2020'nin Z raporu

Şu an yapacağım şeyin seveni de var, sevmeyeni de var. Ben sevenler arasındayım.

2020 yılı, -sonunda, çok şükür- bitmişken, 12 maddede her ay öne çıkan bir haberi tekrardan hatırlamak, hatırlatmak istedim.

2021’in daha sağlıklı ve daha haz virüslü bir yıl olması dileği ile…

Ocak

Bir nevi kehanet gibi göreceğimiz bu haberde, Birleşmiş Milletler, sadece 1 milyon türün soyunun tükenme riski olan Altıncı Kitlesel Yokoluş’a yönelik değil, 1,5 derecelik küresel ısınmaya karşı da insanlığa bir uyarı yayınlamıştı.

Özellikle 2019 Eylül ayında 2020 Şubat ayına kadar süren Avustralya yangınları sırasında yayınlana bu rapor, şu andaki yabanil alanların korunmasına ek olarak kara kitlelerinin ve su kaynaklarının da en az %30’unun korunma altına alınmasını önermişti.

2021 yılında ise Çin’de gerçekleşecek bir toplantı da Birleşmiş Milletlerin bu raporu ele alınacak.

Şubat

Çin’den gelen yeni bir virüsün seslerini duyduğumuz bu dönemde, milyarlarca çekirge de Afrika’dan başlayarak Asya kıtasına doğru ilerliyordu.

Sadece Kenya’da bir günde, 35 bin kişiye yetecek yiyeceği tüketen çekirgeler, 150 km hızla ilerleyerek Uganda, Somali, Suudi Arabistan ve Pakistan’ı da ciddi anlamda etkileyerek Hindistan’a giriş yapmıştı.

Daha sonra ise Çin’e doğru ilerledikleri gözükmüştü. Maalesef bu istila Temmuz’a kadar ciddi anlamda sürmüş ve hala bazı bölgelerde devam etmekte.
2021 yılında haberlere yeniden girmesi kaçınılmaz gibi.

Mart

Mart ayını özetlemek gerekirse panik belki en uygun kelime olurdu. Türkiye’de dahil pek çok ülkede koronavirüs etkisini ciddi anlamda artırmış, hükümetler ülke çapında karantinalara başlamıştı.

Yaşamımız bir daha normale dönecek mi soruları aklımızda dolaşırken, aslında normalin bizi daha da kötüye götürdüğünü öğrendik.

Harvard Üniversitesi’nde yapılan bir araştırma hava kirliliğine maruz kalan bölgelerde koronavirüsten ciddi anlamda etkilenenlerin sayısının arttığını gösteriyordu.

Karantina zamanında hava kirliliği tüm dünya genelinde azalsa ve birazcık rahat nefes alsak da, maalesef biz rahatladıkça hava kirliliği de aynı seviyeye dönmüş durumda.

2021 yılında ise daha bile kötü olabileceği belirtiliyor. Maalesef, yeşil alanlar azaldıkça, trafik ve fosil yakıt kullanımı arttıkça bu “normalimiz” olmaya devam edecek.

Nisan

Türkiye’de tam anlamı ile uygulanmasa da, neredeyse tüm ülkelerin ciddi şekilde sokağa çıkma yasağı uyguladığı bir ay oldu Nisan.
Bu dönemde ise gezegenin bir çok noktasından insanlar evlerine kapanmışken, koyunların, dağ aslanlarının ve geyiklerin şehirleri keşfetmesini buruk bir gülümseme ile izledik.

Mayıs

Mayıs ayı insanlığın virüsle yaşamaya alışmaya çalıştığı ilk aylardan biri oldu.
İnsanlar yavaş yavaş dışarı çıkmaya başlarken, eski alışkanlıklar ise geçmişte kalmışa benziyordu.

Özellikle Avrupa kentlerinde toplu taşıma yerine rekor seviyede artan bisiklet kullanımı, Türkiye’de dahil olmak üzere pek çok ülkede yeni bisiklet yollarının açılmasına sebep oldu.

2021’de bu trend devam eder mi hep beraber göreceğiz.

Haziran 

Haziran ayında ise virüsten dolayı artan tek kullanımlık plastik gündemimizdeydi.
İnsanlar temizlik korkusu ile tek kullanımlık ürünleri tercih etse de, uzmanlar yeniden kullanılan ürünlerin temiz olduğuna dikkat çekti. 

İçinde epidemiolog, virolog, biyolog, kimyager ve genel sağlık doktorları da bulunan, 18 ülkeden, 119 biliminsanı basit hijyen koşulları ile yeniden kullanılabilir ürünlerin hiç bir ekstra problem yaratmayacağına dikkat çekmiş ve koronavirüs dönemini bir fırsat olarak gören plastik endüstrisini kınamıştı.

Temmuz

Bu ay, Dünya Meteoroloji Örgütü (DMO), 5 yıl içerisinde küresel sıcaklıkların ortalamanın 1,5 derece üstünde kalıcı bir şekilde kalma riski olduğunu belirtmişti.

Uzmanlar şu anda ortalama sıcaklıkların en az 1 derece yüksek olduğunu belirtmiş, 2020 ile 2024 yılında 1,5 derecelik bir ısınmanın oluşması riskinin ise ilk defa %20 seviyelerine çıktığına dikkat çekmişti.

Ağustos

Ağustos limitimizi aştığımız ay oldu. Küresel Ayak İzi Ağı tarafından her yıl açıklanan Dünya Limit Aşım Günü’ne göre, bu yılki Dünya’nın kaynaklarını 22 Ağustos’ta tükettik.

Uzmanlar, insanların doğal kaynakların kendisini yenileyebilme hızından çok daha fazla tüketim yaptığını belirtmiş, doğanın kendini yenileme hızı ile karşılaştırıldığında, insanlığa 1 değil, 1,6 Dünya’nın ancak yeterli olabileceğini hesaplanmıştı.

Eylül

15 Ağustos’tan beridir devam eden yangınlar, ABD’de bulunan San Fransisco şehrinde havayı kızıla boyamıştı.

Kaliforniya eyaletinde neredeyse iki ay süren orman yangınları, 8 bin kilometrekareden büyük bir alanda hasara yol açarken, sayısız orman canlısının ve en az sekiz kişinin hayatını kaybetmesine sebebiyet verdi.

Ekim

Ekim ayında çevre haberlerinde özellikle Güneş enerjisinin tarihin en ucuz enerji kaynağı olması öne çıkan haberlerden biriydi.

Örnek olarak, Avrupa Birliği’nde, güneş enerjisi fiyatları MW/saat başına 30 ile 60 dolar arasında iken, kömür fiyatları 60 ile 120, doğalgaz fiyatları 60 ile 90 dolar arasında.

Güneş enerjisinin fiyatının gelişen teknoloji ile beraber daha da ucuzlaması bekleniyor. Daha ucuz teknoloji ve daha iyi finans kaynakları ile beraber, yatırımcıların buraya yöneleceği de aşikar.

Güneşin her daim parladığı İzmir’de yaşanan deprem ise hepimizi üzmüş, Türkiye ve Yunanistan'da toplam 119 kişinin ölümüne ve 1053 kişinin ise yaralanmasına neden olmuştu.

Deprem, 2020 yılında yeryüzünde meydana gelen depremler arasında en ölümcül deprem olarak kayıtlara geçti.

Kasım

Kasım ayında ABD seçimleri çevre haberlerinde kendine yer bulmuştu.
Zira Donald Trump ile Joe Biden arasındaki seçim, sadece ABD’nin değil, tüm dünyanın iklim krizine karşı yol alacağı rotayı belirleyecekti.

Birbirinden akla kara kadar farklı bu iki seçimden en sonunda Biden galip çıktı, biz de biraz rahat bir nefes alabildik.

Aralık

2020’nin son ayında, Türkiye’de aslında yıl boyunca süren kuraklık beklenen yağışları da alamayınca kriz seviyesine ulaştı.

Trakya’da yağışlar %85 azalmış, İstanbul’da içme suyu seviyesi %20’nin altına inmeye yüz tutmuşken, 2021 yılında yağacak yağışlar hepimizin umudu olacak.