Fransa ve İspanya’da etkili olan orman yangınları sadece aşırı sıcaklık ve güçlü rüzgarla değil, alevlerin oluşturduğu sıra dışı bir hava olayıyla da büyüyor. NASA’nın “ateş püskürten ejderha” olarak tanımladığı, bilimsel adı “pyrocumulonimbus” olan ateş bulutları, çok büyük ve yoğun yangınların oluşturduğu aşırı sıcak hava, duman, kül ve nemin atmosferin üst katmanlarına doğru hızla yükselmesiyle oluşuyor. Prof. Dr. Doğanay Tolunay, “Bu bulutlar, büyük yangınlarda 12 kilometreye kadar yükselebilir. Bu kritik bir eşik çünkü uçaklar da o seviyelerden geçiyor” diyor.

Söyleşi: Pelin Cengiz

Avrupa’nın güneybatısı, etkisini giderek artıran sıcak hava dalgaları ve kuraklığın tetiklediği büyük orman yangınlarıyla mücadele ediyor. İspanya’da Madrid ve Ávila çevresinde yaklaşık bir haftadır süren yangınlarda 80 bin hektarlık alan kül olurken Fransa ise 2026 başından bu yana 13 binden fazla yangının yaşandığı tarihinin en ağır yangın sezonunu geçiriyor. Yangınların büyümesinde iklim koşullarının belirleyici olduğuna dikkat çekilirken, aşırı sıcaklık ve düşük nem oranı, kuvvetli rüzgarlarla birleşerek yangınların kontrol altına alınmasını güçleştiriyor.

• İspanya ve Fransa'da 40 dereceyi aşan aşırı sıcaklar ve kontrolden çıkan orman yangınları nedeniyle şimdiye kadar 320 binden fazla kişi evlerinden tahliye edildi. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron yangın felaketini, "2. Dünya Savaşı'ndan bu yana yaşanan en zorlu mücadele" olarak nitelendirdi.

Fransa ve İspanya’da etkili olan orman yangınları, sadece aşırı sıcaklık ve kuvvetli rüzgarla değil, aynı zamanda alevlerin oluşturduğu sıra dışı bir hava olayıyla da büyüyor. “Pyrocumulonimbus” olarak ifade edilen ve NASA’nın "ateş püskürten ejderha" olarak adlandırdığı bu hava olayı, dev orman yangınlarının kendi hava sistemlerini ve fırtınalarını yaratmasıyla oluşturduğu ateş bulutlarına deniyor. Devasa ısı ve duman yükselerek gökyüzünde fırtına bulutlarına dönüşüyor ve rüzgarın yönünü aniden değiştirebiliyor.

Peki nedir bu tüm Avrupa’yı korkutan ateş bulutları?

Bu yıl Avrupa’da ve Türkiye’de hava koşullarının aynı olmadığını ifade eden İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Orman Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Doğanay Tolunay, “Avrupa’da sıcak hava dalgaları daha erken başladı, Temmuz ayıyla birlikte İspanya ve Fransa’da çok büyük yangınlar çıktı. Aynı dönemde Kanada’da yangınlar görüldü, küller ABD’ye kadar ulaşınca hatta ABD Başkanı Donald Trump Kanada’ya duman vergisi getirilmesini gündeme taşıdı. Son 10-15 yılda olduğu gibi 2026’da da temmuzda büyük yangınlar çıkıyor. Akdeniz’e kıyısı olan tüm ülkelerde orman yangınlarını görüyoruz. 2025 ve 2026’da İspanya’da geçmiş yıllara oranla daha fazla alan yanıyor” değerlendirmesini yapıyor.

SÖYLEŞİNİN DEVAMI