BM Genel Kurulu'nda neler oldu?

Her yıl 190'dan fazla dünya liderini ABD'nin New York kentinde bir araya getiren Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu'nun, 78’inci oturumu dün itibarıyla son buldu. Genel Kurul'da hem üye devletlerin liderlerinin açıklamaları hem de yapılan ikili görüşmeler öne çıktı. 

• Önemi ne? BM, İkinci Dünya Savaşı'nın bitmesi sonrası 1945 yılında uluslararası barışı korumak amacıyla Türkiye dahil 51 ülke tarafından kuruldu. Hâlâ örgütün tam üye sayısı 193. Vatikan ve Filistin'in de Birleşmiş Milletler'de özel statüleri var. BM Genel Kurulu, örgütün neler yapması gerektiğine karar verilen ana toplantı. 193 BM üyesinin tümü sadece Genel Kurul'da temsil ediliyor.
• Öte yandan: BM Güvenlik Konseyinin 5 daimi üyesi olan Çin, Birleşik Krallık, Fransa, Rusya ve ABD arasında sadece ev sahibi ABD'nin başkan düzeyinde görüşmelere katılım sağlaması da dikkat çekti.

Konuşmalardan öne çıkanlar: 

Cumhurbaşkanı Erdoğan, BM Genel Kurulu'ndaki konuşmasında "Dünya beşten büyüktür" mesajını tekrarladı. BM'nin yapısını eleştiren Erdoğan, "Güvenlik Konseyi, artık dünya güvenliğinin teminatı olmaktan çıkmış, 5 ülkenin siyasi stratejilerinin çarpışma alanı hâline gelmiştir" dedi. "Dünyadaki tüm kökenleri, inançları, kültürleri temsil yeteneğine sahip bir küresel yönetim mimarisi inşa etmeliyiz." ifadelerini kullanan Erdoğan, Suriye'den Doğu Akdeniz'e, Filistin sorununa, Suriye'deki PKK varlığına, Kuran yakma eylemlerine, Ukrayna'ya ve AB ile ilişkilere kadar birçok başlıkta değerlendirmede bulundu. 

ABD Başkanı Joe Biden ise Ukrayna'yı 'Rus saldırganlığına' karşı savunmak için birlik olması çağrısı yaptı. Biden, "Ukrayna'nın parçalanmasına izin verirsek hiçbir ulusun bağımsızlığı güvende olamaz" dedi. ABD Başkanı, "Rusya, dünyanın bıkkınlık göstereceğine ve sonuç almaksızın Ukrayna'yı acımasızca katletmesine izin vereceğine inanıyor. Ama ben size şunu soruyorum: Eğer BM'nin temel ilkelerini terk edersek herhangi bir üye devlet korunduğundan emin olabilir mi?" diye konuştu.

İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, "İtalya'nın Avrupa'nın mülteci kampına dönüşmesine izin vermeyeceğim" dedi. İnsan kaçakçılarının göç etmek isteyenleri daha iyi bir hayat bulacağı vaadiyle kandırdığına işaret eden Meloni, "Avrupa'ya seyahat için binlerce dolar ödetiyorlar. Normal turizm acentesi gibi sattıkları o seyahatin, Akdeniz'in dibinde ölümle sonuçlandığını söylemiyorlar." ifadelerini kullandı. 

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada dünyaya, Rusya'nın ülkesine yönelik saldırganlığına son vermek için birleşme çağrısı yaptı. Zelenski, konuşmasında Rusya'yı "şeytan" olarak nitelendirdi, "Şeytan'a güvenilmez" dedi. Zelenski, konuşmasında, "Bazı ülkeler Ukrayna ile dayanışma içindeymiş gibi davrandılar" dedi. Bu ifadelerin ardından Polonya, Ukrayna'ya yaptığı silah yardımını durdurduğunu açıkladı.

İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi, ise konuşmasında ABD'yi Ukrayna'daki şiddeti körüklemekle suçladı. Reisi, Ukrayna şehirlerini vuran tüm İran yapımı drone'ların Rusya'ya, işgalin başladığı 24 Şubat 2022'den önce satıldığını ve Ukrayna'da barıştan yana olduğunu söyledi. ABD istihbaratının İran'daki rejimi devirmeye çalıştığını ve başarısız olduğunu öne süren Reisi, "geleceğin İran'ın çemberindeki ülkelere ait olacağını, Batı'nın günlerinin bittiğini" ifade etti. "Dünya yeni bir uluslararası düzene geçiyor ve dünyayı Amerikanlaştırma projesi başarısız oldu" diyen Reisi, "Bütün dünyayı arka bahçesi olarak göre Batı bir kimlik krizi yaşıyor" ifadesini kullandı. Reisi ayrıca, ABD'nin, Avrupa'yı zayıflatmak için Ukrayna'daki savaşı büyütmeye çalıştığını ifade etti. 

Görüşmelerden öne çıkanlar: 

Cumhurbaşkanı Erdoğan, İsrail Başbakanı Netanyahu ile ilk kez yüz yüze bir araya geldi. Daha önce yalnızca telefonda görüşen iki liderin Türkevi'nde gerçekleşen buluşmasında karşılıklı resmî ziyaret niyetlerinin dile getirildiği ve Filistin sorununun konuşulduğu kaydedildi.

• Ayrıca: BBC Türkçe'de yer alan haberde, iki liderin görüşmesinde İngilizce'de hem ‘kravat’ hem ‘ikili ilişki’ anlamına gelen “tie” kelimesi üzerinden esprili bir konuşma geçtiği detayı yer aldı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ayrıca İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ile de bir araya geldi. Meloni'nin görüşmede, “Göçmenler ve Türkiye de dahil olmak üzere Akdeniz ülkelerinin oynadığı rolü konuştuk. Türkiye'nin rolü iki kat önemli çünkü hem Akdeniz hem de Balkan rotasını ilgilendiriyor” dediği kaydedildi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Yunanistan Başbakanı Miçotakis ile de bir araya geldi. Görüşmede ilişkilerdeki mevcut olumlu iklimi muhafaza etme kararlılığı teyit edilirken; kayıt dışı göçün her iki ülke için ortak bir sınama olduğu kaydedilerek birlikte çalışma konusunda anlaşma sağlandığı bildirildi.

ABD Başkanı Joe Biden ile görüşen İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu da Tel Aviv ve Riyad arasında diplomatik ilişkilerin kurulmasına yönelik bir anlaşma üzerinde çalışma sözü verdi. Netanyahu, "İsrail ve Suudi Arabistan arasında tarihî bir barış sağlayabileceğimizi düşünüyorum" şeklinde konuştu.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, New York'taki BM Genel Merkezi'ne yaptığı ziyaretin ardından Beyaz Saray'da ABD Başkanı Joe Biden ile görüştü. Görüşmede askerî yardımların sürdürülmesi, Ukrayna'nın Rusya'ya yönelik karşı saldırı hamlesi ve ülkenin NATO üyeliği gibi konular ele alındı.