aposto-logo
TR
TREN

apéro

apéro

İştah ve ufuk açan yemek yayını. Her çarşamba ve cumartesi önlüğünü giyer.

Yerel üzüm DNA analizi çalışması

Anektod: Seyit Karagözoğlu

Adet sayısı olarak bakıldığında üzüm çeşitliliği açısından Türkiye dünyanın en zengin ülkesi. Bu konu açıldığında bir grup insan bu çeşitlerin çoğunun sofralık, İtalya ve Gürcistan gibi ülkelerin üzümlerinin şaraplık olduğunu söyler. Ama en önemli detayı gözden kaçırıyorlar: Biz bu üzümlerin kaçını alıp fermente etmeyi denedik? Hangisinin şaraplık hangisinin sofralık olduğunu nereden biliyoruz? Merakımın peşine düşüp DNA analizi çalışmasını araştırmaya başladım.

Yaprak ve köken ilişkisi

Dünyada şarapçılık sektörünün gelişmiş olduğu ülkelerde üzümler için klonlama yapılıyor. Çeşitlilik açısından güçlü taraftayız belki ama Türkiye’de hiçbir üzüm çeşidinin klon çalışması yapılmadı. Bu konuya üniversitelerin dolayısıyla devletin el atması gerekiyor ancak Türkiye’de çeşitli nedenlerden kimse bu konuyu çalışmaya yeltenmiyor. Dolayısıyla bir sonraki adım olan DNA çalışmasının sözü bile edilemiyor. Bu kadar çeşitlilikten bahsederken DNA’ların incelenip nedir, ne değildir sorusunun yanıtlanması ardından çeşitler arası bağlantı var mı, neye benziyorlar ya da buradan ne sonuçlara varılabilir sorularının sorulması gerekiyor. Bunların hepsi bir bilinmezken Paşaeli’nin de Kolorko ve Yapıncak üzümleriyle yer aldığı Wine Grapes kitabının yazarlarından DNA Uzmanı Jose Vouillamoz ile işbirliği yaparak Çakal, Sıdalan, Çal Karası, Karasakız, Yapıncak ve Kolorko olmak üzere altı yerel üzüme DNA çalışması yapmaya karar verdik. Çalışmanın bütçelemesini tamamladıktan sonra işe koyulduk: Jose’nin talimatları doğrultusunda ilkbaharda topladığımız yaprakları uygun koşullarda kuruttuk. Daha sonra DNA analizi çalışması yapılmak üzere bu yaprakları yurtdışına gönderdik.

Çal Karası mı Liatiko mu ? “Türk mü Yunan mı?”

İncelenen 6 yerel üzüme ait bilgiler dünyanın başka yerlerinden üzümlerin DNA analizlerinin de yer aldığı veritabanına girildi. Bulgulara göre Sıdalan ve Çakal üzümü arasında ebeveyn-çocuk ilişkisi olduğu ortaya çıktı. Ama bizim için en enteresanı Denizli’nin Çal Karası ve Yunanistan’ın Liatiko üzümünün aynı DNA yapısına sahip olduğu bilgisiydi. Hatta öyle ki Liatiko isminin kökeni Rumca temmuz ayından geliyor. Liatiko üzümü Girit Adası’nda temmuz sonu-ağustos başı olgunlaşırken iki bölge arasındaki rakım farkına rağmen Çal Karası da kendi bölgesinde aynı dönemlerde olgunlaşıyor. İki üzüm arasındaki renk, kabuk yapısı, tat ve aroma benzerlikleri derken tüm özellikleriyle aynı oldukları aşikârdı. 

İnsanlar gibi tarım ürünlerinin de tarih boyunca bir yerden başka yere göç ettiğini biliyoruz ancak bu üzüm Çal’dan mı Girit’e gitti yoksa Girit’ten mi Çal’a geldi muamma. Yunanistan’daki üreticilerle iletişime geçip bu durumdan bahsedince baklava, kebap tartışmalarının üzerine neredeyse bir de üzüm için Türk mü Yunan mı tartışmasının fitili ateşleniyordu.

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

apéro

apéro

İştah ve ufuk açan yemek yayını. Her çarşamba ve cumartesi önlüğünü giyer.

İLGİLİ BAŞLIKLAR

üzüm

şarap

klonlama

Türkiye

Yapıncak

Wine Grapes

Jose Vouillamoz

Çal Karası

NEREDE YAYIMLANDI?

apéroapéro

BÜLTEN SAYISI

🍇 Üzümün DNA’sı, Çakal’ın turuncusu

1400 çeşit üzümle derdimiz ne? Seyit Karagözoğlu’nun eski bağların unutulan üzümlerini keşfi, bağcılığa ve şarapçılığa yeniden kazandırma öyküsü.

21 Eki 2023

Fotoğraf: Deniz Sabuncu

YAZARLAR

apéro

İştah ve ufuk açan yemek yayını. Her çarşamba ve cumartesi önlüğünü giyer.

İLGİLİ OKUMALAR

;