Faklı Açıdan Bakabilen ve Değer Katan Girişimci

 1970 İzmir, Küçükyalı doğumluyum. Önce İzmir Saint Joseph ve sonrasında İzmir Tevfik Fikret Lisesi’nden mezun oldum.

Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Akademisi İşletme Fakültesi’nde üniversite eğitimim sırasında ülke tanıtımı tutkusunda karşılık bulan, Ülkesel Fransızca Profesyonel Turist Rehberliği ile başladı 32 yıldır süren turizm sektöründeki yolculuğum. Fransa Lille IAE ve İngiltere’de Leeds Metropolitan Üniversitesi'nde aldığım üniversite sonrası eğitimlerimin devamında 4 kıtada faaliyet gösteren uluslararası bir tur operatörünün Paris’deki merkezine transfer oldum. Sırasıyla grup satış departmanı , denetim, e-turizm departmanı kuruculuğu üstlendiğim acentalar zincirinin 2004-2006 yılları arasında Paris'te E-Turizm Proje Sorumluluğu (BtoBtoC) görevinde bulundum. 7 yıl süren deneyimim sonrası 2007’de  İzmir’e dönerek Vispo Travel seyahat acentasını kurdum. İzmir Skal Kulübü, Agora Rotary, Rotary International ICC Türkiye – Fransa başkanlık tecrübelerim oldu. Halen Yaşar Üniversitesi Dış Danışma Kurulu üyeliğini yürütüyorum. FİJET Türkiye, Türsab, İzro üyesiyim.

2- Vispo Travel'ın kuruluş hikayesini anlatır mısınız?  

Kapalı gruplara yönelik yurtiçi ve yurtdışı tematik turlar konusunda uzmanlık alanı olan, 2008 kuruluşlu Vispo Travel seyahat acentası ile İzmir’de Cruise turizmine yönelik ilk web portalı (Gemigezgini), web üzerinden Avrupa’nın ilk 3 boyutlu Turizm fuarına tek Türk seyahat acentası olarak katılım, Ege Bölgesi’nde bir Turizm Destinasyonun BtoB ve BtoC çapında ilk defa pazarlanması (Malezya) gibi faklı girişimler ve yaratımlarla ön plana çıkmayı hedefleyen bir organizasyon felsefesine sahiptir.  

Seyahat acentası, ulusal çapta Travel Turkey, Emitt uluslararası kapsamda, Top Resa ve MAP sektörel fuarlara milli katılımcı firma olarak destek verdik. 

Yurtdışı deneyimlerimden edindiğim bilgi ve tecrübeler ışığında grup ve kişiye özel organizasyonlardan oluşan mesleki faaliyetlerim dışında "Destinasyon Zenginleştirmesi", "Tematik Turizm Kanalları" ve "Yenilikçi Turizm" konularında turizmin gelişimine yönelik araştırmalar yapıyorum ve fırsat buldukça yazılı ve görsel yayın organlarında paylaşımlarda bulunuyorum.   

Rotary dünya çapında BM’de temsil edilen topluma hizmet odaklı en global sivil toplum kuruluşlarındandır. ‘’ Kendinden önce hizmet’’ mottosunu ana felsefesine yerleştirmiş bu camianın 1996 yılında bir parçası oldum. Günümüze değin, organizasyon bütününde ekip çalışması şemsiyesi altında karşılıklı etkileşimlerin paydaşlığı ile topluma hizmet projeleri çalışmalarında aktif rol alma olanağı buldum. Rotary camiasında ulusal ve uluslararası aldığım görevlerin yansımalarını, ortak değerler bütünü içerisinde edindiğim proje yaratım ve uygulama tecrübelerinin ortaya çıkardığı liderlik ve yöneticilik becerilerimde gördüm. Bu bağlamda girişimcilik yönümü gözlemleme – öğrenme – kavrama ve yaratma üzerine oturttum. Gerek başkanlık dönemi gerekse uluslararası komitelerde aldığım görevlerde doğru ve kalıcı etki yaratabilecek farklı yaratımlara önem verdim. Bence girişimciliğin anahtarı “farklı söylem”, “farklı ifade” ve “farklı üretkenlik” modellemelerinde gizli.

 SKAL İzmir Başkanlık dönemimde de aynı vizyon ve anlayış ile “herkes için faydalı ve kalıcı olabilme” dürtüsünü kulübümün proje yaratımlarının ana ekseninde tutmaya özenle gayret gösterdim. Urla özelinde tematik turizm kanallarının devreye sokulması ile “Destinasyon Zenginleştirmesi” çalışmalarımız, İzmir özelinde turizm sivil toplum kuruluşlarının ortak amaç ve fayda doğrultusunda SKAL şemsiyesi altında etkin  işbirliğinin oluşturulması, UZAKROTA ve Travel Turkey Uluslararası Turizm Zirvelerine SKAL’ın dahil edilmesi,  Dünyanın En İyi SKAL Kulübü yarışmasına katılımımız ve farklı bir turizm tanıtma paradigması ile İzmir’in sunulması sonucu dünya ikinciliğimiz, İzmir’in Dünyanın En İyi Şehir Destinasyonu seçilmesinde İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile işbirliğinin yaratılması, SKAL International’ın Dünyanın En İyi Turizm Birliği olarak seçilmesindeki fikir önderliğimiz. Makedonya SKAL kulübünün kuruluşu, evrensel değerlere katkı vizyonumuzun sonuçları bizlere marka güvenilirliği, imajı ve sürekliliğini sağladı. Üç sene içerisinde ikisi kişisel olmak üzere dört uluslararası ve ulusal ödülümüzü girişimcilik ile ortaya koyduğumuz atılımlarımızın gelişimsel sonuçları olarak okumak gerektiğine inanıyorum. 

4- Sizi girişimci olmaya yönlendiren unsurlar nelerdi? Nasıl karar verdiniz?

Girişimciliği iki ana unsura bağlıyorum. Kişilik özelliklerinin ortaya çıkarttığı etik değerler ve öznel yetenekler, teorik öğretiler. Merak, ilgi, iletişim gücü, sabır girişimcilik yanınızın ortaya çıkmasını sağlayan tinsel sebepleri oluşturuyor. Sonrasında yaşadığınız her nevi tecrübeler girişimcilik refleksinizi kendinize has bir tarza dönüştürüyor. Stiliniz oluşuyor. Her daim uzun mesafe koşununda başarı elde etmeyi,  kısa mesafede başarılı olmaya yeğleyen bir felsefeye sahibim. Lakin, zamana yaydığınız çalışmaların insana zengin seçenekleri ve opsiyonları tanıma avantajı sağladığına inanıyorum. Sonuçta şampiyon olmasanız da ileriye yönelik olağanüstü fırsat seçeneklerine sahip oluyorsunuz. Kısa sürede elde edilen başarının ileriye yönelik girişimcilik ruhuna kalıcı olmayan katkı ile sınırlandırıldığını özümsemekteyim. 

Somut bir örneğe indirgeyecek olursam; 2010’yılında Avrupa’nın ilk 3d sanal fuarına şirketim Vispo Travel ile katılmıştım. Fuar sonrası bu katılımımı mesleki çevremde ticari geri dönüş ile sınayan bir çok yaklaşım ile karşılaştım.  2020 yılında pandemi döneminin ortaya çıkardığı turizmde teknolojinin sanal ortamda yeniden değerlendirilmesi sürecinde geçmiş tecrübelerimi değerlendirebileceğim fırsatlar ile bütünüyle karşılaştığımı fark ettim. Sonuçta satış odaklı bakmaktan öteye strateji odaklı girişimlerin uzun vadede geri dönüşleri çok daha efektif olmakta.

 5- Pandemi sürecinde de işinizi başarıyla yürüttünüz. Bunu nasıl başardınız? Ne gibi önlemler ve aksiyonlar aldınız?

Sağlıklı tespit ve doğru analizlerin yolunun kaos dönemlerinde bilgi çeşitliliğine ulaşmada yattığına inandım. Edindiğim bilgiler ve mesleki tecrübem doğrultusunda ilk olarak  içinde bulunduğumuz durumun doğru tanımlaması ile başladım. Global ölçekte Turizm Sektörü’nde ekonomik ve jeopolitik değişkenlere bağlı olarak maruz kalınan “krizler” mesleğimizin değişmez ve yadsınamaz bir parçasıdır. Yurtdışı ve yurtiçinde farklı pozisyon ve faaliyetlerde geçirdiğim meslek yaşamımda doğal veya insan eliyle gerçekleşmiş sayısız felaketin krize dönüşünü birebir yaşayan birisi olarak, sektörü etkileyen süreç ve sonuçlarının her daim öngörülebildiğine şahit olmuşumdur. Zira turizmde yaşanan krizler “Birbiriyle bağlı öngörülebilir değişkenleri” tanımlar. Pandemi sürecinin başından beri yaşanan süreci, altını çizerek ‘METAMORFOZ’’ olarak adlandırdım. Sosyoekonomik sonuçlar “birbirinden bağımsız öngörülemeyen değişkenlere” bağlı olduğundan turizmin şekli ve şemalinin bir başka şeye evrileceği düşüncesine inandım ve ileriye yönelik atılım ve beklentilerimi bu doğrultuda yaptım. Ulusal ve uşuslararası turizm raporları kaynaklarını incelemek ve aynı platformlardaki webinarlara katılmak aracılığıyla teşhis ve öngörülerin tesbitine sahip oldum.

Sonrasında tekrar eden teşhis ve öngörüler sarmalından soyutlanarak en erken şekilde “sonrasına” odaklanmaya çalıştım.  Bu safhada hareket noktam turizm sektörünün teknik verileri ve değerlendirmeleri değil, insan davranışının olası değişimlerinin günümüz sosyologları, sağlıkçıları, şehir planlamacıları, fütüristleri, edebiyatçıları ve ekonomistleri tarafından uluslararası çapta görüşlerini irdelemek idi. Zira turizm doğa, kültür ve insanı odak noktasına yerleştiren bir kavram. Sonuç; sanat anlayışındaki hızlı gelişimler,  teknolojide önemli yeniliklerin hayatımızın bir çok alanına girmesi,  doğa – insan ilişkisinin yeniden dizaynı.

Son safhada pandemi sonrasının turizm dizaynında rol alacak yeni turizm ve seyahat dünyasını  öngörü konusunda çalışmalar yapıyorum. 

 6- Emeklilik sürecine geçiş yapmaya hazırlanıyorsunuz? Melek yatırımcı olmayı düşünüyor musunuz?

Seyahat acentemin kuruluşundan beri “çevreme nasıl faydalı” olabilirim gayesiyle başlattığım dünya gündemini yakından takip ederek turizm gelişimine yönelik çalışmalarımdan günümüze kadar sağladığım ulusal ve uluslararası tecrübemi profesyonel düzeyde seferber etmeyi düşünüyorum. Gönüllülük ile başlayan bu yaklaşım tarzım yukarıda belirttiğim üzere “uzun soluklu koşumun” çift taraflı kalıcı fayda sağlayacak yaratım ve projelere uygun bir ortam sağladığına inanıyorum. 

 7- Travel Tech ve Low Tech konusunda öncü bir yaklaşımınız var. Bu konuda bilgi verir misiniz?

Günümüzde teknolojinin işlevsel gücü ve etkisinin en çok belirleyici olduğu sektör, hiç kuşkusuz turizm.  Pandemi sonrası seyahat dünyamızda karşılaşacağımız yeni turizm anlayışının seyahat refleksinde belirleyici olmasının yanı sıra, teknolojik yenilikler tüketicilerde güven tazelemek için kilit rol üstlenecek gibi gözüküyor. 

Turizm trendlerinin gelişiminde yeni teknolojilerin birbirine zıt iki ayrı uygulama alanı yaratacağını ön görüyoruz.  

Travel Tech konusuna gelecek olursak; “Teknoloji ile Geleceğin Turizmi Şekilleniyor” gibi yeni teknolojilerin turistleri seyahat etme süreçlerinde karar verme ve uygulama merkezine özgürlükçü olarak yerleştirerek ortaya çıkan yeni turizm trendleri ile kentsel turizmin ekosistemini koruma altına alarak kişiye özel talep yaratılması olarak ayrıntılandırabiliriz. Cep telefonu uygulaması ile otellerde dijital check–inn ve odalara dijital giriş sistemleri, kullanışlı ve erişilebilir bir formatta ve birden çok dilde kişisel bir deneyim yaratan artırılmış gerçeklik tabanlı tur rehberliği, gezginlerin ve seyahat operatörlerinin karar verme süreçlerini ve seçimlerini bilgilendirmek için gerekli kaynakları ve araçları sağlayarak sürdürülebilir bir turizm endüstrisini destekleyen çözümler, otel misafirlerine 24 saat hizmet sağlamak için yapay zeka kullanan, sohbet tabanlı dijital konsiyerj hizmeti, müze ve ören yerlerinde arttırılmış gerçeklik teknolojisi ile ziyaretçilerin etkileşim performansını arttırarak bilgilendirme hizmeti verilmesi vb… İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin kullanıma açtığı Visit İzmir uygulaması içerik ve kullanım özellikleri ile örnek gösterilebilir niteliklere sahiptir. 

Low Tech (düşük teknoloji) ise bir diğer önemli alan: “Geleceğin Turizmini Geçmişin Ritminde Bulmak”  

Günümüzde teknolojinin bireyi sosyal iletişim alanında yalnızlaştırıcı etkisi yadsınamaz.  Düşük teknoloji; yakın çevre, doğa ve kültürel miras içerikli gezi rotalarının çeşitlendirilerek, yerel halk ile iletişimin ön plana tutulması, otantik tema ve etkinlikler çerçevesinde sürdürülebilir turizme kitlesel ilgi alanı yaratabilmek amacıyla teknolojinin bireyin yaşam alanına müdahalesinin minimize edilmesi biçiminde ifade edilebilir.

Kırsal turizm kapsamına giren kültür, gastronomi, doğa, spor, macera, ekoloji, agro, biyoafer gibi değerlerin bulunduğumuz yaşam koşulları içinde güncelliğini daha da pekiştirerek, pandemi sonrası dönemde geleneksel tur programlarında “destinasyon tanımlayıcı” kimliğine sahip olması bekleniyor. 

 8- Girişimci olmak isteyenlere neler önerirsiniz?

Ne olursa olsun, kaybedeceğinizi bilseniz bile ETİK olun,

girişiminiz ne olursa olsun toplumsal yükümlülüğünüzü asla bertaraf etmeyin, itibar yönetiminizden ortaya çıkan değerler hiç ummadığınız bir zamanda yolunuzu aydınlatır,

kişisel değerlerinizi ön plana çıkartacak, kişisel yetersizliklerinizi minimize edecek öznel iş yapma metodunuzu oluşturun,

girişimlerinizi zevkli hale getirecek bir ortam hazırlayın, zevk almadığınız hiçbir şeyde kalıcı olamazsınız ve ilerleyemezsiniz, 

herkesi dinleyin, her olayı ilgi düzeyinizde gözlemleyin, merak her daim diri ve dinamik tutar, unutmayın ki en umutsuz zamanlarınızın bile adrenalin kaynağıdır, aldığınız kararları zamanında uygulayın,

ne olursa olsun verdiğiniz vaatleri ve sözleri her zaman yerine getirin çünkü bu iletişim dengesinde her daim güçlü kılar, 

girişiminizin size hiç ummadığınız farklı fırsatlar  yaratacağı gerçeğini asla hafife almayın, bir çok girişimci sonunda bambaşka bir yöne kendisini yönlenmiş bulmaktadır,

İnandığınız yoldan asla, asla, asla pes etmeyin, geleceğin kapıları itmesini bilenlere açıktır,

girişim sürecinde emeğinizi , enerjinizi ve zamanınızı değmeyecek işlere ve kişilere katiyen harcamayın, değecek olsa zaten işinize yaramanın bir yolu ortaya çıkacaktır.