Küresel ısınma en geç 20. yüzyılın son onyılından bu yana dünyanın önündeki en acil gündemlerden biri. Dünya sıcaklığındaki artış seviyesinin; deniz seviyelerinin yükselmesi, su sorunu ve yangınlar gibi sonuçlarla kendini göstermesi ve bunların yol açtığı göçler, gıda krizleri ve can kayıplarıyla birlikte iklim değişikliğini konuşmadığımız bir alan neredeyse kalmadı. Bu alanlardan, diğerlerine göre nispeten daha tali olan ancak gelinen noktayı çarpıcı bir şekilde gözler önüne seren biri ise spor. Kanada’daki Waterloo Üniversitesi tarafından yapılan bir araştırmaya göre, eğer karbon salınımları azaltılmazsa, dünyanın ısısındaki artış seviyesinin bu hızda ilerlemesiyle birlikte bu yüzyılın sonunda Kış Olimpiyatları’na ev sahipliği yapan 21 şehirden yalnızca Sapporo yeniden bu organizasyonu düzenleyebilecek.Buna göre, Kuzey Yarımküre’de kış mevsiminin niteliklerinin git gide değişmesi, 1924’te ilk Kış Olimpiyatları’na ev sahipliği yapan Chamonix, 1936 Kış Olimpiyatları’nın düzenlendiği Garmisch-Partenkirschen, 1960 Oyunları’nın ev sahibi Squaw Valley ve yalnızca sekiz yıl önce organizasyonun gerçekleştirildiği Sochi, halihazırda yükselen sıcaklık ve ıslak kar koşulları nedeniyle bir daha Kış Olimpiyatları’nı düzenleyemeyecek durumda. Bu yıl Kış Olimpiyatları’nın düzenlendiği Beijing ise düşük kar yağışı nedeniyle risk listesinde.Olimpiyat Oyunları’nın kendisinin de iklim krizi konusunda en önemli sorumlulardan biri olduğunu söylemek gerek. Oyunları kentsel rant ve ekonomik büyüme için bir itici güç olarak kullanan iktidarlar, bunun yarattığı yoksullaşma, emek sömürüsü ve yerinden edilme gibi sonuçların yanında ekolojik yıkımı ve doğal yaşamın tahribatını da geri dönüşü olmayan boyutlara taşıyor.Olimpiyat Oyunları, sorumlusu olduğu bu ekolojik tahribattan kaçınılmaz olarak kendisi de etkileniyor. 2010 Kış Olimpiyatları’nda Vancouver, o zamana dek kayıtlara geçen en sıcak kışlarından birini yaşadı ve kayak pistlerinin seviyesini yükseltmek için doğal ve yapay karın bir karışımıyla kaplanmış saman balyaları kullanmak zorunda kaldı. 2014 Sochi, kar sporları için tesisleri hazır edebilmek amacıyla önceki yıllarda yağan karları depoladı. Buz sporları içinse tesisleri soğutmak için kullanılan teknolojiler çevreye verilen zararı daha da artırıyor.En son 2015 ve 2021’de Paris ve Glasgow’da toplanan iki büyük uluslararası konferansın da aralarında olduğu çeşitli uluslararası arayışları tetikleyen bu krize henüz gerçek sorumluları hesap verebilir kılan bir çözüm bulunabilmiş değil. Çokuluslu şirketlerin ve küresel Kuzey’deki ülkelerin iklim krizindeki rolleri orantısında sorumluluk almaktan ve eyleme geçmekten kaçınan, üstüne üstlük çözümü bireysel sorumluluklara indirgeyen ve alt sınıflar ile gelişmekte olan ülkeleri kendileriyle eşit taahhütlere zorlayan tavrı da bunu güçleştiriyor. Bütün bunlarla birlikte yine bu aktörlerin zenginliğine zenginlik katan Olimpiyat Oyunları da bundan etkilenirken, ortaya çıkan zararı telafi etmekse iklim krizini derinleştiriyor. Oyunlar “sürdürülebirlik” ve “çevre dostu olmak” gibi gösterişli kavramları benimsese de sorunun kökenini hedef almayan bir çözüm yalnızca çözümsüzlüğü ilerletiyor.Ancak her ne kadar Olimpiyat hep egemen siyasetlerin hegemonya kurmak için araçsallaştırdığı bir organizasyon olsa da, buna direnişin de her zaman var olduğu bir mekan sunuyor. İklim krizi, küresel protestoların da gündeminde bir süredir üst sıralarda yer almakta. Kim bilir, belki yakın zamanda Kış Olimpiyatları da sermayenin yarattığı doğa yıkımına karşı insan merkezli olmayan, her anlamda eşitlikçi bir bakış açısıyla ortaya konulan bir karşı çıkışa sahne olur.

     

İKLİM KRİZİNİN GÖLGESİNDE OLİMPİYATLAR

Sürprizler, hayatın her alanında olduğu gibi sporda da defalarca kendini gösterdi. Kimi zaman başarı hikayeleriyle karşımıza çıkan kimi zaman hüzünlü kaybedişleri içeren kimi zamansa izi silinmeyecek olaylara tanıklık ettiren bu sürprizlerden biri de 2010 Vancouver Kış Olimpiyatları’nın hemen başında, henüz oyunlar başlamamışken yaşandı.Nodar Kumaritashvili, 1988 yılında Gürcistan’ın Borjomi şehrinde dünyaya gelen bir kızak sporcusu. Dedesi Sovyetler Birliği’ne kızak sporunu tanıtan kişi olan Kumaritashvili’nin aile bireyleri de kızakla yakından ilgili. Bir dönem Gürcistan Kızak Federasyonu’nun başkanı olan ve aynı zamanda Nodar’ın antrenörlüğünü yapan amcasının yanı sıra Gürcü sporcunun babası da şampiyonlukları olan bir kızakçı.Böyle bir aileden gelince kızakla tanışması da küçük yaşlara dayanan Nodar, önceleri farklı sporlara ilgi duysa da henüz on üç yaşındayken kızağa başladı. Antrenmanları sürerken aynı zamanda akademik yaşantısına da devam eden Kumaritashvili, 2008-2009 döneminde ilk kez dünya şampiyonasına katılarak profesyonel spora adım attı. Aynı zamanda Gürcistan Teknik Üniversitesi’nde Ekonomi bölümünde eğitimine devam eden genç sporcu, 2009-2010 döneminde de dünya şampiyonasına katıldı. Bu yarışmalar sonucunda 2010 Vancouver Kış Olimpiyatları vizesi alarak Gürcistan’ın en başarılı sporcularından biri oldu.Vancouver hazırlıklarını sürdüren Nodar, 2010 Kış Olimpiyatları’nın ilk gününde de antrenmanlarına yarışların yapılacağı pistte devam ediyordu. Günün son antrenmanını gerçekleştirdiği sırada 143,6 km/h hıza ulaşan Kumaritashvili, olimpiyatlar öncesinde de gündeme gelen ve başka sporcuların da şikayetlerine konu olan on altıncı viraja geldiğinde kontrolünü kaybederek talihsiz şekilde kızaktan fırladı ve pistin dışına çıkıp demir bloklara çarptı. Sağlık ekiplerinin hızlı müdahalesine rağmen kurtarılamayan Nodar, Kış Olimpiyatları tarihinde hayatını kaybeden dördüncü sporcu olarak kayıtlara geçti.Kumaritashvili’nin vefatının ardından kızak yarışlarının yapıldığı pistte acil önlemler alındı. Duvarlar yükseltildi, metal kirişlere dolgular yapıldı. Ancak tüm bunlar Nodar’ı geri getirmediği gibi piste ilişkin tartışmaları da sonlandırmadı. Beklenen hızın 136 km/h saat olduğu pistte 143,6 km/h hıza ulaşan Nodar’ın hesaplama hataları sebebiyle bu hıza erişebildiği öne sürüldü. Pistin bulunduğu konumun dikliğinin bu kazaya sebep olduğu üzerinde duruldu. Pistin yerleşime yakın bir bölgede ve olimpiyatlardan sonra da kullanılabilecek bir mesafede inşa edilmesi amaçlanmış ve bu yüzden de dik bir zemine inşa edilmişti. Tüm bu tartışmalara rağmen Uluslararası Kızak Federasyonu kazayı “öngörülemeyen ölümcül bir kaza” olarak niteledi.Nodar Kumaritashvili’nin kazası ve vefatı yalnızca kızak ve kış sporları açısından değil tüm sporlar açısından bazı tartışmaları yeniden gündeme getirdi. Sporcu sağlığı ve güvenliği mi ekonomik kaygılar mı daha önemli sorusuna hep bir ağızdan “Tabii ki insan sağlığı her şeyden önemlidir.” şeklinde cevaplar veren yetkililer, pistin kuruluşundaki ve sonrasındaki eylemlerinde aslında kaygılarının pek de sporcular olmadığını maalesef gösterdi. Yine de Sochi’de düzenlenen bir sonraki kış olimpiyatlarında kızak yarışının yapılacağı piste hızı azaltıcı yokuşlar eklendi. Tedbirler ve farkındalık artsa da sonradan gösterilen hiçbir gayret, hedeflerine ulaşma yolunda çabalarken hayata veda eden Nodar’ı geri döndürmeye yetmedi tabii ki.

2010 Kış Olimpiyatları ile ilgili hikayeler