Üç uluslararası gelişme

Yazı: Faik Bulut
Şu günlerde küresel ölçekte gelişmeler yaşanıyor: Bunlardan ilki Amerika ile Suudi Arabistan arasında 1 trilyon doları aşan çok boyutlu ticari sözleşme ve siyasi anlaşmaların imzalanmış olmasıydı. Diğeri ise Ukrayna’da savaşın sona erdirilmesi adına Trump’ın 28 maddelik barış girişimiydi.
Bölgenin köşe taşı ve merkez üssü: Suudi Arabistan
Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Muhammed bin Selman bin Abdülaziz, yedi yıllık bir aradan sonra 18 Kasım 2025 tarihinde Washington’a geldiğinde, ABD-Suudi Arabistan ilişkileri tarihinin en önemli anlarından birine tanık oldu.
Bu ziyaret, uluslararası gündem çerçevesinde gerçekleştirilen diplomatik bir toplantıdan öte, Veliaht Prens’in de belirttiği üzere resmî bir etkinlik ve ABD Başkanı Donald Trump’ın "geleceğin ortaklığı" olarak adlandırdığı girişimin başlatılması için olağanüstü bir fırsattı.
Savunma anlaşması; enerji, madencilik, sağlık, yapay zeka, nükleer işbirliği, hava savunması, kara ordusunun modernizasyonu alanlarını kapsayan bazı maddelerin hemen ardından imzalandı. Beyaz Saray’a göre toplam değeri 600 milyar doları aşan bu anlaşma, iki ülke arasında kayıtlara geçen en büyük ticaret anlaşması oldu.
Açıklamaya göre bu devasa anlaşma beş ana kategoriden oluşuyor ve bunlardan ilki "Suudi Arabistan Hava Kuvvetleri’nin ve uzay yeteneklerinin geliştirilmesi". Anlaşmanın Suudi Arabistan ve bölge ülkelerinin yıllardır satın almak istediği F-35 savaş uçaklarının satışını içerip içermediği henüz belli değil, ancak bu çabalar ABD’nin İsrail’e niteliksel askerî üstünlüğünü sürdürme taahhüdüyle defalarca kez çatıştı.
Suudi Arabistan’ın bir dönüm noktasında olduğu görülüyor. Yeni Suudlu olma tahayyülü ise hem vatandaşlarına hem de dünyaya farklı bir İslami modernlik yansıtıyor.
Bölgeye siyasi kayyum ve himaye
Bu anlaşmalara ek olarak Suudi Arabistan, ABD ile birlikte Ortadoğu bölgesindeki tüm gelişmelerde söz sahibi olacak; Lübnan, Filistin, Suriye ve Irak’taki İran bağlantılı silahlı örgütleri devre dışı bırakacak. Böylece “Şii Hilali” projesi sona erdirilecek yerine “Sünni Dolunayı” ikame edilecek.
- Bağlantılı olarak iki devletli çözüm hususunda Filistin yönetimi köklü bir reforma tabi tutularak ABD-Suudi siyasetine uyum gösterecek şekilde dizayn edilecek. Bu arada Mısır’ın Gazze üzerindeki tarihî vesayeti ile Ürdün’ün Batı Şeria üzerindeki vesayeti de sona erdirilecek. Suudi Arabistan’ın bölgedeki “Kayyum/Vasi’ rolü pekiştirilmiş olacak.
Görülüyor ki F35’lerin Suudilere verilmesi, İsrail’in itirazlarına rağmen gerçekleşecek. Bu sayede Körfez ülkeleri tümüyle ABD'nin askerî ve siyasi himayesinde olacaktır. Anlaşmanın en büyük kurbanı ise Müslüman Kardeşler olacak. Bundan böyle İhvan hareketi hem ABD hem de Batılılarca yasa dışı terör örgütü ilan edilecek. Nitekim Teksas eyaleti bunları şimdiden terör örgütü listesine aldı.
İLGİLİ BAŞLIKLAR
NEREDE YAYIMLANDI?
Şiddetle mücadele mekanizmaları, kadın olmanın namevcut verileri, 11. Yargı Paketi'nde af, küresel ölçekte üç gelişme, 10. yılında Tahir Elçi'nin son konuşması ve barış çabalarında kültürel mirasın rolü.
28 Kas 2025

İLGİLİ OKUMALAR


