Biyoçeşitlilik Hakkında Bilinmesi Gereken 10 Önemli Bilgi

Günümüzde biyoçeşitlilik büyük bir çöküş yaşıyor. Bir milyon tür nesli yok olma tehlikesi ile karşı karşıya. Ekosistemler gözlerimizin önünde yok oluyor. Çöller genişlerken, sulak alanlar daralıyor. Her yıl on milyonlarca hektarlık ormanın yok oluşuna tanıklık ediyoruz. Plastiklerle dolu okyanuslarda yaşayan balıkları aşırı avlanma ile tüketiyoruz. Mercan resifleri beyazlayıp ölüyor. Her yıl hava ve su kirliliği yüzünden dokuz milyon insan hayatını kaybediyor. Kısacası, büyük bir biyoçeşitlilik krizi içerisindeyiz.

Büyük oranda insan davranışları ve iklim değişikliği ile tetiklenen biyoçeşitlilik krizinde yol göstermesi amacıyla Leibniz Araştırma Ağı – Biyoçeşitlilik’ten 45 bilim insanı, “Biyoçeşitlilik Biliminde Bilmeniz Gereken 10 Önemli Bilgi” başlıklı bir rehber hazırladı.

Bu rehber, biyoçeşitlilik hakkındaki önemli bilgileri bilimsel temelleriyle ve anlaşılır bir şekilde sunuyor. Her biri birbiriyle bir şekilde bağlantılı olan 10 kilit alanı vurgulayarak dünyanın karmaşık sistemlerini analiz ediyor. Ayrıca, tür çeşitliliğinin ve ekosistemlerin kaybını durdurmanın ve biyoçeşitliliği zenginleştirmenin yollarını gösteriyor. Temel amaç, biyoçeşitliliği korumak için yerel, bölgesel, ulusal ve küresel düzeylerde iyileştirilmiş politika kararlarını ve eylemi kolaylaştırmak için politika yapıcılara ve topluma en son bilgilerin bilim ışığındaki değerlendirmelerini sağlamak.

Rehberde yer alan 10 kilit alan şu şekilde:

1. İklim ve biyoçeşitliliğin birlikte korunması: Ekosistemler, son 10 yılda insan kaynaklı karbondioksit salımlarının yarısından fazlasını emdi. Öte yandan, turbalıklar veya ormanlar gibi ekosistemleri yok etmek, büyük miktarlarda sera gazı salıyor. Birbiri ile etkileşimi çok yüksek olan bu iki kriz beraber ele alınmalı. 

2. Gezegen sağlığının güçlendirilmesi: COVID19 dahil olmak üzere yeni bulaşıcı hastalıkların yüzde 75'i hayvanlardan insanlara bulaşan hastalıklar. Ekosistemleri korumak ve fabrika çiftçiliğini azaltmak insanların ve doğanın sağlığına doğrudan ve dolaylı olarak fayda sağlayabilir.

3. Gizli biyoçeşitliliğin göz önünde bulundurulması: Yerin altındaki mikroorganizmalar, yeryüzünde yetişen her şey için önemli; ancak fark edilmeden ölüyorlar. Topraktaki mikroorganizmaların ölümü hakkında daha fazla araştırmaya acil bir ihtiyaç var. 

4. Biyokültürel habitatların teşvik edilmesi: Yeryüzünde avcı, toplayıcı ve balıkçı olarak yaşayan bozulmamış bir doğaya bağımlı yaklaşık 5.000 yerli halk var. Biyoçeşitlilik, kültürel ve dilsel çeşitlilik yakından ilişkili. Dilleri kaybedersek, yalnızca biyoçeşitlilik hakkındaki bilgiyi değil, aynı zamanda doğal yaşam alanlarını koruma ve sürdürmede araç olan geleneksel ekolojik bilgiyi de kaybederiz.

5. Ormanların sürdürülebilir şekilde kullanılması: Birçok orman, iklim stresi nedeniyle böcek hasarına veya yangına karşı daha duyarlı hale geliyor. Ormanların, sertifikasyon, yeni dayanıklı türlerin ekimi veya doğal orman gelişiminin desteklenmesi gibi yollarla sürdürülebilir şekilde yönetilmesi gerekir.

6. Tarımın dönüştürülmesi: Gıda üretimi, genellikle monokültürler ve çok fazla pestisit ve gübre kullanılması sebebiyle türlerin ölmesine sebep oluyor. Bitki çeşitliliğinin yüzde 40'ı yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Çiftçilerin biyoçeşitliliği korumaları için finansal teşvik sistemlerine ve tavsiyelere ihtiyaçları var.

7. Arazi ve kaynakların korunması: Buzla kaplı Antarktika hariç, dünyadaki kara alanlarının yüzde 77'si insan kullanımıyla büyük ölçüde değiştirilmiş durumda. Ekosistem hizmetlerini sunmaya devam edebilmeleri için doğal alanların acilen koruma altına alınması gerekli.

8. Sürdürülebilirlik için ulusötesi altyapının ve eğitimin yaygınlaştırılması: Doğaya verilen zarar genellikle tedarik zincirleri boyunca ve küresel üretim ağlarında meydana geliyor. Biyoçeşitliliği korumaya yönelik stratejiler ulusötesi olmalı.

9. Araştırma verilerine açık erişimin sağlanması: Etkin biyoçeşitlilik yönetiminin temelinde veri paylaşımı yer alıyor. Verilere erişimi kısıtlamak araştırmaların ilerlemesini engellerken, artan dijitalleşme ise gelişmesine katkı sağlar.

10. Biyoçeşitlilik dostu teşviklerin belirlenmesi: Dünya çapında biyoçeşitliliğin korunması için yılda yaklaşık 140 milyar dolar harcanıyor. Diğer yandan 500 milyar dolarlık kamusal teşvik ve 2,6 trilyon dolarlık özel yatırım biyoçeşitliliğe zarar veren sektörlere gidiyor. Finans sektörü, yatırım risk değerlendirmelerine iklimsel etkilerin yanında biyoçeşitliliğe olan etkileri dahil ederse, bu dengesizlik değişebilir.