İklim krizi ve AB'nin adımları

Batı Avrupa'da son 20 yılın en büyük sel felaketi yaşandı. 180’den fazla kişi hayatını kaybetti, binlerce kişiden ise haber alınamıyor. Fransa, Belçika, Lüksemburg, Hollanda sular altında kaldı. Felaketten en çok Almanya’nın Rheinland-Pfalz, Kuzey Ren - Vestfalya ve Bavyera eyaletleri etkilendi.

Aynı zamanda Avrupa Birliği’nin iklim değişikliğine karşı geniş kapsamlı bir paket açıklaması da küresel ısınma tartışmalarını yeniden alevlendirdi. 

Almanya seçimleri

Selin Almanya’yı seçimlere iki ay kala vurması ülkenin iç siyasetini de karıştırdı. Almanya Başbakanı Angela Merkel, afetzedelere maddi destek sağlayacaklarını açıklasa da vatandaşlar hükümetin kendilerini zamanında uyarmadığını söylüyor.

Almanya Cumhurbaşkanı Frank-Walter Steinmeier ve Hristiyan Demokrat Birlik'in (CDU) eylül genel seçimlerindeki başbakan adayı ve Kuzey Ren-Vestfalya eyaletinin Başbakanı Armin Laschet ise iklim krizine işaret ederek acilen önlemler alınması gerektiğini vurguladı. 

Batı Avrupa’daki sel felaketinin AB iklim stratejileri üzerinde belirleyici etkiye sahip olması bekleniyor ancak paketin eleştirilen maddeleri de var. 

Paketin ayrıntıları

2030’a kadar sera gazı salımının 1990 seviyelerine göre %55 azaltılması hedefine dikkat çekmek için "Fit for 55’" (55'e Uygunluk) ismi verilen 13 maddelik paket, hem vatandaşların günlük hayatını hem de küresel şirketlerin işleyişlerini etkileyecek.

• Otomobiller için emisyon sınırı: Petrol ve dizelle çalışan araçların satışına 2035'te son verilecek ve bunların yerini elektrikli otomobiller alacak. 2030’a kadar üç milyon kamuya açık şarj istasyonu kurulacak.
• Uçak yakıtlarına vergi: Çevreyi kirleten uçak yakıtlarından vergi alınacak. Düşük karbonlu yakıt kullananlar ise 10 yıl vergiden muaf olacak. Alternatif enerjilerin maliyet yüksekliği göz önüne alındığında, uçak biletlerinin pahalanması bekleniyor.
• Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği de bu nedenle bu maddeye itiraz ederek "sürdürülebilir havacılık hedefine" ters düştüğünü açıkladı ve "cezalandırıcı vergiler" yerine sürdürülebilir yakıtların daha fazla desteklenmesi gerektiğini belirtti. Ayrıca, Avrupa içi uçuşlarda olduğu gibi gemilerin de emisyon ticaretine dâhil edilmesi hedefleniyor. 
• Binaların yenilenmesi: Evlerin yalıtımı, ısınma ve soğuma sistemleri için enerji tasarrufu bakımından sorunlu binalar yenilenecek. Bu maddenin konutların doğal gaz faturalarında artışa sebep olacağı tartışılıyor. AB bu yüzden vatandaşlara maddi yardım sunulacağını açıkladı. Avrupa’da düşük gelirli hanelerin gelirlerinin büyük bir kısmını ısıtmaya harcadığı biliniyor. 
• Enerji vergilerinin değişmesi: Doğal gaz, benzin ve petrolün fiyatı artarken elektriğin ucuzlaması hedefleniyor. 
• Karbon sınır vergisi: Bu maddeye göre, karbon yoğunluğu yüksek olan, demir çelik, alüminyum, çimento gibi ürünlerin ithalatı için AB dışındaki imalatçılara daha fazla vergi uygulanacak. Uygulama, ihracatının %40’ından fazlasını AB ülkelerine gerçekleştiren Türkiye’yi de etkileyecek. Türkiye’deki şirketlerin AB standartlarına uyum için üretim yöntemlerini değiştirmesi gerekecek. Aksi durumda Türkiye AB’de pazar kaybedebilir. Türkiye’nin sera gazı emisyonları geçtiğimiz 30 yıl %130 arttı. 
• Ayrıca bu durum ABD, Rusya ve Çin ile olan ticaret dengesini sarsabilir. Avrupa Parlamentosu Ticaret Komitesi Başkanı Bernd Lange, Vaşington ile anlaşılamazsa ticaret savaşları çıkabileceğini ve AB’nin en önemli çabasının bu yönde olacağını söyledi. ABD ile Çin, dünyada en fazla miktarda karbon emisyonuna neden olan ilk iki ülke. 

Tepkiler

AB ülkelerinin liderlerinin çoğu, paketin sosyal eşitsizlik yaratmasından endişe ediyor. Fransa, İspanya, İtalya, Macaristan, Letonya, İrlanda ve Bulgaristan, paketin vatandaşları ekonomik açıdan olumsuz etkileyebileceğine dair tereddütlü. Reuters'a konuşan bir AB diplomatı ise paketin başarısının adil olmasına ve ekonomik dengeleri bozmamasına bağlı olduğunu belirtti. 

Paketin uygulanmasıyla oluşacak fiyat artışlarının Brüksel’de yaratacağı etkiyle daha düşük asgari ücrete sahip ülkelerde aynı olmayacağı aşikâr. AB’nin maddi yardımlarıyla bu farkın kapanıp kapanmayacağı ise merak konusu. 

Paketin 27 AB üyesi ülke tarafından istişare edilerek onaylanması gerekiyor. Bu sürecin 2 yıla yakın sürebileceği tahmin ediliyor. Yasalar başarılı olursa, karbon salımında 2019'da %24 seviyesine ulaşan AB, 2050'ye kadar iklim açısından nötr ilk dünya bölgesi olacak.