Birçok Avrupa kentinde sıcaklık rekorları peş peşe kırılırken kıtada sıcağa bağlı ölüm sayıları dünyanın diğer bölgelerine kıyasla orantısız derecede yüksek seyrediyor. Peki neden?

Yazı: Deniz Aytekin

Hükümetleri aşırı sıcakların tehlikelerine karşı önlem almaya zorlayan 2003’teki ölümcül yazın üzerinden yirmi yılı aşkın süre geçti. Geçen hafta Avrupa’nın batısını etkisi altına alan sıcak hava dalgası, şimdi doğuya ve Balkanlar’a doğru ilerliyor.

• Birçok Avrupa kentinde şimdiye kadar kaydedilen sıcaklık rekorları ardı ardına kırılırken veriler Avrupa’da sıcağa bağlı ölüm sayılarının dünyanın diğer bölgelerine kıyasla orantısız derecede yüksek olduğunu gösteriyor. Peki neden?

Ağustos 2003’te Avrupa, son 500 yılın en sıcak dönemini yaşayarak tarihî bir iklim kriziyle sınanmış; kıta genelinde 20.000'den fazla insan sıcağa bağlı nedenlerle hayatını kaybetmişti. Özellikle Fransa'da yaşanan 15.000 civarındaki can kaybı hastane ve morglarda yer kalmamasına neden olurken İtalya, Portekiz ve İngiltere gibi ülkelerde de binlerce kişi hayatını kaybetmişti. Sağlık sistemini zorlayan ölümlerin arkasında ise sıcak çarpması, dehidrasyon, kalp krizi ve hava kirliliği gibi faktörler yer alıyordu.

^{2024'te Sırbistan'ın doğusundaki Prahovo'dan geçen Tuna Nehri'nde suların çekilmesiyle, İkinci Dünya Savaşı'ndan kalma bir Almanya savaş gemisinin kalıntısı ortaya çıktı.}

Aynı dönemde çevresel boyutta ise kuraklık, yıkıcı etkilere sebep oldu. Nehir ve göl su seviyeleri benzeri görülmemiş derecede düştü. Sırbistan'da Tuna Nehri son 100 yılın en düşük seviyesine gerileyince, onlarca yıldır su altında kalan İkinci Dünya Savaşı’ndan kalma tanklar ve bombalar gün yüzüne çıktı. Yağış azlığı devasa orman yangınlarını tetikledi; Portekiz’de Lüksemburg büyüklüğünde bir alan küle döndü ve sonrasında nehir sularını kirleten ciddi toprak erozyonları yaşandı. Kuruyan mahsuller ve telef olan çiftlik hayvanları, Avrupa tarım sektörüne yaklaşık 13,1 milyar avroluk devasa zarar verdi.

• Bu dev krizin ardından hükümetler uzun vadeli önlemler almaya karar vermiş; Fransa'da yalnız yaşayan yaşlılar için takip sistemleri kurulmuş; İngiltere’de sağlık personelini ve halkı hazırlamak adına erken uyarı sistemleri devreye alınmış; İspanya’da halk ve basın mensuplarını da kapsayan yangınla erken mücadele eğitimleri verilmişti.

Yapılan araştırmalar insan faaliyetlerine bağlı iklim değişikliği nedeniyle 2050 yılına kadar her iki yılda bir 2003 benzeri kavurucu yazların yaşanabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor. Dünya Sağlık Örgütü'nün verilerine göre 1990’lardan bu yana sıcağa bağlı ölüm oranı da %23 arttı ve BM Dünya Sağlık Örgütü'ne göre son dört yıl içinde Avrupa Birliği genelinde 200.000 kişi sıcağa bağlı hastalıklar nedeniyle hayatını kaybetti. Fakat aradan geçen 23 yılda Avrupa ülkelerinde uygulanan önlemler çok da bir işe yaramış gibi görünmüyor.

YAZININ DEVAMI