'Beyaz Saray'ın pizzacıları sabaha dek çalıştı': ABD savaşa dahil olacak mı?

“Her kriz gecesi Genelkurmay Başkanlığı’nın pencerelerine bakma alışkanlığı işte o günlerde başladı. Genelkurmay’ın ışıkları sönükse mesele yok demekti. Işıklar yanıyorsa bunun tek anlamı vardı. Ordu tedirgindi. 15 Ekim 1961 gecesi Genelkurmay’ın ışıkları sabaha dek yandı…” 

Türkiye, biz gazetecilerin kriz durumlarında işin ciddiyetini anlamak için Genelkurmay Başkanlığı’ndaki çalışmaları gece-gündüz takip ettiğini Can Dündar’ın kaleminden, Mehmet Ali Birand’ın sesinden; Bülent Çaplı ile birlikte 27 Mayıs Darbesi’ni anlatan Demirkırat Belgeseli’ndeki bu cümlelerle öğrendi. Hatta öyle ki 12 Eylül’deki darbenin komutanı Orgeneral Kenan Evren’in, oluşturulması 4 ay süren darbe planını, bunu bildiği için, binanın arka odalarında hazırlattığı iddia edildi.

Nitekim, yıllar sonra bu kez 28 Şubat döneminin Donanma Komutanı Oramiral Güven Erkaya, mealen de olsa “kamuoyuna bir şeyler olacağını sezdirmek için” o dönemde Genelkurmay ve kuvvet komutanlıklarının ışıklarını kasten gece geç saatlere kadar açık bıraktırdıklarını söyledi.

İşte tam buna benzer bir olay geçen günlerede ABD’de yaşandı.

'Pizza istihbaratı' işe yarar mı? 

Bazı sosyal medya hesapları İsrail’in İran’a saldırısından birkaç gün önce ABD Savunma Bakanlığı çevresindeki pizza siparişlerinde bir “patlama yaşandığını” iddia ettiler. Siparişlerdeki bu hareketlilik, Bakanlık yetkililerinin yoğun ve uzun bir mesaiye hazırlandığı şeklinde yorumlanıyordu. 

Yorumculara göre “Pentagon pizza endeksi” ismiyle basına da yansıyan bu zorlama teori, daha önce çok kez işe yaramış; hatta 21 büyük politik krizin değerlendirilmesi için kullanılmıştı. Öyle ki Soğuk Savaş döneminde Sovyet istihbaratı, Pentagon’daki aktiviteyi takip için bu yöntemden de faydalanmış, yöntemin adına da “pizza istihbaratı” demişlerdi.

Ne var ki bu doğal durum, eskiden beri gazetecilerin dikkatini çekiyordu. CNN’nin o dönemki Pentagon muhabiri Wolf Blitzer, 1990’da şakayla karışık, “Gazetecilikte son nokta: Pizza siparişlerini takip edin” demişti.

• İsrail’in İran’a saldırısının 7. gününde bu siparişlerin hâlâ yoğun olduğunu düşünmek yanlış olmaz. Zira tüm dünya ABD de savaşa girecek mi, girmeyecek mi diye bekliyor.

Saldırıdan birkaç gün önce Ortadoğu’daki elçiliklerine yüksek güvenlik uyarısı veren ve personelin bir kısmını tahliye eden ABD Başkanı Trump, saldırıdan önce “Netanyahu İsrail’e saldırmayacak” dese de saldırından sonra saat başı durumla ilgili fikrini değiştiriyor.

Bu, İran’ı krizin çözümüyle ilgili farklı politika opsiyonunlarına zorlamak için bir taktik gibi görünse de “savaşları bitiren başkan” olacağı iddiasıyla yönetime gelen Trump, Ukrayna fiyaskosundan sonra kelimenin tam anlamıyla burada da “işleri berbat etmiş” durumda.

Kimi analistler, durumu “İsrail, Trump’ı İran’ın nükleer programında silah yapımına çok yaklaştığı konusunda ikna etmiş olabilir” diye yorumlasa da ABD Başkanı'nın Netanyahu’ya söz geçiremediği belli.

Saldırının ön hazırlıkları nasıl yapıldı?

Biraz geriden alalım: İsrail’in 7 Ekim 2023’te artık motivasyonu iyiden iyiye şüpheli Hamas saldırısından sonra bölgede giriştiği agresif yayılmacılık ve askerî saldırganlığın nihai hedefi, şüphesiz İran’ın nükleer kapasitesi olacaktı. Bunu İsrail’in varoluşu açısından öncelikli güvenlik tehdidi olarak tanımladıkları hiç kimse için sır değil.

Okuma önerisi: Bu saldırıya nasıl adım adım hazırlandıklarını, Suriye üzerinden nasıl bir hava koridoru açtıklarını, eğer bir saldırı olacaksa bunun için fırsat penceresinin Trump yemin etmeden önceki birkaç hafta olduğunu, İsrail’in bu saldırı için neden artık ABD’ye ihtiyaç duymadığını, İran’ın ise vekil güçlerine ve kendisine karşı tüm İsrail saldırılarına neden ses çıkarmadığını ve neden karşısına İsrail’i değil de direk ABD’yi almak istediğini 14 Ocak’taki bu yazıda ayrıntılı bir biçimde yazmıştık.

ABD ve İran hâlâ köprüleri yakmış değil

Nitekim İran’a 7 gün önceki saldırı, tam da yazdığımız gibi düzenlendi. 19 Haziran 2025 itibarıyla İran da temelde hâlâ bu pozisyonunu koruyor. Medyadan mesaj savaşları yaşansa da ABD ve İran hâlâ köprüleri yakmış değiller.

Ancak işlerde birkaç ay önceye göre değişen çok önemli başka bir durum var. O dönemde, olası bir çatışmada ABD’nin her zaman olduğu gibi İsrail’i koruyacağını biliyor ancak Netanyahu’nun ABD’yi İran’a karşı savaşa sokmayı becerip beceremeyeceğini kestiremiyorduk. Çünkü İran’ın nükleer programıyla ilgili görüşmeler devam ediyordu. Son ayağı 15 Haziran’da yapılacak görüşmelerden anlaşma çıkması umudu yüksekti.

Eğer bu olsaydı İsrail’in İran’a saldırı planı, belki de uzun yıllar ertelenecek; İran’da politik olarak işlerin değişmesi ve ülkenin tekrar dünyaya eklemlenmesiyle de hiç yaşanmayacaktı.

Dolayısıyla saldırı için geride kalan son "fırsat penceresi", görüşmelerden önceki birkaç güne sıkıştı. Netanyahu işte bunu değerlendirdi. Uzun zamandır hazırlandıkları belli olan saldırı için düğmeye bastı.

Nükleer görüşmelerin İran’ı süreçte oyalamak ve İsrail’in ABD’nin önceden onayladığı bir saldırıya hazırlık yapması için kullanıldığı fikrini destekleyenlerden değilim. ABD en fazla bunu eğer İran nükleer programıyla ilgili kendi pozisyonunu dayatırsa ve anlaşma sağlanamazsa değerlendirilebilecek bir politika opsiyonu olarak görmüş olabilir.

İran’la pazarlıkta ABD’yi köşeye sıkıştıran Netanyahu oldu

Neden mi böyle düşünüyorum? Netanyahu’nun İran’a saldırmak için Trump’ın yemin töreninden önceki fırsat penceresini neden değerlendiremediğini geçen aylardaki Beyaz Saray ziyaretinde görmüştük. Trump, Netanyahu’yu Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı da anarak açıkça azarlamıştı.

• Sonrasındaki darbeler, takip eden aylardaki Ortadoğu gezisinde İsrail’e uğramaması ve bölgede kendine yeni müttefik olarak Suudi Arabistan’ı seçmesi; üzerine Suriye gibi konuları Türkiye ve Suudi Arabistan ile halletme yönündeki iradesi ile geldi.

Diğer taraftan iç politika bağlamında halihazırda azli ve yolsuzluktan ceza alması gereken Netanyahu'nun Gazze’deki insanlık suçunu umarsızca sürdürmesi de İsrail kamuoyunda istediği desteği sağlamıyordu.

Dolayısıyla iktidarının anahtarını artık bölgesel çatışmalarda gören Netanyahu’nun mutlak düşman İran’a saldırmak için fırsat kolladığı aşikardı.

İsrail nükleer santralleri devre dışı bırakmak için ABD’ye muhtaç 

İşte yeni durumda değişen bu oldu. İsrail, ABD ve İran’ı oturdukları uzlaşma masasından kalkmaya zorlayıp dönülmesi zor bir noktaya iterek ABD’nin en azından koruma dışında operasyonun bu noktasında kendisine olası desteğini garantilemeye çalıştı.

Ortadoğu’nun kaderi Netanyahu'nun siyasi istikbaline mi bağlı? 

Diğer taraftan: İsrail saldırılarındaki stratejik ve ikili hedefleme mantığı düşünülürse İran’ı iyice zayıfladıktan sonra "barış masası”na oturtmak için ABD’nin nükleer tesisler dışında bir yeri vurması da gerekmiyor.

Bu arada Haaretz’in aktardığına göre Netanyahu, ülkesinde popülerliğinin zirvesine ulaşmış durumda. Savaş sonrasında ABD’nin ve Trump’ın kendisine nasıl bir ceza keseceğini ise öyle görünüyor ki çok geçmeden göreceğiz. Ortadoğu’da önümüzdeki dönemi de büyük ihtimalle bu belirleyecek.

Savaşın ekonomi dışında Türkiye’ye etkisini konuşmak için ise henüz erken.