Böyle çok temel konularda "neden" sorusu sorulduğunda aklıma hep Cem Yılmaz'ın çok eski neden mizah <a fr-original-style="" href="https://www.youtube.com/watch?v=rDCIt8yhcPM" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">videosu</a> gelir. Orhan Pamuk için bu neden&nbsp;sorusunu sormak istedim ama en çok da kendime.&nbsp;Nobel iyidir kötüdür, verilme gerekçeleri şöyledir böyledir, evet olabilir. Ama her ne olursa olsun sonuçta büyük bir ödül olduğunu düşünüyorum hâlâ. Mesela bir okur olarak Annie Ernaux okumayacak mıyım, elbette hem de büyük bir merakla! O yüzden Orhan Pamuk'un bu ay ödül yine konuşulurken aklıma gelmesi kaçınılmaz oldu.Benim Orhan Pamuk ile tanışmam çok çok yeni. Onunla ilk kez 2020 yılında Beyaz Kale ile tanıştım. Hissettiklerimi bugün şu an bile çok net hatırlayabiliyorum. Çarpılmıştım, inanılmaz etkilenmiştim.Pamuk, 2006 yılında Nobel ödülünü kazanıyor ve ben -iyi bir okur olduğunu düşünen ben- onu 2020 yılında ilk kez okuyorum. Bu kadar etkilenme sebebim belki de buydu. Pamuk'a karşı nedenini hiç bilmediğim anlamsız bir önyargı taşıyordum. Ve sonradan düşündüğümde bunun en büyük sebebinin medya olduğunu fark ettim. 2005 yılında Pamuk hakkında büyük tartışmaların döndüğü zamanlar 17 yaşımdaydım. Zamanımın büyük bir kısmını Harry Potter okuyarak ve ders çalışarak geçiriyordum. O tarihlerde herhangi bir haberin içeriğine farklı açılardan bakma ya da teyit etme gibi bir alışkanlığımız olmadığı için gösterilen her şeyin tamamen doğru olduğuna dair bir güvenimiz vardı. Ve Orhan Pamuk sevgili medyamıza göre tuhaf biriydi. Ya da kötü. Sonra ödül kazandı. Onu kazanması da çok beğenilmedi. Yeterince kıymetli bulunmadı. Ve sonra da kitap satışları arttığı için her yerde onu görmeye başladık. Yani aynı anda hem çok popüler hem de "öcü" biri oldu, dış dünyadan zihinlerimizi işgal eden tüm haberlere göre. Böyle böyle yazara olan ilgim kendi bağımsız fikrim oluşamadan baltalanmış oldu. Yapılması gereken okuyup kendi fikirlerimi oluşturmaktı. Yapmadım. Uzak kalmayı, okumamayı tercih ettim. Ama bu özellikle yapılmış bir tercih değildi.&nbsp;2020 yılında Beyaz Kale ile tanışmam da özellikle yapılmış bir seçim değildi. İlk kez okuyacağım için ilk yıllarında yazılmış ve görece az hacimli bir kitabıyla başlayayım diye düşündüm. Ve o da nesi! İlk tercihim olmayacak bir dönem, padişahlar ve Osmanlı İmparatorluğu hakkında neredeyse ilk kez kurgu bir şeyler okuyorum, bu okuduğuma bayılıyorum ve o şeyin yazarı Türkiye'den neredeyse aforoz edilmiş durumda? Bu anlamsız çelişkinin de beni çok etkilediğini hatırlıyorum.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2022/9/1/1666611452442.jpeg" width="550" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.56" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">kaynak: oggito.comOrhan Pamuk'la serüvenim elbette Beyaz Kale ile sınırlı kalmadı. Herkes gibi ben de Kara Kitap'tan artık bağımsızlaşarak özerkliğini ilan eden "Boğazın Suları Çekildiği Zaman" bölümünü unutamayanlardanım. Bu romanı okuduktan sonra Orhan Pamuk için yapılan burjuva romancısı eleştirilerini anlamadığımı da söylemek isterim aslında. Bu eleştiri yersiz hatta komik; bana kalırsa Pamuk'un alametifarikası İstanbullu, varlıklı bir aileden geliyor olması ve bu yaşantıyı harika bir şekilde aktarabilmesi.&nbsp;Aklıma Yaşar Kemal&nbsp;ve ona sorulan bir soru geldi. Çok sevdiğim Kemal'in <a fr-original-style="" href="https://www.edebiyathaber.net/yasar-kemal-yazmaya-nasil-basaldigini-ve-son-romanini-anlatiyor/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bir röportajından</a> şu alıntıyı yapmak istiyorum.<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(222, 161, 143); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(222, 161, 143); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Amerika’da katıldığım bir konferansta dinleyiciler arasından büyük bir yazar 'Neden hep Çukurova’yı yazıyorsun?' dedi. 'Ben sadece Çukurova’yı yazmıyorum ki' dedim. Durdum bekledim. 'Neyi yazıyorsun başka?' dedi. 'Hayır, Çukurova’yı yalnız ben yazmıyorum. Tolstoy yazıyor, Dostoyevski yazıyor.' Çukurova’sını yazmayan hiçbir yazar büyük romancı olamaz.&nbsp;Hatta ben yazarım diyorsa da, yazar değildir. Ben Çukurova’yı herkes kadar yazdım. Stendhal da kendi Çukurova’sını yazmıştır."</blockquote>Nişantaşı'nda doğup büyüyen ve kendisine dünyanın neresinde yaşamak isterdin diye sorulduğunda İstanbul diyen Orhan Pamuk elbette İstanbul hakkında yazacaktır. Ya da İstanbul'un varlıklı kesiminin hayatından bahsedecektir. Hatta iyi ki ve ne mutlu ki İstanbul'u böylesine güzel yazabilmektedir. Yazarlığa başladığında en popüler roman türünün köy romanı olduğunu ve şehir hakkında yazılmasının romandan sayılmadığını söylüyor Pamuk. Amerikalı eleştirmenlerin kendisi hakkında söylediği "nostalji küratörü" edasıyla İstanbul'u didik didik etmesinin -hem eski hem yeni hâliyle üstelik- paha biçilemez olduğunu düşünüyorum. Victor Hugo'nun Sefiller'de Paris'in kanalizasyonlarını sayfalarca, uzun uzun anlatması ve Notre Dame'ın Kamburu'nda eski Paris'i, haritasını okurun bile çıkarabileceği kadar aktarması edebiyat dünyasında nasıl da eşsiz bulunur örneğin. Ya da hepimiz bir Rus kadar St. Petersburg'a hakimiz. Birinin aynı şeyi İstanbul için yapmasından büyük bir haz duyuyorum.<img src="https://images.aposto.com/2022/9/1/1666611471617.jpeg" width="550" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.51" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">kaynak: www.lindiceonline.comOrhan Pamuk'la ilgili hoşuma giden başka bir şey ise açık sözlülükle edebiyatında kimlerden ve hangi eserlerden etkilendiğini söylüyor oluşu sanırım. Cevdet Bey ve Oğulları ile Thomas Mann'ın Buddenbrooklar romanı arasında çok ciddi benzerlikler olduğuna dair yorumlar ve eleştiriler görmüştüm okumadan önce. Bunun üzerine eserleri peş peşe okuyup kendi fikrimi edinmek istedim. Bir defa, ikisi de harika romanlar. Ve evet benzerlikler var. Hoşuma giden kısım ise şu; Pamuk, Cevdet Bey ve Oğulları'na 2010 yılında "Ülke, Aile, Roman" &nbsp;başlıklı bir sonsöz yazıyor. Sonsözde kendi inatçılığı yüzünden bu romanın çok az dile çevrildiğini söylüyor.<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(222, 161, 143); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(222, 161, 143); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Buddenbrook'un tıpkı Anna Karenina gibi romanıma örneklik ettiğini okura hatırlatmak için yazıyorum. Ama benim romanım, Mann'ın romanı gibi yalnızca bir ailenin değil, tıpkı Anna Karenina gibi doğrudan bütün bir toplumun resmi olma amacını da taşıyordu. Bu yüzden romanıma Ankara'da geçen bölümler de ekledim. 'Anna Karenina'da Petersburg ve Moskova ve hatta köy sahneleri olduğu gibi, benim romanımın da hem İstanbul'da hem Ankara'da hem de Kemah'ta geçen sahneleri var!' diye çocukça düşündüğümü hatırlıyorum... Avrupa'nın 'aile romanı' dediği şeyi taklit ettiği ve tabii ilk romanım olduğu için bende belli belirsiz bir utanma duygusu uyandıran Cevdet Bey ve Oğulları'nın en içten ve doğru yanının; Ankara'nın askerlerini, devletin ezici ve hoşgörüsüz güçlerini İstanbul'daki günlük hayatta karanlık ve korkutucu bir duygu olarak hissetmek olduğunu düşünüyorum şimdi."</blockquote>

"Biraz anlatsana."

Neden Orhan Pamuk?

<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><a fr-original-style="" href="https://www.oxfam.org/en/research/inequality-kills" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Eşitsizlik sorunu pandemi ile beraber daha da büyüdü</a></h3>Yardım kuruluşu&nbsp;Oxfam, küresel eşitsizliği konu alan "<a fr-original-style="" href="https://www.oxfam.org/en/research/inequality-kills" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Eşitsizlik Öldürür</a>" başlıklı raporunu yayımladı. Özellikle pandemi ile şiddetlenen sorunların öne çıktığı rapora göre, ekonomi, cinsiyet ve ırklar ile ilgili eşitsizliklerin yanı sıra ülkeler arası eşitsizlik dünyayı ayrıştırmaya devam ediyor. Öte yandan, bu durum bir tesadüf değil aksine bir tercih. Politik tercihlerin en zengin ve en güçlü insanlar için alınması, yaşamakta olduğumuz “ekonomik şiddete” yol açıyor. Bunun yanında her 4 saniyede en az 1 kişinin ölümünde eşitsizliğin payı var. Daha adil bir dünya için ekonomiyi eşitlik üzerine kurgulayarak kökten değiştirip yeniden inşa edebiliriz.<img alt="Logo, company name

Description automatically generated" src="https://images.aposto.com/2022/0/3/1643223856888.png" width="550" height="296" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.86" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Rapordan öne çıkan bazı önemli bulgular şöyle:<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Pandemi başlangıcından bu yana zenginler daha zenginleşirken fakirlerde daha fakirleşti. Her 26 saatte bir, dolar milyarderi kişiler grubuna yeni bir kişi daha eklendi. Pandemide en zengin 10 kişi servetini 2'ye katlarken insanların yüzde 99'u yoksullaştı.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Dünyadaki en zengin 20 kişi, en fakir 1 milyar kişiden 8.000 kat daha fazla karbon salıyor.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Salımların sebep olduğu iklim krizinden en çok fakir ülkeler ve savunmasız gruplar etkileniyor. 2030 yılına gelindiğinde fakir ülkelerde iklim krizi sebebiyle her yıl 231 bin kişinin hayatını kaybedebileceği öngörülüyor.</li></ul><h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><a fr-original-style="" href="https://peace-dividend.org/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Tüm ülkeler, insanlığın ciddi ortak sorunlarına çözüm bulmak için askeri harcamalarını azaltmalı</a></h3>Nobel ödülü almış 50'den fazla bilim insanı ve &nbsp;çeşitli büyük bilim akademilerinin başkanları tarafından&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://peace-dividend.org/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Küresel Barış Hissesi&nbsp;</a>adlı bir girişim başlatıldı. Bu girişimle,&nbsp;tüm ülkeleri askeri harcamaları her yıl yüzde 2 oranında azaltmaya ve bunun yerine iklim değişikliği, salgın hastalıklar ve aşırı yoksullukla mücadele için küresel bir fona katkıda bulunmaya çağrı yapıyorlar.Nature dergisinde yer alan <a fr-original-style="" href="https://www.nature.com/articles/d41586-022-00096-5" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yazıya</a> göre,&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Küresel askeri harcamalar 2020'de yüzde 2’den fazla arttı.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Eğer ülkeler 2025'ten itibaren yüzde 2'lik katkıyı böyle bir fona yaparlarsa 5 yılda 1,3 trilyon dolar toplanabilir. Karşılaştırma olarak, temiz enerji ve enerji verimliliğine yapılan küresel yatırım 2020'de toplamda 700 milyar dolardı.</li></ul>Küresel tehditlerle mücadele için finansal kaynaklar esasında mevcut. Eksik olan kısım, savurgan şekilde askeri harcamalara aktarılan paranın, düşük karbonlu ve yeşil enerji teknolojileri gibi daha üretken ve faydalı olabilecek alanlara yönlendirilmesi için bir koordinasyon mekanizması. Girişimin organizatörleri, daha fazla insanı Küresel Barış Hissesi’ne destek vermeye çağırıyorlar. &nbsp;<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><a fr-original-style="" href="https://www.cbd.int/doc/c/5735/c241/efeeac8d7685af2f38d75e4e/sbstta-24-inf-31-en.pdf" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Biyoçeşitlik kaybını durdurmak için koruma altındaki alanları artırmaktan fazlası gerek</a></h3>2021 yılı Ekim ayında ilk kısmı çevirimiçi olarak düzenlenen 15. Birleşmiş Milletler Biyoçeşitlilik Konferansı <a fr-original-style="" href="https://www.cbd.int/doc/c/c678/abc2/2ff4f204cf2d46569a376d6a/cop-15-01-rev1-en.pdf" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">COP15</a>’in ana bölümü Nisan-Mayıs aylarında Çin‘in Kunming kentinde yüz yüze şekilde gerçekleştirilecek. Konferansta biyoçeşitlilik hedefleri ve 2050 ajandası gibi önemli konular görüşülecek.<img src="https://images.aposto.com/2022/0/3/1643224132308.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.81" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Yuichi KageyamaKonferans öncesinde 50’den fazla uzman bir araya gelerek “2020 sonrası Küresel Biyoçeşitlilik Çerçevesi” taslağını değerlendirip görüşlerini belirttiler. Yayımladıkları <a fr-original-style="" href="https://www.cbd.int/doc/c/5735/c241/efeeac8d7685af2f38d75e4e/sbstta-24-inf-31-en.pdf" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">rapora</a> göre,&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Biyoçeşitlik kaybını durdurmak ve ve tersine çevirmek için koruma altındaki alanları artırmaktan çok daha fazlası gerekli durumda.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yaklaşık 1 milyon canlı türünün yok olma riski ile karşı karşıya. Sistemsel değişimler olmalı.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2050 biyoçeşitlilik hedeflerine ve 2030 kilometre taşlarına ulaşmak için acilen eyleme geçilmeli.</li></ul>

Nobel ödülü ile ilgili hikayeler