Yayınevi: Günışığı Kitaplığı Türkçe yayın editörü: <a fr-original-style="" href="https://gunisigikitapligi.com/kisiler/muren-beykan/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Müren Beykan</a> Resimleyen: <a fr-original-style="" href="https://gunisigikitapligi.com/kisiler/huban-korman/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Huban Korman</a> Türkçesi: <a fr-original-style="" href="https://gunisigikitapligi.com/kisiler/suzan-geridonmez/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Suzan Geridönmez</a><blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(32, 163, 99); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(32, 163, 99); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;"><div fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;" title="Page 1">“Çocuklar kırmızı şeker, kırmızı top isterler de, neden kırmızı saç istemezler?” diye sorar postacı. Cevabı küçük Frida da bilmez. Tek bildiği, sıradışı kırmızı saçları yüzünden okulda hep alay konusu olduğudur. “Alev alev Frida geliyor! Yangın var, yangın var!” diye bağırır çocuklar, hatta onu suya atmaya bile kalkışırlar. Çok üzülen Frida’ya postacı yardım etmeye çalışır. Frida, teyzesiyle ve Kedi’yle birlikte yaşadığı evdeki, tuhaf cümlelerini bir türlü okuyamadığı kırmızı kitabı da çok merak etmektedir. Ama ne yazık ki, teyzesi bu tuhaf kitabın dilini epeydir unutmuştur...</div></blockquote>Kitap okumayı sevmemin birden çok sebebi var, o kesin. Sanıyorum en keyiflilerinden biri, durup dururken turuncu saçlı insanlara yönelik tarihsel önyargıların tarihsel kökenlerini araştırmama önayak olmaları.&nbsp;Nöstlinger'in Alev Saçlı Çocuk kitabındaki alev rengi saçlarından dolayı zorbalığa uğrayan Frida'yla yakından tanıştıktan sonra bunu araştırasım geldi. Zira Türkiye'de büyüyen ve Ermeni asıllı bir aileden gelen ben, çocukken en çok çilli suratlara ve turuncu saçlara özenirdim. 26 yıldır insanlar arasında yaşayan bir kişi olarak elbette farklılıkların şahane karşılanmadığı gerçeğini cebime koysam da detaya inesim geldi, ne yapayım?<img src="https://images.aposto.com/2023/3/4/1682015778410.jpeg" width="550" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.65" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">İllüstrasyon:&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/nilaydraws/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Nilay Çınar</a><hr style="text-align: center; height: 0px; overflow: visible; border-bottom-style: none; clear: both; -webkit-user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;" fr-original-style="text-align: center;"><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kültürel etkenler: Çocuklar neden kırmızı saç istemez?</h2>Cevaba ulaşmak için pusula olacak birkaç bulgu var: Kırmızı saçın Kelt kökenli insanlara ait görülmesi ve Kelt halklarının tarih boyunca Anglosakson ve daha sonra Norman istilalarına uğramış ve kültürel kimlikleri zaman zaman baskı altında kalmış olduğu bir gerçek. Ayrıca Hristiyanlık geleneğinde hem kırmızı saçlı kadınların "baştan çıkarıcı" ve "kötücül" olarak görülmesi hem de Yahuda İşkariyot'un kırmızı saçlı olduğuna dair inanışla bağlantılı olarak dini etkileri de hatırlamak gerekiyor. Ah tabii, 16. ve 17. yüzyıllarda yaşanan cadı avı dönemini de unutmasak iyi olur: Kırmızı saçlı kadınlar, özellikle İskoçya ve İrlanda'da, cadı olduklarına dair suçlamalarla karşı karşıya kalıyorlar.Bunları göz önüne alınca 1936, Avusturya doğumlu bir yazarın baş kahraman olarak kırmızı saçlı bir kız çocuğunu seçmesi ilham verici geliyor. Mesela Frida okula gitmek istemiyor, orası zorbalarla dolu. Yetişkin pusulası yetmiyor; öğretmeni, müdüre danışıyor ve "Bunları görmüyormuş, duymuyormuş gibi davranın," önerisine uyup zorbaların Frida'ya yaptıklarını görmüyormuş ve duymuyormuş gibi yapıyor.&nbsp;Zorbalığa karşı yoldaşlar: Zorbalık elbette ki bu yüzden gün geçtikçe tehlikeli hâle gelmeye devam ediyor. Şaşırılmayacak şekilde, zorbalara sorumluluk yüklemeyen öğretmen ve müdür çuvallıyorlar ama Frida'nın evde onu gözeten bir dayanışma ağı var: postacı Bruno, maalesef adını bilmediğimiz postacının eşi, Anna Teyze ve konuştuğunun insanlardan saklanması gereken yaşlı kedi.Yeri geliyor, çocuklar Frida'yı çantaya koyuyor ve neredeyse nehre atıyorlar. Onu bu saldırıdan kurtaransa büyülü olduğu kendisinden saklanan, alev alabilen saçları oluyor: Kızıla-kızıla-çıt-çıt-çıt-alev-alev-yakarık. Büyülü saçların varken ve hiçbir iktidar ağı seni kollamazken kendini savunabilmek ne kıymetli, değil mi?&nbsp;Hele de daha fazla farklılığın ortaya çıktığı için daha fazla zorbalığa maruz kalacağını bilirken.<img src="https://images.aposto.com/2023/3/4/1682015856355.jpeg" width="550" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.65" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Postacı Bruno, İllüstrasyon:&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/nilaydraws/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Nilay Çınar</a><hr style="text-align: center; height: 0px; overflow: visible; border-bottom-style: none; clear: both; -webkit-user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;" fr-original-style="text-align: center;"><h2 fr-original-style="text-align: left;" style="text-align: left; margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">"Diğer"leri istemeyen dünyadan ötekine: Saçların sayesinde uçtuğun Marksist bir gerçeklik</h2>Frida'yla tanıştığımızda içinde yaşadığı dünya, "diğer"leri pek istemiyor. Kedi, konuşabildiği için diğer kedilerden farklı; Anna Teyze, diğer vücutlardan onu farklılaştıran kilolara sahip diye devamlı evde; postacı Bruno, müdürünün ona hazırladığı rotadan biraz saptı diye kovulma tehdidini önemsemiyor bile. Neyse ki bu karakterler birbirini buluyorlar işte.Yani Nöstlinger, kalemi ve karakterleriyle kapitalizm ve ötekileştirici kültürü bir dayanışma ağıyla yeniyor. Hatta Alev Saçlı Çocuk'ta, zorbalık arttıkça akıllara evde duran, farklı bir dilde yazılan kırmızı kapaklı tuhaf kitap geliyor. Sonra o dili bilen tek kişi teyzenin o dili okumaya okumaya unuttuğunu öğreniyoruz. İşte asimilasyon sonucu hep budur, değil mi?&nbsp;Neyse, bu da bir şekilde çözülüyor ve meğer öğreniyoruz ki bu aile zaten buralara, bu patriyarkal kapitalist düzene ait değil.<img src="https://images.aposto.com/2023/3/4/1682015875549.jpeg" width="550" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.65" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kırmızı kapaklı tuhaf kitap, İllüstrasyon:&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/nilaydraws/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Nilay Çınar</a><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom-style: none; clear: both; -webkit-user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(32, 163, 99); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(32, 163, 99); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Bir ülke var, orada insanlar mutlu. Tüm çocuklar da. Kimseyle alay edilmez orada. Herkes birbirine yardım eder. Orada ayakkabıcı, sevdiği için ayakkabı yapıyor. Ayakkabıya ihtiyacı olanlar da gelip ondan birer çift alıyorlar. Herhangi bir ücret ödemeden hem de. Üstelik, bu ülkede hiç çalışmak istemeyenler çıksa bile, [...] insanların çoğu yine de çalışıyor. Çünkü herkesin sevdiği işi yapmasına izin veriliyor.</blockquote>Zorbalıkla, patron şiddetiyle, şişmanlık fobisiyle dolu bu gerçeklikten çıkış yolu sunuluyor Nöstlinger'in kitabında. Dayanışma ağı, gitmek için birbirlerine destek oluyor; uçma sihrine sahip olmayan postacı dahi geride kalmıyor.Dayanışıyorlar ve patriyarkal kapitalizmin mabedi gibi duran bir kilise meydanından herkesin gözü önünde havalanarak gidiyorlar. Belediye başkanı, bunu gören "sıradan" insanların kafası karışmasın diye onların ardından meydana bir sirk arabası çağırıyor. Böylece kimse, bu zorba gerçeklikten uzaklaşılabileceği gerçeğini yayamıyor ama değişime açık olan "öteki"ler, el ele, uzaklaşıyorlar oradan.Ben de Alev Saçlı Çocuk'u okudukça yalnız hissetmiyorum; "farklı"lıklarıyla öne çıkan çocuklar bilir; postacı, postacının eşi, teyze ve kedi gibi yoldaşlar pek gerekir. Nöstlinger, bana şunu tekrar gösteriyor: Kapitalist düzen zorbalığı beslese de uçup gitmek için dayanışma ağlarımız var. Orası sevgiyle, "öteki"liklerimizi benimsemekle el ele. Yeter ki kırmızı kapaklı tuhaf kitabı açıp dilimizi tekrar hatırlayalım.

Piccolo

Christine Nöstlinger’in yazarlık kariyerini başlatan kitap Marksist bir manifesto olarak okunabilir mi?

Alev Saçlı Çocuk: Zorbalıktan uzak bir evrene doğru uçmak

(Çizim:&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/bilgeeealpay/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Bilge Alpay</a>)&nbsp;Anglosakson&nbsp;kökenli bir kavram, kurum ve ilke olan compliance&nbsp;(uyum) sözcüğü, İngilizcede "uymak, razı olmak, itaat etmek" anlamlarına gelen "to comply"&nbsp;fiilinden türetilmiştir. Türkçede ise "uyma, uyum, itaat, uygunluk" gibi anlamları karşılamaktadır. "Kabul edilmiş belirli standartlara göre hareket etmek" şeklinde tanımlayabileceğimiz bu kavramın, yalnızca hukuk&nbsp;alanında değil; medikal, telekomünikasyon, ticaret, bilişim,&nbsp;çevre&nbsp;gibi pek çok başlıkta uygulaması ve terminolojik karşılığı <a fr-original-style="" href="https://www.hukukihaber.net/compliance-kavraminin-hukuki-boyutu-makale,5519.html" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bulunmaktadır</a>.Hemen akla geleceği üzere, hukuk alanından bir örnek vermek gerekirse; compliance ifadesinin karşılığı mevzuat uyum yani hukuka uygunluktur. Diğer bir ifadeyle kanun koyucunun belirlediği hükümlere uyularak bu hükümlerin her koşulda uygulanmasıdır. Dolayısıyla kanunlara, tüzüklere, yönetmeliklere, tebliğlere ve düzenleyici nitelikteki diğer mevzuata, yani pozitif hukukta veya evrensel hukukta yer alan düzenlemeler ile ahlak ve etik kurallarına&nbsp;uymaktır. Bu yükümlülükler kapsamına girenlerin listesi elbette gerçek kişilerle sınırlı değildir. Kamu ya da özel tüzel kişilikler de bu kapsama girer. Yine, yasama ve yürütme organları, hatta yargı organları da buna dahildir. Bu bağlamda, ilgili kurum ve kuruluşların tamamı uygulama alanı içinde bulundukları yasal düzenlemelerin tamamına uymak; tüm eylem ve işlemlerini ilgili mevzuat hükümlerine, yanı sıra hukukun evrensel kurallarına, ahlak ve etik ilkelerine uygun biçimde yapmak zorundadırlar. Ek olarak, compliance denildiğinde kastedilen bir diğer olgu şüphesiz kurumsal uyum ifadesidir. Adıyla müsemma bu ifade, bir kuruluşun iç politikalara ve prosedürlere veya otoritelerce kabul edilen kurallar ve dış düzenlemelere uyumunu sağlamak için izlediği eylem ve programları işaret eder. Zira kurumsallık, bir şirketin tüm paydaşları arasındaki ilişkilere dayanır. Basitçe kurumsal bir yönetim anlayışı ile yönergeler tanımlanır ve kimlerin karar alma ve kuruluşu yönetme yetkisine sahip olduğu belirlenir. Kurumsal uyum noktasında, sağlıklı bir kurumsal yönetim yapısı&nbsp;esastır.Compliance kavramı, gerek ifade gerek hukuki bir araç olarak ilk kez Amerika Birleşik Devletleri'nde (ABD) telaffuz edilmiştir. Hukuki ve/veya ticari hayat bağlamında, kavramın etrafında henüz tam anlamıyla bir fikir birliği&nbsp;mevcut olmamakla birlikte; compliance denildiğinde, yöneticileri ve çalışanlarıyla birlikte bir tüzel kişi olarak şirketlerin her türlü işlemlerinde hukuk kurallarına ya da ahlak ve etik ilkelerine göre hareket etmesi şeklinde bir ortak kabul mevcuttur. Bu itibarla, artan sayıda yasal düzenlemeler ve şeffaflık ihtiyacı nedeniyle, şirketler ve hatta devlet kurumları Etik ve Uyum Politikası ya da Uyum Programı gibi konsolide kontrol setlerinin kullanımını giderek daha fazla <a fr-original-style="" href="https://www.economist.com/finance-and-economics/2019/05/02/the-past-decade-has-brought-a-compliance-boom-in-banking" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">benimsemektedir</a>. Ancak uyum olgusu yalnızca sektöre göre değil, çoğu zaman uygulandığı yere göre bile değişir. Bu durum genellikle farklı ülkelerde, endüstrilerde ve politika bağlamlarında değişen hedeflere ve gereksinimlere verilen tepkilerin bir neticesidir. Öte yandan Uluslararası Standartlar Teşkilatı'nın (ISO) geçtiğimiz aylarda yayımladığı <a fr-original-style="" href="https://www.iso.org/standard/75080.html" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ISO 37301:2021</a> başlıklı standart, hem uyum ve risk yöneticilerinin nasıl çalışması gerektiğinin altını önemle çizmekte hem de uyum yönetim sistemlerini standartlaştırma noktasında çok önemli bir boşluğu doldurmaktadır.Compliance, yerel hukukumuzca henüz içselleştirilmemiş bir kavram olmakla birlikte, giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Bu kavram genel anlamda yürürlükte olan tüm kurallara uygun hareket etmek anlamına gelse de, özel olarak Türkiye'nin de taraf olduğu <a fr-original-style="" href="https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2006/10/20061002-1.htm" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Yolsuzluğa Karşı Birleşmiş Milletler Sözleşmesi</a> ve <a fr-original-style="" href="https://www.oecd.org/corruption/oecdantibriberyconvention.htm" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">OECD Rüşvetle Mücadele Sözleşmesi</a> gibi uluslararası anlaşmalara uygun hareket edilmesi gerektiğini de ifade etmektedir. Bu nedenle Türkiye, uluslararası itibarını korumak adına, gerçek ve tüzel kişilerin yaptığı ihlallerin denetlenmesini ve bunlara yaptırım uygulanmasını temin etmek zorundadır.Compliance kavramının en temel amacı insan haklarının&nbsp;korunmasıdır. Bu bağlamda çocuk işçiliği, zorla çalıştırma, ayrımcılık, cinsel taciz, mobbing gibi hukuk ve ahlak dışı eylemlerin önüne geçilmesi adına compliance kurumunun caydırıcı şekilde kullanılmasıdır. Paralel şekilde ticaret hukuku&nbsp;bağlamında compliance ile kastedilen husus, şirketler ile bunların yöneticilerinin veya çalışanlarının yasal düzenlemeler hakkında bilgilendirilmiş ve yetişmiş olmalarının, söz konusu kurallara uygun davranmalarının sağlanmasıdır. Compliance kavramının uygulama bulduğu bir diğer ana dal iş hukukudur. Bu bağlamda geliştirilen teoriler; işçilerin çalışma koşullarının iyileştirilmesi, iş kazalarının önlenmesi amacıyla tedbirlerin alınması, işçilerin maddi ve manevi menfaatlerinin ve diğer haklarının korunması gibi türlü hukuki ve yasal kurallara uyulması anlamına gelmektedir. Dahası bu konularda işverenlere ödev ve sorumluluklar yüklemektedir. Compliance kavramının vücut bulduğu bir diğer temel disiplin ise ceza hukukudur. Compliance olgusunun bu bağlamda temel amacı başta rüşvet, karapara aklama, terörizmin finansmanı, vergi kaçakçılığı, kartel ve diğer rekabet ihlalleri, ticari sırların ifşa edilmesi, içerden bilgi ticareti gibi suçlar ile çevreye karşı işlenen suçların önlenmesidir.Compliance kavramının benzeştiği bir diğer ilke, Anglosakson düşüncesindeki due process of law olarak isimlendirilen kurumdur. Türkçede "gerekli hukuki süreç" ya da "uygun hukuki usul" şeklinde çevirebileceğimiz bu ilkenin kaynağı 1215&nbsp;tarihli <a fr-original-style="" href="https://tr.wikipedia.org/wiki/Magna_Carta" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Magna Carta</a>&nbsp;bildirisidir. Öyle ki siyasal iktidarların, güçlerini kötüye kullanmasının önüne geçmeyi ve dolayısıyla yurttaşların hak ve özgürlüklerini korumayı amaçlayan bu ilke, bir anayasal güvence&nbsp;niteliği taşır. Benzer şekilde ABD Anayasası'nın <a fr-original-style="" href="https://en.wikipedia.org/wiki/Fifth_Amendment_to_the_United_States_Constitution" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Ek Beşinci Maddesi</a>, siyasal iktidarın gerekli hukuki usullere uygun olmayan bir şekilde, hiç kimseyi hayatından, özgürlüğünden ve mallarından yoksun bırakamayacağını ifade eder. Bu ilke yalnızca siyasal iktidarlar bakımından değil, aynı zamanda adaleti yöneten ve dağıtan yargı organları açısından da bağlayıcı niteliktedir. Özetle bu ilke, compliance kavramının siyasi ve idari alana yönelik bir yansımasıdır.

Anglosakson ile ilgili hikayeler