Avrupa'nın göçmenlere karşı tavrı neden değişiyor?

Avrupa'nın göçmen politikalarına ilişkin bir dizi yeni düzenleme BM Genel Kurulu'nun ardından gündemi meşgul etmeye başladı. Avrupa ülkelerinin birçoğunda uzun zamandır göçmenlere ilişkin izlenen politikalar tartışılırken; düzenlemelere ilişkin revizyonlar ise hızla gerçekleşmeye başladı. Hollanda'dan İtalya'ya, Birleşik Krallık'tan Almanya'ya kadar çok sayıda ülke bir dizi yeni karar aldı veya göçmen politikalarını vaade dönüştürdü. 

Alınan yeni kararlar ve vaatler

Yunanistan, Brüksel ve Ankara arasında 2016 yılında imzalanan ve göçmenlerin Avrupa'ya gelişini engellemeyi amaçlayan Göçmen Mutabakatı'nın yenilenmesini istediğini duyurdu. Yunan Göç Bakanı Dimitris Kairidis, "Bu bir Avrupa-Türkiye sorunudur" diye konuştu. Konunun 7 Aralık'ta üst düzey Yunan ve Türk yetkililer arasında Selanik'te yapılacak toplantıda ele alınacağı belirtildi.

• Nedir? Avrupa Birliği ülkeleri, 2015'teki göç krizinin ardından Türkiye'nin özellikle de Suriyelileri Türkiye topraklarında tutmasını öngören bir anlaşma imzaladı. O dönem Türkiye'ye vaat edilen 6 milyar avroluk fonun bir kısmının teslim edilmediği belirtiliyor.

İtalya'da hükümet, "güvenli" olarak kategorize ettiği ülkelerden gelerek sığınma talep eden göçmenlerin başvuruları değerlendirilirken sınır merkezlerinde gözaltında tutulmamaları için yaklaşık 5 bin avroluk ‘mali garanti’ ödemesi yapmalarını şart koştu. Ödemeyi yapanların başvuruları maksimum 28 günlük hızlı süreçle değerlendirilecek.

Almanya İçişleri Bakanı Nancy Faeser da geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada Almanya'nın İtalya'ya gelen göçmen ve mültecileri kabul etmeye devam etme kararı aldığını söyledi. Bakan Faeser, bu açıklamadan yaklaşık 2 gün önce anlaşmanın askıya alındığını duyurmuştu. Feaser, İtalya'nın Avrupa Birliği'nin Dublin kuralları kapsamında sığınma başvurularının ilk varış ülkesi olarak, yükümlülüklerini yerine getirmediğini belirtti. 

Hollanda’da ise iktidarın büyük ortağı VVD'nin lideri ve Adalet Bakanı Dilan Yeşilgöz, 22 Kasım’da gerçekleşecek erken seçimler için önceliğini “göç ve sığınma” olarak belirledi. “Hollanda gibi küçük bir ülkenin herkesi barındıramayacağını” vurgulayan Yeşilgöz, Hollanda'nın ilk kadın başbakanı olarak ülkeye sığınmacı gelişini azaltmayı ve savaş mültecilerini geri göndermeyi hedefliyor.

Birleşik Krallık'ta İçişleri Bakanı Suella Braverman da geçtiğimiz gün yaptığı açıklamada mevcut mülteci hukukunun giderek daha esnek yorumlandığını ve "zulümden kaçanlara" yardım etmekten, "önyargıdan korkanlara" yardım etmeye doğru kaydığını söyledi. Braverman şu ifadeleri kullandı: 

"Dünyada, eşcinsel olmanın, ya da kadın olmanın çok güç olduğu geniş bölgeler var. Bireyler zulüm görüyorsa korumalıyız. Ama sadece eşcinsel ya da kadın olmak ve ülkende ayrımcılığa uğramaktan korkmak mülteci statüsüne hak kazanmak için yeterli değil."

Kararların nedeni ne? 

Her ülkenin farklı nedenleri bulunuyor; ancak her Avrupa ülkesinde sığınmacı politikalarının katılaştırılmasını talep eden bir halk kesimi ile bunun karşısında duran ve politikaların insan hakları çerçevesinde çizilmesi gerektiğini, ayrımcılık içermemesi gerektiğini savunan bir kesim de mevcut. Hükümetler ise bir yandan da ekonomik zorluklar nedeniyle politikalarını değiştirmeye başlıyor. 

Örneğin Hollanda'da yeni başbakan adayı ve Adalet Bakanı olan Dilan Yeşilgöz'ün göçmen sorunu üzerine kampanyasını inşa etmesinin bir nedeni var. Mültecileri kategorize ederek ülkede sığınma taleplerinin değerlendirileceği plana göre, savaş nedeniyle ülkelerinden kaçan mültecilerin savaşın bitmesi hâlinde geri gönderilmesi planlanıyordu. Yeşilgöz, birçok Hollandalı geçim sıkıntısı çekerken; daha yıllarca mülteci sorununu konuşmaya devam edemeyeceklerini söylüyor.

İtalya'da düzensiz göçmen artışı yıllardır devam ediyor. Hatta geçtiğimiz yıl Giorgia Meloni'nin yönetime gelmesindeki en önemli nedenlerden biri olarak görülüyor. Ancak Meloni hükümeti de henüz bu artışın önüne geçebilmiş değil. BBC Türkçe, hükümetin göç konusundaki iletişim stratejisini, "insan kaçakçılarını suçlamak ve Avrupa Birliği’ni sorumluluğu paylaşmaya çağırmak" şeklinde özetliyor.

Sığınmacıların Avrupa'daki popüler varış noktalarından biri de Yunanistan. Uzun süredir ekonomik krizle mücadele eden ülke, ekonomide yaşanan sorunların bir nedeni olarak da göç krizini gösteriyor.

Avrupa Birliği de şansını sıkı adımlardan yana deniyor. Örneğin yeni plana göre, sığınmacılar GSYİH ve nüfus büyüklüğü göz önünde bulundurularak üye ülkelere dağıtılacak; sığınma şansı az olan kişilerse oldukça hızlı bir şekilde geldikleri ülkeye geri gönderilecek.

Peki ya sonuçları ne oluyor? 

Atılan adımlar, göçmenlerin Avrupa'ya sığınmasının gitgide daha da zorlaşacağının bir işareti. Hükümetler, sığınmacılar konusunda farklı değerlendirmelerde bulunuyor olsa da sonuçta her biri mültecilerin, sığınma başvurularını "zorlaştırıyor." 

Son dönemde mülteci karşıtı protestoların yoğunluk kazandığı Avrupa'da neredeyse her ülkede mülteci karşıtı ve sığınma politikalarını katılaştıran partilerin oy oranlarını artırdığı gözlemleniyor. Bu, hükümetlerin de söylemlerinde ve eylemlerinde sıklaşmaya yol açarken; göçmen karşıtlığı da halkın milliyetçi bakış açısını kuvvetlendiriyor.