Bu şehir arkandan gelecektir

Mısır Başkanlık Sözcüsü 3 Kasım’da yaptığı açıklamada, devlet dairelerinin aralık ayından itibaren Kahire’nin 45 km doğusundaki yeni idari başkente taşınacağını ilan etti. Altı aylık bir deneme süresinden sonra, Kahire’deki bütün devlet kurumlarının bu yeni başkente yerleşmesi bekleniyor. Birçok devlet henüz çekimser davransa da Bangladeş, büyükelçiliğini taşımak için yeni başkentten arsa aldığını duyuruverdi.

2015’te Mısır 2030 Vizyonu kapsamında, 6 milyon kişinin yaşayacağı yeni bir başkent kurulacağı açıklanmıştı. Mısırlılar ellerini çabuk tutmuş. Şehrin isminin belirleneceği yarışma henüz tamamlanmadı ama devlet yeni merkezine yerleşmeye başladı bile. 

İsmini arayan şehrin 68 milyar dolar maliyeti olacağı düşünülüyor. Tabii böyle mega projelerde bütçe hesabı pek güvenilir olmuyor. 2015’te 30 milyar, 2017’de 50 milyar diye hesap edilen miktar her sene artıyor. Şimdiden Mısır’ın dış borcunun yarısına denk geliyor. Olsun, itibardan tasarruf olmaz. 700 km2’lik, yaklaşık Singapur ya da Yalova yüzölçümüne sahip bu yeni idari merkezin akıllı şehir konseptinde inşa edildiği söyleniyor. 

Her şehir sakinine 15 m2 yeşil alan düşsün diye çölün ortasında Central Park’tan iki kat büyük dev bir yeşil alan yaratılıyor. 

Başkanlık sarayı kompleksi, parlamento ve 30 bakanlık artık Kahire’de olmayacak. 

Orta Doğu’nun en büyük katedraliyle, Mısır’ın en büyük camisi de şehrin anıtlarından. Afrika’nın en uzun gökdeleni şu anda inşa halinde, 2030’da ise Burj Halifa’yı geçerek dünyanın en uzun gökdeleni olması planlanan Oblisco Capitale de sırada. 

İnşası bittiğinde Mısır Genelkurmayı, Orta Doğu’nun en büyük askeri binası unvanını alacak Oktagon’a taşınacak. 2019’da açılan Capital Uluslararası Havalimanı da Kahire ve Sphynx’in yanında senede bir milyon yolcu kapasitesiyle Mısır’ın yeni başkentine ulaşımı sağlayacak.

Mısır, bu hamlesine Kahire’nin aşırı nüfus ve ara sokakları bile felç eden kronik trafik problemi gibi sebepleri gerekçe gösteriyor. Kahire’nin nüfusu 22 milyon. 2050’de bu sayının en az iki katına çıkması bekleniyor. Şehirde bir yerden bir yere gitmek belli ki İstanbulluları bile zorlayacak raddeye gelmiş. 

Mısır, devlet başkanlarının dev inşaat projelerine çok meraklı olduğu bir ülke. Dünyada da başkentini taşıyan ilk ülke değil. Yine de bir hayli sıra dışı bir durumla karşı karşıyayız.

Şehrin inşaatında söz, yetki ve mühür Mısır Silahlı Kuvvetleri’nde. Projeyi yürüten devlet kuruluşunun yarısı orduya ait olduğu gibi işin başında da emekli bir general var. 

Mısır Başkanı ve tabii ki kendi de emekli general olan Abdülfettah es-Sisi, önceki başkanlardan Enver Sedat’ın zamanında yaptığı gibi şehre henüz kendi adını vermedi. Ama şehrin ve Mısır’ın en büyük camisine El Fatih ismini vererek varlığını unutturmadı. Zaten Mısır televizyonları da Sisi’nin yeni şehre ziyaretlerini düzenli yayınlıyor. 

İnşaat faaliyeti Kahire’de de sürüyor. Kenar mahalleler kentsel dönüşüm yoluyla bizdeki Fikirtepe’yi andıran şekilde mutenalaştırılıyor. Geniş otoyollar ve onlarca köprü inşa ediliyor. 850 bin Kahireli evinden olmuş durumda. Aldıkları tazminatlarla eskiden ev sahibi oldukları mahallelerde şanslılarsa ancak kiracılar şimdi. Çoğu başka yoksul mahallelere göç etti.  

Kişi başına düşen gelirin 3 bin dolar olduğu ülkenin yeni başkentinde en uygun ev 50 bin dolar.  

Ortaya çıkacak devasa rant ise projeyi yöneten orduyu ve özel sektörü bir hayli zengin edeceğe benziyor. Mısır Silahlı Kuvvetleri, hem yeni binaların hem de Kahire’de boşaltılacak devlet binalarının satışından büyük gelir elde edecek. 

Tahrir Meydanı’nı anmadan Mısır hakkında yazmak pek mümkün değil. Sisi, Tahrir’i kaybeden Mübarek ve Mursi’nin akıbetinden çıkarttığı dersi hayata geçiriyor. Halkın başkentin sokaklarını ve meydanını ele geçirmemesi gerekiyor. 

Kahire’ye kurulan yeni ulaşım altyapısı ve onlarca köprü yeni merkezden Kahire’ye askeri personelin sevkini çok kolaylaştırıyor. Fakir fukaranın parası yeni şehirde yaşamaya yetmeyeceği için, Mısır devleti isyan etme ihtimali bir hayli düşük memur sınıfı ve hali vakti yerinde Mısırlılarla beraber surlar ardına çekiliyor. Özel sektör ve askeriye girift ilişkilerle birbirine bağlanırken Sisi, iktidarını sırtını ikisine de yaslayarak pekiştiriyor. 

Artık Kahirelilerin canına tak edip Tahrir’i ele geçirmeleri iktidarı devirmeye yetmeyecek gibi görünüyor. Ne dersiniz, bu yeni şehrin adı ne olur?