WWF-Türkiye, İklim ve Enerji Uzmanı: Sırça Sare Göğüşİklim krizinin etkilerinin doğamızda, yaşamımızda ve ekonomimizde giderek artan ölçekte hissedildiğinin inkâr edilemeyeceği bir döneme girdik. Bu krizle mücadelede atılması gereken adımların aciliyetinin ve kapsamının bilincinde olmak, varoluşsal bir sorumluluğu ve hak arayışını da beraberinde getiriyor.&nbsp;“İklim bilinci” olarak adlandırdığım bu farkındalığın ve duyarlılığın artması elbette olumlu bir gelişme. Ancak&nbsp;Antroposen Çağı'nın nesli her ne kadar daha bilinçli, içgörülü ve bütünsel bir perspektifle yola devam etse de yeri geldiğinde, aslında belki de tam bu yüzden, karamsarlığa kapılmaktan ve çaresizlik hissinden muaf değil.&nbsp;Bir yandan baktığımızda 1992 yılında Rio Dünya Zirvesi'yle başlayan, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'yle vücut bulan ve Kyoto Protokolü’yle devam eden küresel iklim rejimi, 30 yılın ardından çok daha farklı bir konumda. Değişen iklimin doğal bir biyofiziksel süreç ya da iklim değişikliği söylevinin bir aldatmaca/kurgu olup olmadığının tartışıldığı günler neyse ki geçmişte kaldı.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2022/2/1/1647869167354.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.94" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Alara Civelek,&nbsp;Paris İklim Anlaşması Türkiye tarafından onaylamadan önce<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Paris Anlaşması’yla inşa edilen yeni iklim düzeni ve bununla eş güdümlü giden biyolojik çeşitlilik ve sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğru yolda olduğumuzun ve kritik gelişmeler kaydettiğimizin göstergeleri. Ancak yine de bazen yaşanan gelişmeler pusulamız olması gereken bilim temelli, kapsayıcı ve sürdürülebilir yaklaşıma zıt düşebiliyor. Geçtiğimiz haftalardan bu yana içinden geçmekte olduğumuz süreç, bu duruma bir örnek niteliğinde.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Bilim temelli, kapsayıcı ve sürdürülebilir yaklaşım nerede? </h2>🚨 Tamamlanan İklim Şûrası’ndan Türkiye’nin 2053 yılında net-sıfır olma hedefi doğrultusunda anlamlı, iddialı, rasyonel ve katılımcı bir strateji ve eylem planı çıkması amaçlanırken gerek süreç gerekse alınan tavsiye kararlar hayal kırıklığı yarattı. Emisyon azaltımında ivedilikle ele alınması gereken kömürden çıkış politika ve eylemlerine dair bir adım atılmamasının yanı sıra enerji sepetine gaz ve nükleeri eklemeyi öngören yaklaşım öne çıkan en çelişkili kararlar oldu.🚨 Kömürü içeren ekonominin bir seçenek olmadığının genelgeçerliğine rağmen “kimseye ait olmayan ve herkese ait olan” zeytinliklerin madenciliğe açılmasına izin veren yürütme kararı toplumu tabiri caizse afallattı.🚨 Yapılan yeni bir düzenlemeyle Türkiye’de yerli ve temiz elektrik üreticilerinin ithalata dayalı ve daha pahalı kömür ve gaz üreticilerine piyasayı dengeleme amacıyla “destekleme bedeli” ödemesinin şart koşulması, yenilenebilir enerji sektöründe endişeye neden oluyor.🚨 Ukrayna-Putin çatışmasının jeopolitiği neticesinde oluşan yaptırım gündemi ve şiddeti artmaya devam eden enerji piyasalarını, bunun neticesinde de enerji politikalarını doğrudan etkiledi. Enerji bağımsızlığı adına kömürden çıkış taahhüt ve eylemlerinin askıya alınması, 2030 yılında emisyonlarını %55 azaltmayı öngören Avrupa Birliği ülkelerinin bu hedefe ulaşmasına balta vurabilecek potansiyelde.IPCC raporu:&nbsp;Bu gündem yoğunluğunda göz ardı edilen yeni bir <a fr-original-style="" href="https://www.ipcc.ch/report/sixth-assessment-report-working-group-ii/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">IPCC raporu</a>, iklim değişikliği risk ve etkilerinin yıkıcı boyutunu, bunlara uyum kapasitemizi ve bunun sınırlarını değerlendirirken şimdiye kadar yaptığı en net uyarıyla şimdi harekete geçmemiz gerektiğini söylüyor.<img src="https://images.aposto.com/2022/2/1/1647869722738.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.82" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Duru Barbak, 6 Kasım 2021'de gerçekleşen İklim Grevi'nde<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Gelişmeleri duyunca sen de karamsar hissediyor musun?</h2>Yaşanan bu gibi gelişmeleri anlamakta zorluk çekmek ve kabul etmekte direnmek aslında son derece doğal. Önüne geçemediğimiz olaylar ve dönemler arttıkça refleks olarak verdiğimiz tepkilerin ve hissettiklerimizin giderek artan olumsuzluğu da karamsarlık, öfke, çaresizlik, adaletsizlik, aidiyetsizlik hisleri. Hatta panik, stres, anksiyete ve depresyon durumu.&nbsp;Bu duygudurumun altında yatan çeşitli ve birbiriyle ilişkili faktörler var:🌡 Şimdiden deneyimlediğimiz ve gelecekte artan ölçekte maruz kalacağımızı bildiğimiz iklim risk ve etkilerinin neden olduğu belirsizlik,🌡 İklim değişikliğinin tetiklediği etkilerle şiddeti ve sıklığı artan sel,&nbsp;yangın,&nbsp;kuraklık gibi felaketlere karşı duyulan kaygı ve korku,🌡 Küresel sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlandırmak için daralan vakit,🌡 Atılması gereken adımların gün gibi ortada olmasına rağmen maruz kaldığımız politik ve ekonomik atalet,🌡 Maddi ve manevi kaybettiklerimiz ve yerine koyamayacaklarımız için duyduğumuz yas,🌡 Doğa ve varlıkların asli, özden gelen (intrinsic), paha biçilemeyecek değerine ve bunların kayboluşuna duyduğumuz hassasiyet,🌡 Daha geniş perspektifte toplumsal, siyasal, ekonomik ve ekolojik paradigma değişimini gerektiren sistemsel çıkmazların neden olduğu, çağımızın hastalıklarının başında gelen varoluşsal depresyon iklimiyle psikiyatri dünyasına yeni bir tanısal açılım katan iklim-depresyonu (iklim değişikliği kaynaklı depresyon).<img src="https://images.aposto.com/2022/2/1/1647892533511.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.54" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Extinction Rebellion Turkey'den gerçeğin teknesi<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">#HakkımVar:&nbsp;İklim bilinçli bireyler için öfkelenmemek, karamsarlığa ve çaresizliğe kapılmamak bazen işten değil. Aksine bunları tecrübe etmek de bir hak. “Bu da mı iklim?” sorusuna yılmadan “Evet, her şey iklim ve iklim her şey!” demenin de bir hak oluşu gibi. Antroposen Çağı'na denk gelmek neslimizin ortak kaderi olsa da iklim bilincini ve mücadelesini bu neslin her kuşağına yaymanın güdümlü, meşru ve zamansız bir hak arayışı olması gibi.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İklim bilinci ve mücadelesini neden her kuşağa yaymalıyız?</h2>Sektörler, disiplinler ve uluslar üstü bir gerçeklik olan iklim değişikliği bambaşka bakış açılarını, coğrafyaları ve hayatları birleştiren bir olgu. Ve iklim krizine karşı verdiğimiz mücadelede bunu kendimize ve birbirimize hatırlatmak; bu arayışında yalnız olmadığını görmek; duygularında biricikken dünyayla bir olabileceğini hissetmek; umut bulmak ve umut vermek; aidiyet hissini, dayanışma ruhunu, birlikteliğin gücünü deneyimlemek; iyileşebilmek, iyi kalabilmek ve iyileştirebilmek; dünya, doğa ve tüm türler, her şeyden önce de kendin için arkanda ben varım, biz varız — arkanda iklim bilinçli nesil var!🌏 Yazarın notu: Bu yıl&nbsp;26 Mart Cumartesi günü <a fr-original-style="" href="https://www.dunyasaati.org" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Dünya Saati Dönüşüm Saati</a> diyor ve buluşuyoruz. Seni de aramızda görmek istiyoruz.

Angst

"İklim birleştirir, iklim güçlendirir, iklim iyileştirir," diyerek Antroposen Çağı'nda iklim krizini deneyimlemek üzerine.

DÜNYA SAATİ 2022

1992:1992 yılında devletler&nbsp;Rio’da toplanarak kalkınma, iklim ve çevre sorunlarını görüştüler. Bu görüşme bir ilk olmasa da tüm devletlerin üst düzey katılımı açısından bakıldığında tarihi bir toplantıydı. Devletler iklim değişikliğinin durdurulması için bir çatı oluşturarak “Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesini” imzaladılar. Bu sözleşmenin temelinde, tüm ülkelerin sera gazı salımlarını 1990 yılı seviyesinin altına düşürmesi bulunuyordu. Bu konuda ilerleme sağlanması için, her senenin sonunda bu sözleşmeye taraf olan ülkelerin toplanarak durumu görüşmesini &nbsp;öngördüler. Bu yıl taraf ülkelerin 26. Toplantısı (COP26) Glasgow’da yapılacak.Sözleşme, sera gazı salımlarının 1990 seviyesinin altına düşürülmesini öngörüyordu ancak, bunun hangi koşullarda gerçekleştirileceğinin belirlenmesini sonraki taraflar konferanslarına bırakıyordu.&nbsp;1997:Bu konferansların üçüncüsünde, Kyoto’da taraflar sera gazı salımlarını azaltma konusunda ilk anlaşmaya vardılar. 1997 yılında imzalanan “Kyoto Protokolü”&nbsp;2008-2012 yılları arasında yapılması planlanan salım azaltımlarını düzenliyordu. Kyoto Protokolü, sadece gelişmiş ülkelere bir salım azaltım zorunluluğu verdiği için oldukça zayıf bir anlaşmaydı. Çünkü 1992 yılında önemli salımları olmayan ve gelişmekte olan ülke kabul edilen Çin ve Hindistan, 2008-2012 döneminde artık salımlar açısından büyük ülkeler olmuşlardı.&nbsp;2009:2012 sonrasında oluşturulacak sistemin belirlenmesi çabaları erken başladı ama 2009’da Kopenhag’da yapılan taraflar konferansında bir sonuç alınamadı ve &nbsp;herkesi bir umutsuzluk kapladı:<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bir yanda gelişmiş ülkeler ekonomik rekabet güçlerini kaybetmemek için gelişmekte olan ülkelerin de sorumluluk almasını istiyorlardı.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Diğer yandan da gelişmekte olan ülkeler, yıllardır yeryüzünü kirleten gelişmiş ülkelerin daha hızlı adım atması gerektiğini söylüyorlardı.&nbsp;</li></ul>Bu kargaşa uzun süre çözülemedi.2014:2014 yılında&nbsp;Lima’daki taraflar konferansında Çin’in önerisiyle ortaya bir çözüm getirildi. Bu çözüm aslında kimsenin fazla itiraz edemeyeceği bir çözümdü. “Tüm devletler, iklim krizini durdurmak için neler yapacaklarını Birleşmiş Milletlere bildirsinler ve bu taahhütler kapsamında bir anlaşma imzalansın.” Devletler 2015 Eylül ayının sonuna kadar Birleşmiş Milletler’e bu bağlamda neler yapmaya niyetlendiklerini bildirdiler. Ülkemiz de bu bağlamda sorumluluğunu yerine getirdi, ama pek çok ülke gibi, bizim niyet beyanımız da atmosferin çok daha fazla ısınmasını engelleyecek bir katkı sağlamıyordu.2015:2015 Aralık ayında tüm ülkelerin beyanları üzerinde uzlaşılarak “Paris Anlaşması” imzalandı. Bu anlaşma devletlerin 2020-2030 yılları arasında yapacaklarını kapsıyordu. İmza aşamasında anlaşmanın içerisine bir niyet beyanı daha eklendi. 2009’da Kopenhag’da da aynı düşünce üzerinde uzlaşılmıştı:&nbsp;“Küresel ısınmayı iki derecenin altında tutmalıyız”. Son anda bir değişiklik eklenerek bu cümle&nbsp;“küresel ısınmayı iki derecenin altında ve mümkünse 1.5 derecede tutmalıyız”&nbsp;haline dönüştürüldü.&nbsp;Ancak, ülkelerin verdikleri niyet beyanlarını topladığımızda küresel ısınmanın yaklaşık 3.5 derece seviyesinde olacağını görebilmek mümkündü. Yani, anlaşmanın ruhu ile içeriği birbirinden son derece farklı şeylerden söz ediyordu. Ülkeler bu duruma “Biz bu anlaşmayı yürürlüğe sokalım, sonra tüm ülkelerden verdikleri taahhütleri iyileştirerek 1.5 derece hedefine doğru gideriz.” şeklinde yaklaştılar.2021:Aradan geçen altı yılda niyet beyanlarında türlü iyileştirmeler yapıldı. Özellikle Avrupa Birliğinin liderliği ile diğer ülkeler de bu çabalara biraz daha katılım sağlamaya başladılar. Ancak, 1.5 derece hedefinden fazlasıyla uzak bir durumda ilerliyoruz. Çünkü tüm ülkeler türlü taahhütlerde bulunsalar da, çoğu ülke bu sözlerini yerine getirmekten henüz çok uzak ve &nbsp;yeryüzü hızla ısınmaya devam ediyor. Her geçen yıl iklim felaketleri arttıkça, kişiler sorunun ciddiyetini yavaş yavaş kavramaya başlıyorlar.Bu hafta başında ülkemiz de Paris Anlaşmasını meclisten geçirerek onaylamak üzere harekete geçtiğini bildirdi. Bu ülkemiz açısından sevindirici bir adım ancak anlaşmanın geneline baktığımızda, ülkemiz de dahil olmak üzere ülkeler bizleri iklim felaketlerinden koruyacak adımları atmaktan henüz uzaklar. Bu nedenle de Paris Anlaşmasının onaylanması çok kritik bir adım değildir, esas gerekli olan tüm insanlığın bu problemin ciddiyetini anlayarak ona göre hem davranışlarını hem de içinde yaşadığımız sistemi değiştirebilmesidir.

Dünyahali

Ülkemiz, Paris Anlaşması'nı meclisten geçirerek onaylamak üzere harekete geçtiğini bildirdi.

Yeni başlayanlar için Paris İklim Anlaşması

Etkilerini giderek daha fazla hissettiğimiz iklim krizine küresel anlamda çözüm yaratacak bir ulusal anlaşmanın adımları bir nevi 1992 yılında başladı diyebiliriz.1992 yılında Rio’da kabul edilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin (BMİDÇS) ana amacı, “atmosferdeki sera gazı birikimlerinin, iklim sistemi üzerindeki tehlikeli insan kaynaklı etkisini önleyecek bir düzeyde tutmayı başarmak” şeklinde belirlenmişti.&nbsp;195 ülke ve Avrupa Birliği’nin imzaladığı bu çerçeve sözleşme, hükümetlerin iklim değişikliğiyle mücadeleye yönelik çalışmalarını yönlendiren süreç oldu.Bununla beraber ek anlaşmalar da yapılmadı değil. 1997 yılında düzenlenen Kyoto Protokolü tam anlamı ile kapsamlı ve yapıcı bir anlaşma olmadı.2015 yılında imzalanan Paris İklim Anlaşması ise bu boşluğu doldurdu diyebiliriz. Eksiklerine rağmen, anlaşmayı imzalayan ülkeler, küresel ısınmayı -en kötü ihtimalle- 2 derecede tutmak için söz verdi.İşte bu sözlerin toplamına biz Niyet Edilen Ulusal Katkı Beyanları (INDC) ya da Niyet Beyanları diyoruz.Bu beyanların hedefi gelişmişlik düzeyi çerçevesinde ülkelerin üzerine düşen payı tespit etmesi ve o yönde harekete geçmesi.Özellikle, ABD, AB, Rusya gibi tarihsel sorumluluğu yüksek gelişmiş ülkelerin beyanları önemli olsa da, son dönemdeki sera gazı salımı artışının arkasındaki ülke ekonomilerinin, yani Çin, Hindistan, Brezilya, Güney Kore ve Türkiye gibi ülkelerinde beyanları bir o kadar önemli.Neredeyse her ülke Paris İklim Anlaşması için bir niyet beyan etmiş durumda, ama bu beyanların resmi olarak kabul edilmesi için, devletlerin yasama organlarından geçmesi gerekiyor.7 ülke hariç bu beyanları resmi olarak kabul etmiş durumda. Bu 7 ülke ise İran, Irak, Eritre, Libya, Güney Sudan, Yemen ve Türkiye.<figure fr-original-class="image" fr-original-style="" style="margin: 0px 0px 1em; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-02-23T09:28:40.148Z.png" ratio="1.46" width="550" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></figure>Bununla beraber, biliminsanları ülkelerin şu andaki niyet beyanları ile küresel ısınmanın bu yüzyılın sonuna kadar 3 derecenin üstüne çıkacağı tahmininde bulundu.Uzmanlar küresel ısınmayı 1,5 derecede tutmak için 2030'a kadar sera gazı salımının yüzde 25 oranında azaltılması gerektiğini belirtiyor.Bunun için G20 ülkelerinin niyet beyanlarında bulunan, sera gazı salımı 2030 hedeflerinin kolektif olarak %39 oranında aşağı çekilmesi gerekmekte. <a fr-original-style="" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMzRjYjk1NmE5MzgwMDAwN2RkODgxYyZ1c2VyPTVmZGIzMjEyOGVkYzdhMDAwNzVhZDNkMiZhdXRob3I9bnVsbCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuY2xpbWF0ZWNvbGxlZ2UudW5pbWVsYi5lZHUuYXUlMjUyRnBhcmlzLWFncmVlbWVudC1nbG9iYWwtZ29hbHMtd2hhdC1kb2VzLWZhaXItc2hhcmUtZzIwLWNvdW50cmllcy1sb29r" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Aynı rapor ise</a> Türkiye’nin niyet beyanının küresel ısınmayı 2 veya 1,5 derecede tutmak için yeterli olmadığını belirtiyor.Paris İklim Anlaşması’nı her 5 yılda bir güncellenmekte. Biliminsanları bu yıl İngiltere’de düzenlenecek COP26 buluşmasının elimizdeki son şans olduğunu belirtmekte.Eğer ülkeler burada da hedeflerini daha ciddi bir şekilde düzenlemezler ise, geleceğimiz çok parlak gözükmüyor.

Kyoto Protokolü ile ilgili hikayeler