Almalı mı, satmalı mı, kiralamalı mı?

Otomobil dünyasında en çok sorulan soru: Şu anda otomobil alma zamanı mı, yoksa satma zamanı mı? Türkiye gibi enflasyonun tavan yaptığı bir ülke için artık anlamsız bir soru olsa da, hâlen sorulur. Bu soruya şu an içinde bulunduğumuz süreçte verilecek en net yanıt da pazartesi alacağınız araç cuma gününe dek %10 zamlanacağı için “Paranız varsa hemen alın”dır. Ama bir alternatif daha var, o da kiralamak. Pandemi sonrasında tedarik sorunu nedeniyle kiralama sektörü bir kriz yaşasa da eski günlere dönmeye çok az kaldı gibi görünüyor. Gelin büyüteci kiralama sektörüne tutalım, ilk olarak güncel rakamlara bakalım. 

Araç kiralama sektörünün çatı kuruluşu Tüm Oto Kiralama Kuruluşları Derneği (TOKKDER), bağımsız araştırma şirketi NielsenIQ işbirliğiyle hazırladığı TOKKDER Operasyonel Kiralama Sektör Raporu'nu açıkladı. Rapora göre, operasyonel araç kiralama sektörü 2023 yılında 78,2 milyar TL’lik yatırım yaparak 73.000 adet aracı filosuna kattı. 2023 yılı sonu itibarıyla sektörün aktif büyüklüğü 166 milyar TL olarak kaydedildi. Sektörün toplam araç sayısı 2022 yılı sonuna göre %3,7 artarak 254.000'e ulaştı. 

Hibrit ve elektrikli araçların yükselişi devam ediyor

Rapora göre Renault, %17,6'lık pay ile Türk operasyonel araç kiralama sektörünün en çok tercih edilen markası olmayı sürdürdü. Renault’yu %17,1 ile Fiat, %11 ile Toyota, %10,5 ile Volkswagen ve %9,6 ile Ford takip etti. Sektörün araç parkının %47,5’i kompakt sınıf araçlardan oluşurken, küçük sınıf araçlar %29,2 ve üst-orta sınıf araçlar %11,7'lik pay aldı. 

2018 yılı sonunda operasyonel araç kiralama sektörü filosundaki hafif ticari araçların %2,9 olan payı, 2023 yılı sonunda %6,9’a yükseldi. Sektörün araç parkında yer alan hibrit ve elektrikli araçların payını artırmaya devam etmesi dikkat çekti. Araç parkının %41,4’lük bölümünü dizel yakıtlı araçlar oluştururken benzinli araçların payı %49,2’ye, hibrit ve elektrikli araçların payı %9,3’e yükseldi.

Sedan yine birinci sırada

Raporda yer alan bir başka dikkat çekici veri ise sektörde gövde tipine göre araç tercih sıralamasında sedanın birinciliği devam ettirmesi oldu. Bu kapsamda, sedan gövde tipine sahip araçlar %52 ile birinci sırada, hatchback gövde tipine sahip araçlar %21,9 ile ikinci sırada, SUV araçlar ise %16,1 ile üçüncü sırada yer aldı. Bu araçları %0,9 ile stationwagon gövde tipine sahip araçlar takip etti. Sektörün toplam araç parkının %78’ini otomatik vitese sahip araçlar oluştururken manuel vitesli araçların payı %22, oldu.

Sektörün 2023 yılında ödediği vergi tutarı 42 milyar TL 

Operasyonel araç kiralama sektörü, 2023 yılında da ekonomiye önemli oranda vergi girdisi sağlamaya devam etti. Sektörün 2023’te ödediği vergi tutarı 42 milyar TL’yi buldu. 2023 yılı sektör sonuçlarını değerlendiren Tüm Oto Kiralama Kuruluşları Derneği (TOKKDER) Yönetim Kurulu Başkanı İnan Ekici şöyle diyor:

“Operasyonel araç kiralamanın sadece bir otomobil temin etme yöntemi olmadığı, hayatı kolaylaştıran birçok hizmeti de içinde barındırdığı konusundaki farkındalık günden güne artıyor.”

Ekici, bunun nedenlerini ise şöyle sıralıyor: 

"Günümüzde risklerini iyi yönetmek ve verimliliğini artırmak isteyen birçok işletme, operasyonel araç kiralamayı tercih ediyor. Operasyonel araç kiralama, yeni araçlara erişimi kolaylaştırarak bir yandan ülkemizde trafik ortamında daha güvenli yeni teknoloji ürünü araçların payının artmasını desteklerken, diğer yandan da işletmelere müşterilerine karşı kurum imajının yüksek tutulmasında da destek oluyor.” 

İklim değişikliği ve sürdürülebilirlik konularına da değinen Ekici, şirketlerin sürdürülebilirlik alanındaki faaliyetlerinin finansmandan yatırıma ve tüketici beklentisine kadar birçok alanda başarı için belirleyici bir rol oynadığını belirtiyor. 

Trend kiralama olacak

Kısa dönem araç kiralama markası SIXT Türkiye ile uzun dönem kiralama şirketi Borlease Otomotiv’in Genel Müdürü Yiğit Aras, 2024 yılında kiralama taleplerinde önemli artışlar görüleceğine dikkat çekiyor. 

• Bilgi: 12 ayı aşan kiralamalar uzun dönem, 12 aydan daha kısa süren kiralamalar ise kısa dönem kiralama sayılıyor.

“2023 yılı, uzun dönem kiralama için oldukça hareketli bir yıl oldu. Pazar büyümesi pandemi sonrası toparlanmanın sinyalini verdi. Kısa dönem kiralama da aynı şekilde, oldukça iyi bir sezon geçirdi. Özellikle şehir içi kiralamalarında artışlar meydana geldi. Kiralama sektöründeki bu artışta, otomobil fiyatlarında yaşanan yükselişlerin etkisini gözlemledik. Bu artışların süreceğini öngörüyorum."

Global performans değerlendirmelerinde SIXT Türkiye olarak son iki yılda büyük başarılara imza atarak “En hızlı büyüyen ülkelerden biri” olduklarını da sözlerine ekleyen SIXT Türkiye ve Borlease Otomotiv Genel Müdürü Yiğit Aras, konuşmasını şöyle sürdürüyor:

“SIXT Türkiye ve Borlease, Bor Holding’in otomotiv grubunun amiral gemileridir. 2023 yılı markalarımızın hedeflerine ulaştığı bir yıl oldu, Borlease'i halka arz etmek bizim için çok önemliydi. Bu halka arz, markamıza ciddi bir finansal güç getirdi. Borlease olarak çok yakın bir zamanda uluslararası bir şirketle anlaştık ve 600'e yakın araç verdik. Bunun yanında yine iki büyük uluslararası şirketle de anlaşmak ve onlara uzun dönem araç kiralamak üzereyiz. SIXT Türkiye olarak pazarda ilk 3 marka içinde yer alıyoruz. Yine bu sıralamadaki yerimizi koruyoruz  ve 2 sene önce %7 olan pazar payımızı %11-12 seviyelerine çıkarttık. Geçen yıl, %100’ün üzerinde gelir ve %15’e yakın araç parkı büyüme rakamlarına ulaşmak bizim için oldukça heyecan verici ve önemli bir gelişmeydi.” 

Büyümenin devam etmesi bekleniyor

Aras, 2024 yılı için de sektördeki büyümenin devam etmesini beklediklerini belirterek yüksek yatırım maliyetleri nedeniyle araç kiralamanın oldukça iyi bir “opsiyon” olacağına dikkat çekti. Turizm sektörünün beklentilerine paralel bir şekilde araç kiralama sektörünün de iyi bir yıl geçireceğini öngördüklerini dile getiren Aras, bu öngörüsünü şöyle açıklıyor:

“SIXT Türkiye olarak geçen yıl yaklaşık % 15 büyüdük, bir önceki sene de yaklaşık %10 büyüdük. 2024 yılında stratejik planımızdaki maddeler arasında en büyük önceliklerden biri yine büyümek olacak. Gelir, araç, şube ve personel argümanlarında büyüme, stratejimizin ilk sırasında yer almaya devam edecek. Bunun yanında gelirlerimizle birlikte, araç adedimizi ve kiralama günlerimizi de artırmak amacındayız. Şu an için filomuzun yaklaşık 2.000 adedi Borlease, 5.000 adedi ise SIXT filosunda bulunan araç sayımızı toplamda 8.500-9.000 adetlere yükseltme hedefindeyiz. Kısa dönem kiralamada her ne kadar ekonomik araçlara talep artsa da biz ekonomik plus, SUV ve premium araçlara da yatırım yapıyoruz.”

Mobilite çözümlerinde zirve hedefi

Aras, mobilite kavramının günümüzün en önemli konularından biri hâline geldiğini söylüyor. 

“SIXT olarak vizyonumuzu sürdürülebilir mobilite çözümleri çerçevesinde şekillendirmeye çalışıyoruz. Bu stratejik kararın arkasında esneklik, müşterinin ihtiyaçlarına hem bireysel hem kurumsal olarak doğru bir şekilde cevap verme düşüncesi de vardı. Mobilitenin tüketiciyle buluştuğu bir stratejimiz var ve bunu otomotiv grubu olarak başarmak istiyoruz. Bu amaçla stratejilerimizi belirledik. Mobilitenin en önemli lider firmalarından biri olma hedefini taşıyoruz. Örneğin, elektrikli araç kiralayan bir müşterimize ihtiyaç duyması hâlinde yola devam edebileceği esnek çözümler sunma çabasındayız. Mobilite çözümleri, A noktasından B noktasından ulaşmada tüm araçları kullanabilme özgürlüğünü veriyor. Elektrikli araçlar da buna dahil. Mobilite çözümlerinde elektrikli araçlara baktığımızda uzun mesafe yolculuklarında menzil başta olmak üzere kullanıcıların sahip oldukları endişeleri ortadan kaldıralım amacındayız. Mobilite çözümleri konusunda Türkiye’deki en iyi tedarikçi olma yolunda çalışmalarımızı sürdürüyoruz.” 

İnsan kaynağı için SIXT Akademi kuruldu

Eğitimi çok önemsediklerini dile getiren Aras, bünye içinde insan kaynağı yetiştirmek için geçen yıl SIXT Akademi'yi kurduklarını söyleyerek sözlerini şu şekilde sürdürdü:

“Kendi içimizden eğitmenler yetiştiriyoruz. Akademiyi kurmamızın en büyük stratejik olgusu içerideki kaynağımızı yetiştirmek. Seçilen iki eğitmenimizi Almanya'ya gönderiyoruz. Burada aldıkları eğitimi yurt içinde aktaracaklar. Stratejik bir plan çerçevesinde sektörün liderliğini yapacağımız bir uygulama getirmek istiyoruz. Dolayısıyla bizim için akademinin önemi çok büyük. Sadece SIXT için değil Bor Holding içerisinde de faaliyette bulunacak bir kurum olacak.”

Kadın çalışan sayısını da artırmayı hedeflediklerini belirten Aras, sektörde kadın istihdamının yeterli olmadığını ve cinsiyet eşitliğine yönelik hedefleri olduğunu da söylüyor.