İnsanların geçmiş çağlardan bu yana değişmeyen arzularından birini, bir şeye sahip olmak, hatta mümkünse o şeyin tek sahibi olmak oluşturuyor. Bu bir ev, araba, arsa olabilir. Ya da bir çanta, bir tablo, bir müzik CD’si… Ancak değişen dünyada bir şeylere sahip olma anlayışımız da şekil değiştirmeye, dijital varlıklara sahip olmak da fiziksel olanlarına sahip olmak kadar kıymetli hale gelmeye başladı. Dijital varlıklarımızın sertifikası olarak kabul edilen NFT’ler, özellikle 2021’in ilk çeyreğinden beri gündemi epey meşgul ediyor. Birçok sanatçı, marka veya kurum, NFT evrenine dahil olurken Londra merkezli pazar araştırması şirketi Brandessence Market, NFT faaliyetlerinin 2021'in üçüncü çeyreğinde ilk çeyreğe kıyasla <a fr-original-style="" href="https://brandessenceresearch.com/technology-and-media/non-fungible-token-market" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">%328 büyüme</a> kaydettiğini açıkladı.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Nedir bu NFT?</h3>En basit tabirle NFT yani non-fungible token,&nbsp;blok zinciri tabanlı kendine özgü, değiştirilemez dijital eserler olarak tanımlanıyor. Çevrimiçi olarak alınıp satılan NFT’ler bir tablo, bir video, bir GIF veya bir müzik albümü gibi herhangi bir dijital varlık olabilirken aynı zamanda bu varlığın mülkiyet belgesini temsil ediyor. NFT’ler, genellikle Bitcoin veya Ether gibi kripto para birimleriyle benzer tür programlama kullanılarak oluşturuluyor; ancak benzerlik burada sona eriyor. Çünkü NFT’ler değiştirilemiyor veya takas edilemiyor. 1 dolar her zaman 1 dolara veya 1 Bitcoin her zaman 1 Bitcoin’e eşitken NFT’ler için böyle bir durum söz konusu değil. Her NFT, eşsiz ve tek.NFT kavramına belki de bir çoğumuz geçen yılın sonlarına doğru aşina olmaya başladık, halbuki bu alandaki ilk hareketlilik 2017 yılında yaşandı. Dijital kedilerin alınıp satılabildiği CryptoKitties isimli oyundaki her kedi kendine özgüydü, yani bir NFT idi. Fakat asıl büyüme, 2020’nin sonlarında görüldü. Bir galeride daha az alıcıya ulaşabilecek sanat eserlerini NFT haline getirip dijital olarak satmaya karar veren sanatçılar başarılı oldu. Hâlihazırda NFT alım satımlarının gerçekleştirildiği en popüler pazaryerlerinin birkaçını Opensea, Rarible, Binance ve Mintable oluşturuyor.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sanat dünyasında NFT rüzgarı&nbsp;</h3>NFT’lerin popülerliği, 2021’in başında iyice artınca dünyanın her yerinden ünlü sanatçılar, müzayede evleri eserlerini dijital ortamda satışa sunmaya başladı. Türkiye’de satılan ilk NFT ise kentçizer Tarık Tolunay’ın “Pandemi” isimli eseri oldu. Ardından Cüneyt Özdemir, Refik Anadol, Cem Yılmaz gibi ünlü isimler de furyaya katıldı. Dünyada ise Kate Moss, Paris Hilton, Eminem gibi ünlü isimler eserlerini NFT olarak satışa sunarak milyonlarca dolar kazandı. Dünyanın önde gelen müzayede evleri Christie’s ve Sotheby’s dahil birçok kuruluş da koleksiyonlarına NFT’leri eklemiş durumda.<a data-type="embed" fr-original-style="" href="https://twitter.com/paretomag/status/1446021989936898050?s=20" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank"><img src="https://embed.apos.to/assets/2021/10/2021-11-25T09:44:44.514Z.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.87" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a>Sanatçıların bu dünyanın bir parçası haline gelmesinin en önemli sebeplerinden biri, ekonomik avantajlar. Blok zinciri üzerinden imzalanan eserin üçüncü şahıslara geçmesi durumunda da sanatçının telif hakkı korunmaya devam ediyor. Fiziksel eserlerden farklı olarak eser, her el değiştirdiğinde veya farklı alanlarda kullanıldığında hak geçerli oluyor ve bu blok zinciri üzerinden takip edilebiliyor. Bütün bu gelişmelerin ışığında ortaya, “Sanat sektörünün geleceği NFT mi?” sorusu çıktı. Bir NFT pazaryeri olan Babylons’un kurucu ortağı ve CSO’su Alp Arda Seyhan&nbsp;bu soruyu şu şekilde cevaplıyor:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 255, 133); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 255, 133); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Bence NFT’ler, fiziksel sanatın bir alternatifi değil, paralelde ilerleyen bir alan. 16’ncı yüzyıldan kalma bir tabloyu duvara asıp ona bakmakla, aynı eserin LED ekranda göstermenin kişilerde uyandırdığı zevkler farklı. 16’ncı yüzyıl tablosunu LED ekranda yansıtırsak çok başarılı bir görüntü elde edemeyebiliriz. Aynı şekilde LED ekran için tasarlanmış bir dijital eseri de yağlı boyayla çizersek aynı zevki elde edemeyiz. Bunlar birbirinin alternatifi değil, birbirlerini tamamlıyor. NFT’ler ve geleneksel sanat birbirine zarar vermeyecek, aksine birbirini yükselterek devam edecek. NFT sanatın geleceği değil bir parçası olacak.”</blockquote><h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Peki, sadece sanat mı?</h3>Belki de modern zaman koleksiyonları olarak kabul edilen NFT’lerin adını en çok yukarıda bahsettiğimiz tarz haberlerle duyduğumuz için değişmez tokenler kafamızda sanat sektörü ile özdeşleşti. Halbuki NFT’ler sadece sanat eserleri değil herhangi bir dijital içerik olabilir. Örneğin Twitter’ın kurucusu Jack Dorsey attığı ilk tweet’i satışa sunarak milyonlarca dolar kazanmıştı. Bunun yanı sıra NBA tarihinde yaşanan en eşsiz anların NFT’ye dönüşmüş hallerini barındıran Top Shot platformu, en çok talep gören platformlar arasında. Şirketler de bu dönüşümün bir parçası oluyor. Nike, Louis Vuitton gibi küresel markalar, NFT temelli ürün ve hizmetler sunuyor.Türkiye’de ise sanatçıların, gazetecilerin yanı sıra spor kulüpleri ve markalar, NFT dünyasına katıldı. Örneğin Galatasaray’ın “Ali Sami Yen Koleksiyonu” ismini verdiği NFT’leri piyasaya sürülmesinden dakikalar sonra tükenirken Yapı Kredi, yıllardır reklamlarından tanıdığımız “Vadaa” karakterini NFT olarak satışa sundu.Öte yandan, NFT deyince adı sanatın hemen arkasından anılan bir sektör var: Oyun. Son dönemde hızla popülerleşen NFT oyunları sayesinde oyun dünyası, oyunların blok zinciri üzerinden de oynanabildiğini ve bu yaklaşımla farklı kitlelere de hitap edebileceğini görmüş oldu. İşin doğası gereği bir oyun, blok zinciri üzerinden oynanacaksa oyundaki varlıklar da NFT olmak zorunda. Peki nedir bu varlıklar? Video oyunlarındaki arazi parçaları, kaleler, karakterlerin kıyafetleri veya hazineler bu varlıkların bir kısmını oluşturuyor. Babylons’un kurucu ortağı Seyhan, oyun dünyasında hızlı bir şekilde yükselişe geçen NFT’lerin sektör için ciddi bir potansiyel taşıdığını, Babylons olarak sadece tek bir oyundan 24 saat içinde 3 milyon dolarlık ticaret hacmi elde ettiklerini söylüyor ve ekliyor:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 255, 133); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 255, 133); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Blok zincirinde daha fazla oyun geliştirildikçe, o oyundaki varlıklar NFT olduğu için NFT’lerin kullanım alanı ve kullanıcılar tarafından kabul edilebilirlik oranı artmış olacak. Geleneksel ve büyük oyun şirketlerinin bu alana ilgisini gördükçe daha farklı ve daha geniş kullanım alanları olacağını öngörüyoruz.”</blockquote><h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Rakamlarla NFT sektörü, gelecek öngörüsü</h3>Bütün bu alım satımlar akıllara şu soruları getiriyor: Peki, ne büyüklükte bir sektörden bahsediyoruz ve yatırımcılar neden NFT’yi tercih ediyor? NFT pazarı, 2020'de üç katına çıkarak 250 milyon dolara yükselen değeri ile hızlı bir büyüme kaydetti. Litvanya merkezli veri toplama ve analizi şirketi <a fr-original-style="" href="https://dappradar.com/blog/dapp-industry-report-q3-2021-overview" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Dapp Radar’a</a> göre NFT satış hacmi, 2021'in üçüncü çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre 8 kattan fazla artarak 10,7 milyar dolara yükseldi.Yatırımcılar konusuna gelirsek, kimi yatırımcının sanat kaygısıyla kiminin ise ekonomik kaygılarla bu alanda faaliyet gösterdiğini söylemek mümkün. Alp Arda Seyhan'ın şahsi fikri ise NFT yatırımlarında finansal kazancın daha büyük bir motivasyon olduğu yönünde. Motivasyon ne olursa olsun tartışılmayacak bir gerçek var: Yakın bir gelecekte NFT’leri hayatın birçok alanında görmek mümkün olacak. NFT’lerin dönüştüreceği ilk geleneksel sektörün ise emlak olması bekleniyor. Devletler, gerekli yasal ve adli düzenlemeleri yaptığında gayrimenkul alım satımlarında ve tapu, diploma gibi soğuk damga gerektiren belgelerin yerine NFT teknolojisinden yararlanılmasının önünde hiçbir engel kalmayacağı düşünülüyor.

Pareto

Son zamanların en popüler yatırım araçlarından biri olan NFT’lerin sanat başta olmak üzere birçok sektörü yeniden şekillendirmesi bekleniyor.

Mülkiyetin geleceği NFT mi?

Kripto sanatını alıp satabileceğiniz önemli pazar yerlerinden biri olan SuperRare'de geçen ay 1900 adet dijital sanat eseri <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwM2ZlODM2NmE5MzgwMDAwN2ZjYTI2MCZ1c2VyPTVmMjk2ZWM2YjA3MjNjMDAwNzcwYmI4MSZhdXRob3I9NWYwZjEzMDdmOGY1MTQwMDA2OTZlYmYxJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnN1cGVycmFyZS5jbyUyNTJG"">satıldı</a> ve bu bir rekoru temsil ediyor:<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-03-03T19:36:51.059Z.png" alt="Kripto sanat satışı - aylık dağılım"><figcaption>Kaynak: Crytpoart.io</figcaption></figure>Neydi? &nbsp;Her şey CryptoKitties ile başladı. Aralık 2017'de, Kanada merkezli şirket Dapper Labs tarafından yaratılan eğlenceli görünümlü karikatür kediler, “Bitcoin döneminin Pokémon kartları” diyebileceğimiz şekilde takas edilebilir koleksiyonlar olarak piyasaya çıktı.<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-03-03T19:39:25.925Z.png" alt="Bitcoin döneminin Pokémon kartları - Karikatür kediler"><figcaption>Görsel: Techcrunch</figcaption></figure>Her bir karikatür Ethereum blok zinciri platformunda takas edilebilir şekilde, belli bir kedi karikatürüne sahip olma hakkı veren bir tapu olarak alınıp satılabilen benzersiz bir rakam dizisiyle ilişkilendirildi.Bu kripto kedi alım satımı kullanıcılar arasında öyle hızla büyüdü ki, CryptoKitties ile ilgili işlemler Ethereum'u blokladı ve yavaşlattı. Sorun sonunda çözüldü ve çoğumuz için CryptoKitties heyecanı burada son buldu. Ancak, koca gözlü kedilerin sebep olduğu bu ilginç süreç burada bitmedi. Şimdi? Günümüzde NFT'ler peynir ekmek gibi satılıyor ve 2017'den beri güçlendirilen Ethereum ağı, bitmek bilmeyen çalkantılarla başa çıkmak için artık daha donanımlı.NFT'lerle ilgili pazar öngörüleri yayımlayan bir şirket olan <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwM2ZlODM2NmE5MzgwMDAwN2ZjYTI2MCZ1c2VyPTVmMjk2ZWM2YjA3MjNjMDAwNzcwYmI4MSZhdXRob3I9NWYwZjEzMDdmOGY1MTQwMDA2OTZlYmYxJnVybD1odHRwJTI1M0ElMjUyRiUyNTJGbm9uZnVuZ2libGUuY29tJTI1MkY="">NonFungible.com'un</a> yakın tarihli bir raporu, 2020'de NFT ticaretinin bir önceki yıla göre neredeyse yüzde 300 artışla 250 milyon doların üzerinde olduğunu söylüyor.Rarible, OpenSea ve Nifty Gateway gibi çevrim içi platformlarda insanlar, dijital nesnelerin sahipliğini temsil eden tokenlar satın almak için büyük miktarlarda kripto para birimi veya geleneksel para birimi harcıyor. Bunlar sonrasında genellikle daha yüksek fiyatlarla yeniden satılıyor. Ama neden? &nbsp;Tüm bunların kulağa tuhaf gelmesinin sebebi tüm bunların gerçekten tuhaf oluşu...İnternetin bunca zamandır yarattığı en değerli şey, her şeyi kolay ulaşılabilir yapmış olmasıydı. İnternette her görüntü ya da bilgi kolay ulaşılabilir, sağ tıkla kopyalanabilir veya indirilebilir hâldeydi. Bu kadar kolaylıkla ulaşılabilen ve bir sağ tık hareketiyle indirilebilen bir dijital görüntünün sembolik mülkiyeti için binlerce dolar ödenmesi fikri tuhaf değil de neydi peki?Ama NFT'nin çözmeye çalıştığı şeyin tam da bu olduğunu biliyoruz:İnternetle yaratılmış olan bolluğun tekrar az bulunurluğa evrilmesini sağlamak ve bu nadirliğin yarattığı değerden para kazanmak...İnsanlar sadece onlarda olabilecek, eşsiz olan bu kripto sanatları değerli buluyor ve onların sahibi olmak için binlerce dolar para ödüyor... Farkı ne? &nbsp;<ul><li>Para birimleri ve kripto para birimleri (ABD doları veya bitcoin gibi) doğaları gereği değiştirilebilir birimlerden oluşur. Benim iki bitcoin'im (ki böyle bir şey yok), sizin iki bitcoin'iniz (umarım yüksekken sattınız ve şu an bu yazıyı Malibu'daki yazlığınızdan okuyorsunuz) ile aynı değerde ve bunları değiştirirsek zenginliğimizden bir şey kaybetmeyiz. &nbsp;</li><li>Para birimi ve kripto para birimleri de genellikle daha küçük birimlere bölünebilir; dolarlar sentlere, bitcoinler satoshis adı verilen parçacıklara bölünebilir ve bunlar ayrı ayrı harcanabilir. Ancak NFT'ler, özel Ethereum standartları ERC-721 ve ERC-1155'e göre geliştirilen kripto para varlıklarıdır ve benzersizdirler, bölünemezler. &nbsp;</li><li>Bir bitcoin bir dolarlık banknotla karşılaştırılabilirken bir NFT bir kediye, bir heykele veya bir resme benzetilebilir; bütününü bozmadan onun bir kısmını satamazsınız ve değeri oldukça kişiye özeldir.</li></ul> Tüm bu özellikler, NFT'leri sanat için iyi bir araç hâline getiriyor. Bir NFT satın alarak bir sanatçının kendisiyle ilişkilendirdiği sanat eserinin sahibi gibi hissedebiliyoruz. Ve bu orijinallik bazılarımız için çok değerli.Evinizde asılı olan Mona Lisa tablosunun Leonardo da Vinci'nin elinden çıkmış olan orijinal hâli olduğunu düşünmek bile muazzam haz vermiyor mu? Tamam belki herkese vermiyor...Ama bazılarımıza verdiği aşikar, son 30 günde 300 milyon doların üzerinde NFT satışı oldu:<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-03-03T19:45:58.436Z.png" alt="Son 30 gündeki NFT satışı"><figcaption>Kaynak: cryptoslam.io</figcaption></figure>Bugüne kadarki en yüksek gelirli NFT projesi olan <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwM2ZlODM2NmE5MzgwMDAwN2ZjYTI2MCZ1c2VyPTVmMjk2ZWM2YjA3MjNjMDAwNzcwYmI4MSZhdXRob3I9NWYwZjEzMDdmOGY1MTQwMDA2OTZlYmYxJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5uYmF0b3BzaG90LmNvbSUyNTJGcGFja3M="">NBA Top Shot</a> (NBA oyuncularının en iyi hareketlerinden oluşan minik videolar) pazarlama için çok az harcama yaparken sadece geçen ay 200 milyon dolar brüt satış elde etti. Bunu sadece kullanıcılar kendilerini bu eşsiz videoların sahibi gibi hissettiği için başarabildi.<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-03-03T19:53:15.766Z.png" alt="NBA Top Shot"><figcaption>Kaynak: NBA Top Shot</figcaption></figure>Ne olur? &nbsp;NFT'ler için zaman hâlâ erken ve pazarı gelişmeye açık gibi görünüyor. Pazar yerleri, sosyal ağlar, vitrinler, oyunlar ve sanal dünyalar dâhil olmak üzere diğer tüm dijital deneyimler etrafında inşa edildikçe faydası da artacak gibi duruyor.Ayrıca, NFT'ler gibi tüketicinin başka ihtiyaçlarını karşılayabilecek diğer kripto ürünlerinin ortaya çıkması da muhtemel. Fortnite gibi modern video oyunları içinde karakterlerin kıyafetlerini ya da kullandıkları silahları NFT'ler gibi ürünlerle karşılayabildiğimiz sofistike ekonomiler yaratılabilir.Daha da önemlisi belki bir gün her internet topluluğunun kendi mikro ekonomisi olabilir...Bizim yakın zamanda NFT satın almak gibi bir planımız yok ancak eğer siz düşünürseniz Quando bültenlerini sadece size özel cüzi miktarlar karşılığında token'laştırabiliriz.Yazın bize :)

CryptoKitties ile ilgili hikayeler