Yol haritası netleşiyor, muhalefet birleşiyor

6 Mart Pazartesi günü Saadet Partisi ev sahipliğinde düzenlenen Millet İttifakı toplantısının ardından CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun ittifakın Cumhurbaşkanı adayı olduğu ilan edildi. 2 Mart’ta düzenlenen toplantıda yaşanan adaylık tartışması sonucunda masanın diğer paydaşlarıyla tartışma yaşayan ve kamuoyunda ittifaktan ayrıldığı söylenen İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener de toplantıya katılarak “masadan kalkmadığını” ilan etti.

Kılıçdaroğlu’nun Cumhurbaşkanı adaylığının açıklanmasının ardından ittifakı oluşturan altı siyasi parti liderinin imzası bulunan Millet İttifakı’nın “Güçlendirilmiş Parlamenter Sisteme Geçiş Sürecinin Yol Haritası” kamuoyuyla paylaşıldı. 12 maddeden oluşan Yol Haritasında kamuoyunda kafa karışıklığı yaratan bazı hususlar oldu. İYİ Parti lideri Meral Akşener’in dün akşam Habertürk TV’de katıldığı programda yaptığı açıklamaları da göz önünde bulundurarak Millet İttifakının önümüzdeki süreçte nasıl bir çalışma yürüteceği, İstanbul ve Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlarının rolü ve ittifakın genişlemesi konularına ele alacağım.

Genel başkanlar Cumhurbaşkanı Yardımcısı

Yol haritasının üçüncü maddesinde “Geçiş Sürecinde Millet İttifakına dahil partilerin genel başkanları Cumhurbaşkanı Yardımcısı olacaktır.” ifadesi yer alıyor. Meral Akşener dün akşam katıldığı programda Cumhurbaşkanı Yardımcılığı görevinin bir nevi danışma kurulu olarak görev yapacağını açıkladı ve kendisinin “Birinci Cumhurbaşkanı Yardımcısı veya daha güçlü bir pozisyon talep etmediğini” açıkça dile getirdi. Akşener ayrıca, Kılıçdaroğlu’nun Cumhurbaşkanı olacağına inandıklarını ifade ederek kendisinin milletvekili adayı olmayacağını söyledi. Akşener, milletvekili adayı olmamasının Kılıçdaroğlu’nun seçimi kazanacağına olan inancının göstergesi olduğunu belirtti. Gelecek Partisi Sözcüsü Serkan Özcan da Genel Başkan Ahmet Davutoğlu’nun milletvekili olmayacağını açıkladı. Diğer genel başkanların da aynı şekilde milletvekili adayı olmaması bekleniyor.

Belediye başkanlarının rolü

İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu ve ABB Başkanı Mansur Yavaş’ın ne zaman ve hangi görevlerle Cumhurbaşkanı Yardımcısı olarak atanacağı ise henüz netlik kazanmadı. Akşener, her iki başkanın da kampanya sürecinde aktif rol alacağını ve belirli bölgelerde Kılıçdaroğlu adına kampanya yürüteceklerini belirtti. Henüz resmî bir açıklama yapılmasa da İmamoğlu’nun Marmara ve Karadeniz bölgelerinde, Yavaş’ın ise İç Anadolu’da kampanya sürecini yürütmesi olası görünüyor. Bir diğer senaryo ise iki belediye başkanının deprem bölgesinin yeniden inşası ve sorunların çözümü için özel olarak görevlendirileceği yönünde.

Bakanlıkların dağılımı seçim sonucuna göre

Yol haritasının dördüncü maddesinde “Bakanlıkların dağılımı, Millet İttifakını oluşturan siyasi partilerin milletvekili genel seçiminde çıkardığı milletvekili sayısına göre belirlenecektir. İttifak partilerinin her biri kabinede en az bir bakan ile temsil edilecektir. Bakanlıklara paralel olarak kurulmuş Cumhurbaşkanlığı bünyesindeki Politika Kurulları ve ofisler lağvedilecektir.” deniliyor. Akşener, seçimlerin kazanılması hâlinde altı parti arasında bir koalisyon kurulacağını ve bakanlık dağılımlarının da partilerin oy oranına göre belirleneceğini ifade etti.

Bir süre daha partili Cumhurbaşkanı

Metinde en çok tartışma yaratan maddelerin başında “Güçlendirilmiş parlamenter sisteme geçiş sürecinin tamamlanmasıyla birlikte, mevcut Cumhurbaşkanının - var ise – siyasi parti üyeliği sona erecektir.” geliyor. Kemal Kılıçdaroğlu’nun geçmiş dönemlerde partili Cumhurbaşkanlığı makamına karşı çıktığı ve Cumhurbaşkanı adayının bir partinin genel başkanı olmaması gerektiğini söylediği biliniyor. Bu maddede Millet İttifakı’nın Cumhurbaşkanı adayının Güçlendirilmiş Parlamenter Sisteme geçildikten sonra parti üyeliğinden ayrılacağı belirtiyor. Akşener konuya ilişkin açıklamasında mevcut koşullar altında verilen kararlarda da değişiklikler yapıldığını ve 2024 yılında yapılacak belediye seçimlerine kadar Kılıçdaroğlu’nun Cumhurbaşkanı seçilmesi durumunda parti başkanlığını yürütmesinin daha doğru olacağına karar verildiğini belirtti.

Ancak Millet İttifakı’nın ve Cumhurbaşkanı adayı Kılıçdaroğlu’nun seçim sürecinde verecekleri vaatlerin ve güvenilirliklerinin zedelenmemesi için daha önce verdikleri söze sadık kalmaları ve seçimin kazanılması durumunda Kılıçdaroğlu’nun CHP Genel Başkanlığından istifa etmesi gerekiyor. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminin eksikliklerine ve yanlışlarına getirilen eleştirilerin koşullara bağlı olarak değiştirilmemesi ve Türkiye’ye demokratik-katılımcı yeni bir sistemin getirilmesi yönünde verilen vaatlerden henüz kampanya aşamasında vazgeçilmemesi gerekiyor.

İttifak genişleyecek mi?

Altılı Masa’nın kurulduğu günden beri HDP’nin masaya dahil edilip edilmeyeceği büyük bir tartışma konusu. Partilerin mevcut oy oranlarına bakıldığında HDP’nin desteği olmadan hem Meclis’te hem de Cumhurbaşkanlığı seçiminde Millet İttifakı’nın seçimi kazanamayacağı aşikâr ancak başta İYİ Parti olmak üzere ittifaktaki bazı partilerin HDP’ye sıcak bakmaması bu birlikteliği zorlaştırıyor.

Pazartesi günü Kılıçdaroğlu’nun adaylığının açıklanmasının ardından Türkiye İşçi Partisi Genel Başkanı Erkan Baş, Twitter hesabından yaptığı paylaşımda "Millet İttifakı’nın Cumhurbaşkanı adayı CHP Genel Başkanı Sayın Kemal Kılıçdaroğlu’nu tebrik ediyor, başarılar diliyorum." ifadeleriyle Kılıçdaroğlu'nun adaylığını tebrik etmişti.

HDP Eş Genel Başkanı Mithat Sancar da "Bu sürecin sonunda aday çıkarır mıyız, çıkarmaz mıyız tabii ki kurullarımız ve ittifak güçlerimizle yapacağımız görüşmelerde karara bağlanacaktır. Sayın Kılıçdaroğlu'nun adaylığı hayırlı olsun diyeyim ve ekleyeyim, kendisini bizlerle görüşmeye bekliyoruz." diyerek Kılıçdaroğlu'na çağrıda bulunmuştu.

Dünkü programda Fatih Altaylı, Akşener’e Kılıçdaroğlu’nun HDP ile görüşmesine nasıl tepki vereceğini sordu. Akşener, CHP’nin ve Kılıçdaroğlu’nun HDP ile görüşebileceğini ancak HDP’nin ittifaka dahil edilemeyeceğini ifade etti. Akşener ayrıca bakanlık konusunda da HDP ile bir alışveriş yapılmasının mümkün olmadığını belirtti. HDP’den yapılan açıklamalarda da zaten herhangi bir bakanlık veya milletvekili pazarlığı yapmak istemedikleri, amaçlarının Türkiye’ye eşitlik ve demokrasi getirme konusunda ortaklaşmak olduğu ifade edilmişti.

Dolayısıyla, önümüzdeki süreçte HDP’nin resmî olarak Millet İttifakı’na dahil edilmeyeceğini ancak Kılıçdaroğlu’nun ziyaret ve temaslarda bulunarak gayrıresmî bir şekilde HDP ile mutabakata varılacağını düşünüyorum. HDP’nin Kılıçdaroğlu’na destek vermek için somut bir talepte bulunmaması da bu gayrıresmî ittifakın kurulması ihtimalini güçlendiriyor.

Nitekim, Saadet Partisi Sözcüsü Birol Aydın konuya ilişkin “HDP’nin ziyaret edilmemesi eksiklik olur.” derken Gelecek Partisi Sözcüsü Serkan Özcan da böylesi bir görüşmede herhangi bir sorun olmadığını ifade etti. TİP’in de Kılıçdaroğlu’nun adaylığını desteklediği ve ortak Cumhurbaşkanı adayı konusunda olumlu görüşe sahip olduğu biliniyor. Önümüzdeki süreçte, Millet İttifakı’nın HDP karşıtı kanadından ziyade ılımlı aktörler süreci yönetirse Emek ve Özgürlük İttifakı önümüzdeki hafta aday çıkarmayacaklarını açıklayabilir. Bu durumda da Kılıçdaroğlu’nun gayriresmî bir şekilde desteklendiği ilan edilmiş olacaktır.