<a fr-original-style="" href="https://thecommonwealth.org/news/action-urged-climate-threat-health-ahead-cop28" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">"İklim değişikliği insanlığın karşı karşıya olduğu en büyük sağlık tehdididir"</a> Bu cümle, 20 Ocak 2023 Cuma günü düzenlenen "Gezegeni ve Halk Sağlığını Koruma Eylemini Geliştirme" konulu bir seminerde, İskoçya Federal Cumhuriyeti Genel Sekreteri Rt Hon Patricia’ya ait. Günümüzde iklim değişikliği sağlığımızı çeşitli şekillerde etkiliyor.Avrupa Birliği tarafından geçtiğimiz aylarda yayımlanan "Avrupa'da Sağlık ve Refah için Bir Tehdit Olarak İklim Değişikliği" adlı <a fr-original-style="" href="https://www.eea.europa.eu/publications/climate-change-impacts-on-health" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">raporda</a> yüksek sıcaklıklara ve bulaşıcı hastalıklara odaklanıldı. Raporun ana mesajları arasında şunlar bulunuyor:<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İklimin sağlık üzerindeki mevcut ve öngörülen etkilerinin ciddiyeti, iklim değişikliğinin hem hafifletilmesi hem de iklim değişikliğine uyum için eylemlerin hızlandırılmasını gerektiriyor.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Sıcak hava dalgaları, Avrupa'da hava ve iklimle ilgili olaylar arasında en fazla sayıda ölüme neden oluyor. Önümüzdeki birkaç on yılda, daha sık görülen aşırı sıcak olayları ve nüfusun aşırı sıcağa karşı artan savunmasızlığı, uyum önlemleri alınmadığı takdirde hastalık ve ölüm oranlarında önemli bir artışa yol açacak.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yaşlı nüfus ve artan kentleşme ile birlikte giderek sıklaşan, uzun ve yoğun sıcak hava dalgaları, daha savunmasız nüfusların yüksek sıcaklıklara maruz kalmasına sebep oluyor.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Avrupa'da artan sıcaklıklar, 20. yüzyıl ortalamasına göre işçi başına yıllık ortalama 16 saat kayıpla iş sağlığı ve güvenliğini de etkiliyor.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Avrupa'daki iklim koşulları, özellikle tarım, ormancılık veya acil servislerde çalışanları etkileyebilecek iklime duyarlı bulaşıcı hastalıkların ortaya çıkması ve bulaşması için daha uygun hale geliyor.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bulaşma mevsiminin öngörülen uzaması ve sıtma ve dang humması için vektör görevi gören sivrisinek türlerinin daha geniş dağılımı, yerel salgınların olasılığını artırıyor.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Isınan deniz suları, tehlikeli Vibrio bakterileri için giderek daha uygun hale geliyor.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Küresel ısınmanın sağlık üzerindeki etkilerini azaltmak çok çeşitli çözümlerin uygulanmasını gerektiriyor. Örneğin, etkili sağlık eylem planları, kentsel yeşillendirme, uygun binalar ve çalışma sürelerinin ve koşullarının ayarlanması bu çözümler arasında bulunuyor.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İnsanların yaşadığı ve çalıştığı yerlerde iklim tehditlerini önlemek için halk sağlığı ile çevre, mekansal planlama ve istihdam sektörleri arasında sektörler arası işbirliğine ihtiyaç bulunuyor.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İklim değişikliğinden kaynaklanan mevcut ve ortaya çıkan sağlık tehditlerine uyum sağlamak, sağlık sektörünün daha hazırlıklı olmasını gerektiriyor. Farkındalığı artırmak ve ayrıca halk sağlığı ve sağlık profesyonellerinin katılımını genişletmek bu bağlamda çok yardımcı olabilir.</li></ul>

Dünyahali

Avrupa'da Sağlık ve Refah için Bir Tehdit Olarak İklim Değişikliği adlı rapor neler söylüyor?

İklim Değişikliği Sağlığımızı Tehdit Ediyor

Yazan: <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/ender.okur/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Hüseyin Ender Okur</a>, Düzenleyen: <a fr-original-style="" href="https://www.linkedin.com/in/ceyda-ayhan-3248a42/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Prof. Ceyda Açılan Ayhan</a>İklim krizi gezegenimizdeki birçok döngüyü zincirleme şekilde tetikleyerek, bizleri beklenmedik tehlikelerle dolu bir gelecekle karşı karşıya getiriyor, karmaşık ve tehlikeli etkilerle yaşamlarımızı tehdit ediyor. Sıcaklık artışları hastalıkların yayılması ve salgınların ortaya çıkması üzerinde doğrudan ve dolaylı etkilere sahip. Afrika ve Orta Doğu gibi bölgeler özellikle bu durumdan olumsuz etkileniyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün yaptığı bir <a fr-original-style="" href="https://www.afro.who.int/sites/default/files/2017-06/9789241507691_eng.pdf" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">analize</a> göre, 2030 ve 2050 yılları arasında sıtmaya bağlı ölümlerin yüzde 15 oranında artması bekleniyor. Bu, senede 60,000 fazladan, önlenebilir ölüm demek. Bu durum, doğal afetler ve mülteci krizleri ile birleştiğinde, dünya genelinde sağlık hizmetlerinin zorlanmasına ve ölümcül enfeksiyonlarla baş etmemiz gereken bir geleceğe yol açıyor.Peki, sıcaklık artışları enfeksiyon hastalıkları oranlarını nasıl artırıyor?Bu duruma neden olan iki sebep var: daha fazla vektör (sivrisinekler, böcekler, keneler vb.)&nbsp;ve daha güçlü mikroplar (virüsler, bakteriler, parazitler). Sıcak hava böceklerin daha hızlı çoğalmasına ve hastalıkların daha kolay yayılmasına neden oluyor. Bu yüzden sıtma, dang humması, Kırım Kongo kanamalı ateşi, Zika, Ebola, Batı Nil Ateşi ve sarıhumma gibi hastalıklar daha sık görülüyor. Ayrıca sıcak ve nemli hava, mikropların daha uzun süre havada kalmasına ve böylece hastalıkların daha kolay bulaşmasına neden oluyor. Dolayısıyla bir sivrisinek tarafından ısırılmadan bile bu mikroplara maruz kalma ihtimali artıyor. Bunun dışında, su ve yiyeceklerle bulaşan hastalıklar (kolera, tifo ve salmonella) da sıcak havada daha sık görülüyor. Çevreyi kirleten sanayi bölgelerinde ise solunum yolu enfeksiyonları artıyor.2004 ile 2018 arasında Amerika'da sivrisinek, kene ve pire ısırıklarından kaynaklanan hastalıklar iki katına çıkarak senede <a fr-original-style="" href="https://www.cdc.gov/ncezid/what-we-do/climate-change-and-infectious-diseases/index.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">760,000</a>’e ulaştı ve 9 yeni mikrop keşfedildi. Lyme hastalığı, anaplazmosis, ehrlikiozis ve riketsiyal enfeksiyonlarının görüldüğü yerler de genişledi. Isınan dünya yüzünden göç eden hayvanlar da kuduz, maymun gribi, ebola gibi hastalıkları yayabilir. Özellikle kuduz çok tehlikeli, çünkü belirtileri ortaya çıktıktan sonra neredeyse her zaman öldürüyor. Soğukkanlı hayvanların vücut sıcaklığı da yükseliyor, onların da hastalık yayan vektör olma ihtimali artıyor.Unutulan, ancak oldukça önemli olan bir başka faktör: fosilleşmiş patojenler.&nbsp;Buzullarda kalmış çok eski mikroplar var. Buzlar eriyince bu mikroplar da ortaya çıkıyor. Doktorlar genellikle bu mikropları bilmiyor, bu yüzden ortaya çıkabilecek hastalıkları tedavi etmek zor oluyor. Buzlardan çıkan mikroplar yüzünden her sene yeni hastalık salgınları olabileceği tahmin ediliyor. İklim krizinin etkileri yüzünden, şu anda kullandığımız hastalık modelleri ve hastalık önleme sistemleri işlevsiz kalabilir. Yeni salgınlar için hazırlıklı olmak için yöntemleri yeniden düşünmemiz gerekiyor.Konuya başka bir açıdan baktığımızda ise durum şöyle: İklim krizi yüzünden, Afrika ve Orta Doğu'da yaşanan su kıtlığı ve açlık, insanların bağışıklık sistemini zayıflatıyor ve hastalıklara daha çabuk yakalanmalarına neden oluyor. Ayrıca, su sıkıntısı hijyen koşullarını kötüleştiriyor ve hastalıklar daha kolay yayılıyor.İklim krizi nedeniyle doğal afetler, 2050'ye kadar 1.2 milyar insanı evsiz bırakabilir.&nbsp;Bu insanların mülteci kamplarında yaşamak zorunda kalacakları ve bu söz konusu kamplarda yaşanacak kötü hijyen koşulları ve su sıkıntısı nedeniyle ise daha fazla hastalık kapabilecekleri tahmin ediliyor. Bu da, dünya genelinde sağlık hizmetlerini zorlayabilir ve daha önce karşılaşmadığımız enfeksiyon hastalıklarıyla mücadele etmemizi gerektirebilir.Kısacası, iklim krizi sadece buzulların erimesi ve deniz seviyelerinin yükselmesi ile sınırlı değil; çok derin, kapsamlı ve beklenmedik etkileri olan bir tablo ortaya koyuyor. Bu durumu, sadece bir kelebek etkisi olarak değil, yaşamlarımızı ve dünyamızı köklü şekilde etkileyen ve gelecekte daha da büyük sorunlara yol açabilecek bir meydan okuma olarak görmeliyiz.&nbsp;

Buzdağının Görünmeyen Yüzündeki Yabancılar

İklim Krizi Bizi Nasıl Hasta Ediyor?

Son dönemde biraz hafiflemekle birlikte son iki buçuk seneyi çok önemli bir pandemi ile geçirmek zorunda kaldık. Bu konuda iyi haber, COVID19’un “kara veba” kadar öldürücü olmaması ve kara veba kadar çok insanı öldürmemiş olması. Bugünlük iyi haber bu kadardı. Kara veba, 1330’ların sonunda Çin’den yola çıktı ve 12 yıl sonra 1349’da Londra’ya ulaştı. Bu hastalık Avrupa’da 50 milyondan fazla insanın ölümüne yol açtı. Bugün ise, benzer bir pandemi 12 saatte Çin’den Londra’ya ulaşabiliyor. Biyoteknoloji ve salgınlar hakkındaki bilgilerimiz o döneme göre çok daha gelişmiş durumda, ancak bu hastalıkların yayılma yöntemleri de bizim sayemizde çok daha verimli çalışıyor. Dolayısıyla, bugün ve yakın gelecekteki salgınlar konusunda çok dikkatli davranmamız gerekiyor.Bilim dünyasının en başta gelen dergilerinden birinde yayımlanan bir makaleye göre&nbsp;iklim krizi; su yoluyla bulaşan yaygın virüslerden veba gibi ölümcül hastalıklara kadar, dünya çapında insanların temas ettiği bulaşıcı hastalıkların yüzde 58'ini daha da kötüleştirebilir.&nbsp;İnsanlarda görülen 375 salgın hastalığı inceleyen bilim insanları bunlardan 218 tanesinin neden olacağı zararın, iklim değişikliği nedeniyle artabileceğini ortaya koydu. Bir de bunun üstüne, iklimle alakası olmasa da küreselleşmenin insani hareketliliği artırmasını ve her sene yeni hastalıkların türemesini ekleyecek olursak, sorunun ne derece büyük olduğunu kolayca görebiliriz.&nbsp;Peki, bu hastalıklar iklim krizinden nasıl etkileniyor? Araştırmayı yapan grup bu etkileri dört ana grupta incelemiş.<ol fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İklimle ilgili yaşanan sorunlar patojenleri insanlara yaklaştırır:</li></ol>Bazı durumlarda, iklim krizinin yarattığı etkiler, tehlikeli patojenik hastalıklar için vektör olarak görev yapan hayvan ve organizma çeşitlerini değiştiriyor. Örneğin, ısınma veya yağış düzenlerindeki değişiklikler, çok sayıda hastalığının vektörü olan sivrisineklerin dağılımını değiştirebilir. Son yıllarda, sıtma ve dang humması gibi sivrisinek kaynaklı hastalıkların salgınlarındaki coğrafi değişiklikler bu iklimsel tehlikelerle ilişkilendirilmiştir. Batı Nil virüsü gibi ülkemizden çok daha uzak coğrafyalarda görülen hastalıklar bile taşıyıcı sivrisineklerin burada da yaşayabilmeleri nedeniyle ülkemizde görünür oldu.<ol fr-original-style="" start="2" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İklimle ilgili tehlikeler insanları patojenlere yaklaştırır.</li></ol>İklim felaketleri ayrıca insan davranış kalıplarını patojenlere maruz kalma şanslarını artıracak şekilde değiştirebilir. Örneğin, sıcak hava dalgaları sırasında insanlar genellikle suda daha fazla zaman geçirir ve bu da su kaynaklı hastalık salgınlarının artmasına neden olabilir. Mesela, 2014 yılında kuzey İskandinavya'da yaşanan bir sıcak hava dalgasının ardından İsveç ve Finlandiya'da genellikle balıklarda görülen enfeksiyonların insanlara da bulaştığı ve bu salgının önemli ölçüde arttığı görülmüştür.<ol fr-original-style="" start="3" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İklimle ilgili tehlikeler patojenleri artırır.</li></ol>Bazı durumlarda, iklimle ilgili tehlikeler ya patojenlerin vektörlerle etkileşime girme fırsatlarını artırabilen ya da patojenlerin insanlarda ciddi hastalıklara neden olma yeteneklerini artırabilen çevresel koşullara yol açmıştır. Örneğin, yoğun yağış ve sel nedeniyle kalan durgun su sivrisinekler için üreme alanı sağlayarak sarı humma, dang humması, sıtma ve Batı Nil humması gibi hastalıkların bulaşmasının artmasına neden olabilir.Ayrıca hastalandığımızda ateşimizin çıkmasının nedeni, çoğu virüsün yüksek sıcaklıklara dayanıklı olmamasıdır. Yalnız iklim krizi nedeniyle artan sıcaklıklar bu virüslerin de daha yüksek sıcaklıklara dayanıklı olmasını sağlayarak öldürücülüklerini de artırmıştır.<ol fr-original-style="" start="4" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İklim krizinin getirdiği felaketler, vücudun patojenlerle başa çıkma yeteneğini zayıflatır.</li></ol>Bu iki temel yolla oluşabilir. Afetler sonrasında insanlar daha tehlikeli koşullarda yaşamak zorunda kalabilirler. Afet hasarı kalabalık koşullarda yaşayan ve iyi sağlık koşullarından yoksun olan insanların sayısını artırabilir.Kuraklık gibi sorunlar yetersiz beslenme yoluyla vücudun patojenlerle savaşma kapasitesini de azaltabilir. İklimsel felaketlerle yaşamak aynı zamanda stresten insan vücudunun bağışıklık tepkisinde bir azalmaya yol açabilir.Bu felaketler karşısında alınacak en önemli önlem, iklim krizini durdurmaya çalışmaktır. Bunu asla unutmuyoruz, ama bu küresel bağlamda herkesin elini taşın altına koymasını gerektiriyor. Oysa salgın hastalıkların önemli bir kısmı bizi yerelde etkiliyor. Bu nedenle de salgın hastalıkların bulaşma yöntemlerini kısıtlayacak önlemleri şimdiden almaya başlamamız gerekiyor. COVID19 bizlere istemeden de olsa büyük boyutta bir pandemiye karşı nasıl savaşmamız gerektiğini kısmen gösterdi. Bundan sonrası senelerde de bu salgınlardaki artışa kendimizi hazırlamak zorundayız.

Salgın hastalıkların bulaşma yöntemlerini kısıtlayacak önlemleri şimdiden almaya başlamamız gerekiyor. 

İklim Krizinin Artırdığı Salgınlar

<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><a fr-original-style="" href="https://www.pik-potsdam.de/en/news/latest-news/accelerated-renewables-based-electrification-paves-the-way-for-a-post-fossil-future-study" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">2050’de yenilenebilir enerji kaynaklı elektrik en ucuz enerji seçeneği olabilir</a></h3>Potsdam İklim Etkileri Araştırma Enstitüsü &nbsp;tarafından <a fr-original-style="" href="https://www.pik-potsdam.de/en/news/latest-news/accelerated-renewables-based-electrification-paves-the-way-for-a-post-fossil-future-study" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yürütülen</a> ve Nature Energy dergisinde yayımlanan <a fr-original-style="" href="https://www.nature.com/articles/s41560-021-00937-z" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">çalışma</a>;&nbsp;yenilenebilir enerji kaynaklı elektriğin 2050 yılında en ucuz enerji seçeneği durumuna gelerek fosil yakıtların önüne geçebileceğini ve tüm enerji talebinin üçte ikisini karşılar duruma gelecek kadar yaygınlaşabileceğini&nbsp;gösteriyor.&nbsp;Bunun için, küresel bağlantıların yüksek olduğu kararlı politikalar kritik bir öneme sahip. Enerji dönüşümünü hızlandırmaya yardımcı olacak önemli ve gerekli adımlar arasında:<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">karbonun fiyatlandırılması,&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">elektrik vergilerinin kaldırılması,&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">şebeke altyapısının genişletilmesi,&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">depolama ve esnek enerji talebinin teşviki için elektrik piyasalarının yeniden tasarlanması bulunuyor.</li></ul>Günümüzde endüstri, ulaşım ve binaların ısıtılmasında kullanılan enerjinin yaklaşık yüzde 80’i yakıtların doğrudan yakılmasından elde ediliyor. Bu yakıtların büyük çoğunluğunun fosil yakıtlar olması, atmosfere büyük miktarlarda karbondioksit salınmasına sebep oluyor. Geriye kalan yüzde 20’lik enerji talebi ise elektrikten karşılanıyor.&nbsp;Geçmişte, fosil yakıtlar ucuz ve erişilebilirken, elektrik daha pahalı ve ender bir enerji kaynağıydı. Son dönemde ise, güneş fotovoltaiklerinden elde edilen yenilenebilir enerji kaynaklı elektrik çok hızlı bir şekilde ucuzladı. Son on yılda güneş enerjisi fiyatları yüzde 80 oranında düştü ve gelecekte maliyetlerin daha da düşmesi bekleniyor. Bu gelişme, enerji sistemlerinde &nbsp;devrim yaratma potansiyeline sahip.&nbsp;<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><a fr-original-style="" href="https://www.nature.com/articles/s41581-021-00523-2" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">İklim değişikliği risklerini yönetmek insan sağlığı için olmazsa olmaz durumda</a></h3>İklim krizinin sağlık sistemleri üzerindeki riski gittikçe büyüyor. The Lancet tarafından hazırlanan ve geçtiğimiz aylarda yayımlanan “<a fr-original-style="" href="https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(21)01787-6/fulltext" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Sağlık ve İklim Değişikliğinde</a> <a fr-original-style="" href="https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(21)01787-6/fulltext" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Geri Sayım</a>” adlı rapor, “sağlıklı bir gelecek için kırmızı kod” başlığıyla iklim eyleminin aciliyet ve önemine dikkat çekmişti.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2021/11/2/1638860310574.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="0.67" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kevin Ochieng Onyango, Kenya.Sıcaklara bağlı hastalık ve ölümlerin yükselişinin yanında artan kuraklığın gıda ve su güvenliği üzerindeki riski de büyüteceği öngörülüyor. İklim değişikliği, dang humması, Lyme hastalığı ve sıtma gibi bazı hastalıkların yaygınlaşmasına da sebep oluyor.Nature Reviews Nephrology’de yayımlanan yeni bir <a fr-original-style="" href="https://www.nature.com/articles/s41581-021-00523-2" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">çalışmada</a> iklim değişikliğinin sağlık üzerindeki riskleri ele alınıyor. Çalışmaya göre;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İklim değişikliği şimdiden önlenebilir yaralanmalara, hastalıklara ve ölümlere neden oluyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kısa vadeli gelecekte giderek daha sık ve yoğun aşırı hava ve iklim olayları ile karşılaşacağız. Toplumlar ise bu duruma yeteri kadar hazır &nbsp;değil.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Göstergeler, sağlık sistemlerinin sürdürülebilirliğini ve iklim direncini artırmak için, sera gazı salımlarını azaltmanın bir zorunluluk olduğunu açıkça ortaya koyuyor.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İklime dayanıklı sağlık sistemlerinin oluşturulmasına ve araştırılmasına yönelik mevcut yatırımlar, artan sağlık risklerini etkin bir şekilde yönetmek için yetersiz seviyede.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Azaltıma yönelik politikaların sağlık açısından faydalarıyla oluşacak ekonomik değeri, salımları azaltmanın öngörülen maliyetlerinden daha yüksek.&nbsp;</li></ul>Özetle, ülkeler ve toplumlar iklim krizinin sağlık üzerindeki risklerine &nbsp;yönelik politikalar uygulamalı ve sağlık sistemlerine yatırım yapmalı.

dang humması ile ilgili hikayeler