Portre’nin bu haftaki konuğu: <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/turlerinyasamhakki/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Türlerin Yaşam Hakkı</a>. Açık Radyo çatısı altında yayınlanan Türlerin Yaşam Hakkı, hayatlarına bizzat etki ettiğimiz ve oldukça yakınımızda olan canlı türlerinin yaşama haklarını dert eden bir program olarak her çarşamba dinleyiciyle buluşuyor. Işıl Karaelmas ve Melike Dirikoç’un hazırlayıp sunduğu programda, gezegeni paylaştığımız canlıların özgürce yaşama hakları ve etik veganlık, vegan sağlık, türcülük gibi başlıklar alanında yetkin katılımcılarla konuşulup tartışılıyor. Kendilerime teşekkür ederek sözü onlara bırakıyoruz.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">1- Vegan beslenmeyi, hayvansal ürünlerin küresel iklim değişikliği üzerinde yarattığı olumsuz etkileri artık bolca konuşuyoruz ancak odak noktaları hayvan hakları olan tartışmalarla oldukça az karşılaşıyoruz. Hayvanlar için daha özgür bir geleceği mümkün kılmak adına neyi eksik yapıyoruz?&nbsp;Işıl: Birincisi veganlığı hâlâ türcülük ve hayvan özgürlüğü üzerinden konuşamıyoruz, ekoloji-iklim krizi üzerinden bitkisel beslenme odaklı konuşuyoruz. Hayvancılığın gezegene zararını konuşmak tabii ki çok önemli, ama sömürünün ve esaretin adını koymadığımız sürece “sürdürülebilirlik” veya “hayvan refahı” adı altında şekil değiştirerek devam ettiğini görüyoruz.&nbsp;İkincisi de insan olmayan özneler adına mücadele etme damarımız henüz yeterince gelişmiş değil. Bu, insan-merkezcilik çok işimize geliyor. Bu yüzden sırf keyif ve zevk için hayvanlara acı çektirmeye, yani avcılığa, kürke, sirklere, faytonlara veya kozmetik için yapılan hayvan deneylerine daha büyük kitleler ses çıkarabilirken; et/ süt endüstrisindeki zulme veya tıp alanındaki hayvan deneylerine gelince aynı “hayvansever” insanların suskunlaştığını görüyoruz. “Ama onlar keyfi değil, gerekli” diye düşünmeye çok yatkınız çünkü ucu bize dokunuyor. Bu türümüze özgü müthiş bir kibir.&nbsp;Melike: Herhangi bir meselede, zarar görenin ve baskılananın tarafından bakılmadıkça maalesef bir şeyler değişmiyor. İnsan olmayan hayvanlar özelinde buna bakacak olursak, aslında kendi de bir hayvan olan insan türünün, kurgulamış olduğu bir “insanlık” kavramı var. Bu insanlık, kendini gezegende yaşamına değer atfedilmesi gereken tek tür olarak belirlemiş durumda. Her şey onun sözde çıkarları üzerine kurulu. Burada sözde diyorum çünkü aslında bugün herkesi ve gezegeni de yok eden çıkarlar olarak konuştuğumuz şeyler, insan türünün içkin ihtiyaçları değil, sürekli büyüme hedefiyle ilerleyen tahakküm ve sömürü sisteminin çıkarlarıdır. İnsan olmayan hayvanlara uygulanan sistematik şiddet, sömürü ve tür kıyımının özünde de bu eşitsizlik ve insanın kendini dünyada tanrı ilan etmesi yatıyor.&nbsp;2- Sizin de programda sorduğunuz gibi, nasıl daha etkili aktivizm yapılabilir, alanı genişletmek nasıl mümkün?&nbsp;Işıl: Yapılan anket çalışmaları şunu gösteriyor ki vegan olduğunu söyleyen kişilerden çok daha fazlası ileride vegan olmayı istediğini söylüyor. Özellikle de gençler. Farklı hak mücadelelerinin kesişmesi de bu anlayışı besliyor. Örneğin iklim konusunda duyarlı bir nesil yetişirken hayvanların durumunun sorgulanması da kaçınılmaz hâle geliyor. Dünyada yanlış giden her şeye karşı ortak bir bilincin ortaya çıkmasına ihtiyaç var ve burada hayvan özgürlüğü hiyerarşinin en altında yer aldığı için kilit önemde. Aktivizmin etkili olabilmesi için bu bütünleşik duruşun daha fazla anlatılması, anlaşılması gerek.&nbsp;Melike: Herhangi bir konuda söz söylerken bile çok yönlü bakmanın gerekliliğine inanıyorum. Genelde olayları tekil konular ve daha dar bir perspektiften ele alıp inceleme eğilimi var. “Ben x alanda mücadele veriyorum, benim için sadece bu önemli.” diyerek, diğer adaletsizlikleri görmezden geliyorsak; maalesef karşısında durduğumuz şeye dönüşmüş oluyoruz.&nbsp;Son yıllarda, meselelerin birbirleriyle olan ilişkilerini ve sistemsel düşünmenin önemini daha fazla konuşuyoruz. Bu sistemlerin nasıl kurulduğunu, işlediğini, zararlar verdiğini; kimlerin etkilendiğini ve bunları nasıl değiştirebileceğimizle alakalı düşündüğümüzde; sorunun birçok farklı özneyi etkilediğini görüyoruz. Bu durumda, meselelerin kaynağını birbirinden ayırmak yerine, hepsinin bağlantılı olduğunu ve kesiştiği noktaları anlamak; bir şeyleri değiştirmedeki stratejinin temelini oluşturuyor.3- Bu ay, Portre’nin tüm konuklarına sormaya çalışıyoruz: İstanbul’un veganlığı tercih eden yaşayanları olarak şehrin yaşam pratiklerinize yansıyan ne gibi olumsuzluklarıyla karşılaşıyorsunuz?&nbsp;Işıl: Bazı mekanlarda neyin vegan olduğunu anlamak için epey çaba sarf etmek gerekebiliyor ama bunu olumsuz yorumlamıyorum, aksine çalışanlarıyla yaşanan diyalogları ve vegan yemek talebinin dillendirilmesini oldukça buluyorum. Seçenek bulmanın zor olacağı yerlerde de ne istediğimi anlatmaya üşenmiyorum genellikle. Tam tersine algıyı değiştirmek için bence bu gerekli.&nbsp;Melike: Benim için en büyük olumsuzluk, veganlığın bir beslenme türüne indirgenmesi oluyor. Bu elbette işin tüketime yansıyan kısmı. Maalesef, bizim dışımızdaki hayvanların varlıkları tüketim zincirinin içine hapsolmuş durumda. Bu yüzden de veganlığı tüketim bazlı bir şey olarak algılama yanılsaması olabiliyor.&nbsp;Bir toplumun ya da bir şehrin insan dışındaki hayvanların yaşam haklarını hesaba katmayan uygulamaları; ormanların ve yeşil alanların tahrip edilmesi, insan olmayan hayvanlar için &nbsp;nitelikli yaşam alanlarının kurgulanmaması, insan merkezci bir şehir planlaması da bir şehrin bu açıdan olumsuzlukları arasında.

Aposto İstanbul

🎙️🪶

Türlerin Yaşam Hakkı

•&nbsp;Geçici rehabilitasyon merkezi: Devlet ya da özel kuruluşlar tarafından işletilen, genellikle sokakta yetişmiş, kayıp olmuş ya da sahipleri tarafından dışlanmış hayvanlara sığınacak geçici bir yer sağlamak için yaygın olarak hayvan hakları savunucularının ve hayvan severlerin desteğiyle kurulan yer.

Angst

<a fr-original-style="" href="http://hayvanhaklariizleme.org/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Hayvan Hakları İzleme Komitesi</a>’nin (HAKİM) Koordinatörü <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/f_biltekin/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Fatma Biltekin</a>'le Türkiye'nin hayvan hakları karnesi üzerine konuştuk.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Röportaj:&nbsp;Marsel Tuğkan Gündoğdu&nbsp;ve&nbsp;Alara DemirelTürkiye'nin hayvan hakları karnesi ne durumda?Hayvan Hakları İzleme Komitesi olarak hazırladığımız Hayvan Hakkı İhlal Raporları'na göre Türkiye'de 2020 yılında en az 1 milyar 211 milyon 375 bin 950 hayvan öldürüldü — 22 milyon 735 bin 267 hayvan işkenceye, 3 milyon 413 bin 877 hayvan cinsel şiddete maruz bırakıldı; 1 milyar 280 milyon 153 bin 923 hayvan tutsak edildi, 53 milyon 563 bin 334 hayvanın beden dokunulmazlığı ihlal edildi. Bu sayıların çok büyük bir kısmı türcü yasalarla korunan tesislerden geliyor. Bu tesislerde hayvanların yaşadıkları kapalı kapılar ardında görünmez oluyor, bilinmez kılınıyor. Bu yüzden raporun hedeflerinden biri hayvanların yaşadıklarını teşhir edebilmek.Bir nebzede olsa yasalar tarafından korunan hayvanlar için de durum pek farklı değil. Özellikle sokakta ve barınaklarda yaşayan hayvanlar şiddete açıklar. Toplumsal baskı ve güvensizlik ortamının artmasından en çok etkilenenler hayvanlar oluyor. Çünkü bu ülkede hayvanlar için koruyucu önleyici çalışmalar yapılmıyor, failler ceza almıyor, tesisler denetlenmiyor. Gittikçe cinnet toplumuna dönen Türkiye’de hayvanlar akıl almaz işkencelere maruz kalıyor bunu medyaya ve raporlarımıza yansıyan vakalarla açıkça görüyoruz. Fakat &nbsp;tüm dünyada hayvanlar hâlâ yasal olarak mal statüsünde. Bu yüzden tüm ülkelerin hayvan hakları karnesi kötü diyebiliriz.<img src="https://images.aposto.com/2021/9/1/1633991537889.jpeg" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.00" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">İllüstrasyon: <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/eccetu/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Ece Tugay</a><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Hayvanları Koruma Kanunu'nda değişiklik yapılırken hayvan hakları aktivistlerinin talepleri dikkate alındı mı? Hayvan hakları örgütleri yasa yapım sürecinin neresinde kaldı? Yeni yasa hayvanlar için ne anlama geliyor?Hayvanları Koruma Kanunu 2004 yılında çıktı, ilk defa 2011 yılında yasada değişiklik yapılacağı söylendi ve mecliste çalışmalara başlandı. Fakat 2011, 2014 ve 2018’de iktidar tarafından hazırlanan yasa taslakları hayvanlar için tecrit, ölüm anlamına gelen maddeler içeriyordu ve tepkilere sebep oldu. Taslaklar da geri çekildi.&nbsp;2019 yılında aktivistlerin baskısıyla Meclis Hayvan Hakları Araştırma Komisyonu kuruldu. Aktivistleri de dinleyen komisyon 2019 Ekim’de hayvanlar lehine bazı maddelere sahip tavsiye raporunu yayımladı. Raporun yayınlanmasından önce de sonra da hayvan hakları savunucuları olarak defalarca yasa koyucular ile görüştük, taleplerimizi anlattık. Fakat 14 Temmuz’da yürürlüğe giren yeni yasa ne bizlerin ne de 5 partinin üzerinde anlaştığı komisyon raporunun hiçbir önerisini dikkate almadan hazırlandı. Ak Parti tüm bu süreçte “Biz STK’ları dikkate alıyoruz,” mesajı vermek için defalarca hak savunucularıyla görüştü fakat günün sonunda yine kendi bildiğini okudu.Yeni yasa tamamen göstermelik maddelerden oluşuyor diyebiliriz. Örneğin hayvana yönelik bazı suçlar TCK kapsamına alındı fakat alt sınır 6 aydan başladığı için failler ceza almayacak; sokakta yaşayan hayvanların karşılaştığı ihlaller karşısında suçüstü durumu yoksa şikayet hakkı Tarım ve Orman Bakanlığına ait yani bizler şikayetçi olamayacağız; yunus parklarına yeni hayvan almak yasak olmasına rağmen cezası sadece 25 bin lira. evcil hayvan dükkânlarında sadece kedi ve köpek satışı yasak, diğer hayvanlar satılmaya devam edecek. Kedi ve köpek satın almak isteyenler evcil hayvan dükkânlarındaki kataloglardan hayvan seçip üretim çiftliğinden alabilecekler.&nbsp;Yeni yasada bunlar gibi hayvanların sorunlarını çözmekten çok uzak pek çok madde var. Tüm maddeler ile ilgili daha detaylı bilgi için <a data-saferedirecturl="https://www.google.com/url?q=http://hayvanhaklariizleme.org/blog/yine-tuzaklarla-dolu-bir-yasa-teklifi/&source=gmail&ust=1633959042857000&usg=AFQjCNH5pYND3rSJJjW6wNLruTgZiUmTIA" fr-original-style="" href="http://hayvanhaklariizleme.org/blog/yine-tuzaklarla-dolu-bir-yasa-teklifi/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yazı</a> okunabilir.Toplumda artan bilinci yeterli buluyor musunuz? Türcülüğün önüne nasıl geçebiliriz?Bu dünya hâlâ yılda 70 milyar kara 2,7 trilyon deniz canlısının eti için 1 milyar hayvanın kürkü için öldürüldüğü, en az 1 milyar hayvanın hayvanat bahçelerinde tutsak edildiği, Yağmur Ormanları'nın hayvancılık, okyanusların balıkçılık yüzünden talan edildiği ve daha milyonlarca canlının insan menfaati için acı çektiği bir yer.&nbsp;Fakat sistemin gerçek yüzünün araştırmalarla kanıtlanmaya başlaması ve sosyal medya aracılığıyla yayılması farkındalığı artırıyor ve mücadeleyi büyütüyor. Bu yüzden ben umutsuz değilim — yine de yapılması gereken çok fazla şey var.&nbsp;Öncelikle hayvanlara ve doğaya zarar veren alışkanlıklarımızdan vazgeçmeli, hükümetlere politika değişikliği için baskı yapmalıyız. Çünkü hayvanlarla kurduğumuz ilişkileri değiştirmediğimiz sürece hayvanların maruz kaldığı şiddet artarak devam edecek ve bu da sonunda dünyayı ekolojik felaketle yok oluşa sürükleyecek. Eğer adil bir dünyada yaşamak istiyorsak çok geç olmadan bunun istisnasız tüm türlerin özgür olduğu bir düzenle sağlanabileceğini anlamalı ve değişmeliyiz.

Türkiye hayvan hakları meselesinin neresinde? Hayvanları Koruma Kanunu'nda değişiklik yapılırken hayvan hakları aktivistlerinin talepleri dikkate alındı mı?

hayvan hakları ile ilgili hikayeler