Bunun deneyini yapmak çok kolay değil; buşone bir şaraba denk gelmek gerekiyor. Gelirseniz dikkat edin, bakalım bu notları alacak mısınız?

Şarap hataları ve kusurları çok geniş bir konu, tahmin edersiniz ki şarap hatası sadece buşoneden ibaret değil. Ara ara paylaşacağım, merak ettiğiniz belirli bir hata/kusur varsa bir mesajınızı alırım, paylaşırım.

Hikâyeyi paylaşmak için:
HAFTAYA

Haftaya şaraptaki alkol oranlarını kurcalayacağız. %10 ile %15 arası gidip gelecek, sınırları (bazen) aşacağız. Aşağıdan yukarıya, arada yanlara taşan bir tadım rotası planlıyorum. O zamana kadar şarabından asidite eksik olmasın!

Şerefe 🍷

Selin

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

YAZARLAR

Veraison

Veraison

Kadehindeki şarabı keşfederken, sonraki yudumu hayal eden bir şarap yayını. Şarabın sadece beyaz örtülü masalarda içilmediğine inanıyor, her sofrada yer arıyor. Her hafta duyusal deneyim rotaları çizmek için e-posta kutunda!

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir