Türkiye, Küresel İnovasyon Endeksi'nde iki basamak yükseldi

Birleşmiş Milletler çatısı altında faaliyetlerini yürüten Dünya Fikri Haklar Örgütü (World Intellectual Property Organization) tarafından her yıl yayımlanan Küresel İnovasyon Endeksi 2024 sonuçları açıklandı. Küresel girişimcilik ekosistemini destekleyerek yeni iş fikirlerinin güvenli bir şekilde pazara ulaşmasını sağlayan WIPO tarafından hazırlanan endekste İsviçre geçen yıl olduğu gibi zirvede. Türkiye listede bu yıl 2 basamak yükselerek 39. sıraya tırmandı. Küresel çapta inovasyona öncülük eden ülkeler arasında dünyanın iki süper gücü ABD üçüncü, Çin ise 11. sırada bulunuyor.

• Raporda ülkelerin ortalama puanlarını oluşturan 7 farklı kategori inceleniyor: Kurumlar, insan kaynakları ve araştırma, altyapı, iş sofistikasyonu, pazar sofistikasyonu, bilgi ve teknoloji, yaratıcı çıktılar.

İnovasyon kavramını geniş çapta ele alan endeks, ülkelerde alınan uluslararası patentler ve yapılan bilimsel yayınların sayısı ile yüksek teknoloji ihracatı rakamlarının yanı sıra AR-GE harcamalarını, mühendislik mezunlarının sayısını ve girişim sermayesi yatırımlarındaki parametreleri dikkate alıyor. Ayrıca bir ülkenin yaptığı uzun metrajlı film, ürettiği yazılım projeleri gibi farklı değişkenler de endeksin sonuçlarına etki ediyor.

Nüfus ve millî gelir faktörü

Parametrelerdeki veriler, ülkelerin nüfusuna veya gayrisafi yurt içi hasılaya (GSYH) oranlanarak skorlanıyor. Bu matematik nedeniyle örneğin İsviçre, 5 bin 430 patent başvurusuyla 50 binden fazla patent başvurusu yapılan ABD’den daha yüksek puan alıyor. Ayrıca ülkeler, coğrafi konumlarına ve millî gelir düzeylerine göre de ayrıca listeleniyor. Örneğin Türkiye, orta üst gelir grubunda Çin, Brezilya, Malezya, Bulgaristan, Sırbistan, Meksika, Gürcistan, Peru gibi ülkelerle aynı ligde değerlendiriliyor.

İlk 5 ülke ve puanları

1. İsviçre: 67,5
2. İsveç: 64,5
3. ABD: 62,4
4. Singapur: 61,2
5. Birleşik Krallık: 61,0

En büyük engel sıkı para politikaları

WIPO Genel Direktörü Daren Tang tarafından hazırlanan önsözde, küresel inovasyonlar açısından 2023 yılı, bulutlu ve kasvetli olarak tanımlanıyor. 2020-2022 arasındaki inovasyon patlamasının ardından Ar-Ge harcamalarının yavaşladığı, bilimsel yayın sayısının düştüğü ve girişim sermayesi yatırımlarının pandemi öncesi seviyelere döndüğüne işaret ediliyor. Ayrıca daha sıkı para politikalarının devam etmesi hâlinde yakın vadede inovasyon yatırımlarının önünün açılmayacağı ifade ediliyor.

WIPO İnovasyon Endeksi’nde üst sıralarda yer alan ülkelerin aynı kalmasını değerlendiren Tang, bu tablonun inovasyon ekosistemlerinin inşa edilmesinin zaman alması ve halihazırda güçlü temelleri olanların avantajlarını sürdürmesi gerekçesiyle açıklıyor.

Rapora göre, inovasyonun sosyo-ekonomik etkisi olarak tanımlanan alanlarda iyileşmeler yaşanıyor. Gelişmekte olan ekonomilerde güçlü ilerleme eğilimi de devam ediyor. Endonezya, Mauritius, Suudi Arabistan, Katar ve Brezilya’nın son beş yılda endekste en çok yükselen ülkeler olması; Çin, Hindistan, İran, Fas, Filipinler ve Türkiye’nin son 10 yılda en çok yükselen ülkeler olması da bunu doğruluyor. Bu eğilimleri umut verici olarak niteleyen Tang’a göre, inovasyon ekosistemlerinin birçoğunun hâlâ desteklenmesi gerekiyor.

Türkiye, 133 ülke arasında 37. sırada

Araştırmada ülkeler coğrafi olarak 7 bölgede inceleniyor. Türkiye, Kuzey Afrika ve Batı Asya bölgesinde İsrail ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin ardından 3. sırada yer alıyor. Gelir düzeyine göre, Üst-Orta Gelir Grubu’nda bulunan Türkiye, 34 ülke arasında 3. basamakta kendisine yer buldu. Türkiye’nin önünde Çin ve Malezya bulunuyor.

• Türkiye, 133 ülkenin sıralandığı listede 39 puanla 37. sırada yer alıyor; araştırmanın bir önceki versiyonunda ise 38,6 puanla 39. sıradaydı. Türkiye, patent başvurularını bir önceki rapora göre %8,5 artırarak bu alanda Çin’in (%44,6) ardından en hızlı büyüyen ülke oldu.

Türkiye, “Yaratıcı Çıktılar” kategorisinde 16. sırada. Bu kategoride diziler, filmler gibi ürünleri kapsayan kültür ihracatı, geliştirilen uygulamalar veya oyunlar değerlendiriliyor. Öte yandan, kamunun etkinliği, adalet ve girişimcilik politikalarının yer aldığı “Kurumlar” kategorisinde Türkiye’nin performansı kötü. Bu alanda 133 ülke arasında 100. sıradayız.

• Diğer kategorilerde Türkiye’nin sıralaması şu şekilde: İnsan Kaynakları ve Araştırma (40), Alt Yapı (40), İş Sofistikasyonu (48), Bilgi ve Teknoloji Çıktıları (43), Pazar Sofistikasyonu (37).

^{* Bu içerik Avrupa Birliği'nin maddi desteği ile hazırlanmıştır. İçerik tamamıyla Aposto’nun sorumluluğu altındadır ve Avrupa Birliği'nin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.}