Antalya Diplomasi Forumu'ndan önemli notlar

Türkiye, diplomasisinde en yoğun dönemlerden birini geçtiğimiz iki haftada yaşadı. Gözlemlediğimiz gelişmeler, yeni görüşmeleri de doğuracak gibi duruyor.

11-13 Mart arasında "Diplomasiyi Yeniden Kurgulamak" sloganıyla düzenlenen Antalya Diplomasi Forumu, dünya gündeminin en üst sırasındaki Rusya-Ukrayna savaşının tarafları arasında görüşmelere ev sahipliği yaptı.

Arabuluculuktan garantörlüğe

10 Mart’ta Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ve Ukrayna Dışişleri Bakanı Dmitro Kuleba'nın Antalya'da bir araya gelmesi, Türkiye’nin denge politikası izleyerek arabuluculuk rolü üstlendiği Ukrayna işgali gündeminin önemli maddelerinden biri oldu. Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, önce Lavrov ve Kuleba'yla ikili görüşmeler yaptı, sonrasında da üç bakan bir araya geldi. Mevkidaşlarının ardından konuşan Çavuşoğlu, "tüm zorluklara rağmen seslerin yükselmediği medeni bir görüşme" gerçekleştiğini söyledi. Türkiye’nin garantörlüğüyle ilgiliyse "Kapsamlı bir barış antlaşmasının imzalanması da masada. Böyle bir durumda Ukrayna'nın bazı ülkelerin garantör olarak burada olmasını istediğini biliyorsunuz. Bunlardan biri de Türkiye'dir." dedi.

NATO-Türkiye ilişkisi

Cumhurbaşkanı Erdoğan iki hafta önce "Biz beraberiz, müttefikiz. Türkiye'ye vermeniz gereken araç, gereç, mühimmat, bunları niye vermiyorsunuz? Vermiyorlar. Bir savaş mı çıksın, bunu mu bekliyorlar? Bunlar samimi değiller. NATO üyeleri de sadece laf üretiyor, AB üyeleri de laf üretiyor” demişti. Forumdan bazı detaylar, savaş ilerledikçe bu durumun en azından görünürde değişmeye başladığına işaret ediyor. 

NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg forumdaki konuşmasında "Avrupa ve Kuzey Amerika’nın içinde bulunduğu tehlikeli durumda birlik olmanın önemini ve bu birliğin içinde NATO’nun müşterek güvenliğine Türkiye’nin göstereceği bağlılığın önemini" vurguladı. Erdoğan ve Çavuşoğlu ile de görüşmeler yaptı. 

AB-Türkiye ilişkisinde gelişmeler

Forumda dikkat çeken konuşmalardan biri de Avrupa Birliği Yüksek Temsilcisi Josep Borrell’inki oldu. "NATO'dan bağımsız olarak tek başımıza da hareket edebilmeliyiz" diyen Borrell, AB'nin savunma konusunda hâlâ ABD'ye çok bağımlı olduğuna dikkati çekti. Çavuşoğlu ile de AB-Türkiye ilişkilerinin önümüzdeki süreçteki önemiyle ilgili görüştüklerini açıkladı. Borrell, Twitter hesabından toplantının fotoğraflarını "Daha yapacak çok işimiz var. Ziyaretlerimiz düzenli olarak devam edecek" mesajıyla paylaştı.

Birleşmiş Milletler eleştirisi

Forumun "Çok taraflılığı canlandırmak: BM ve ötesi" panelinde BM mercek altına alındı, kurumun daha işlevsel olması için reformlara ihtiyaç olduğuna vurgu yapıldı. Eski Makedonya Devlet Başkanı Gjorge İvanov, BM Güvenlik Konseyi'nin İkinci Dünya Savaşı'nın galibi ülkelerin liderleri tarafından kurulduğuna dikkati çekti ve "BM'nin barışın tesisinde gücünü yavaş yavaş kaybettiğini" savundu. İvanov, kurumun kriz zamanlarında etkili olması gerektiğini, bunun için karar alma süreçlerindeki modellerinin de değişmesi gerektiğini ifade etti.

Erdoğan ise "Kırım’ın işgaline ses çıkarılsaydı bugünkü tablo olmazdı" diyerek "dünya beşten büyüktür" mesajını tekrarladı, "BM iflas bayrağını çektiğini" söyledi. Böylece forum, NATO, AB ve özellikle BM gibi büyük uluslararası diplomasi kurumlarının Ukrayna işgalinden yola çıkılarak daha genel çerçevede tekrar değerlendirildiği ve eleştirildiği bir platform görevi gördü. Bu eleştirilerle ilgili somut yenilikleri yakın zamanda göremeyecek olsak da tarihî olgular, büyük değişimlerin zaman içinde bu tarz konuşmaların birikmesiyle alevlendiğini gösteriyor.