Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın New York ziyareti

Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Umutla Dayanıklılığı İnşa Etmek" temasıyla düzenlenen 76. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kapsamında gerçekleştirdiği ABD ziyaretini tamamladı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın konuşması

BM Genel Kurulu Salonu’nda dünya liderlerine ve katılımcılara seslenen Cumhurbaşkanı Erdoğan, Covid-19 salgını gibi küresel bir felaketin üstesinden uluslararası iş birliği ve dayanışmayla gelinebileceğini vurgulayarak "aşı milliyetçiliğinin farklı yöntemlerle hâlen sürdürülüyor olması, insanlık adına yüz kızartıcıdır" dedi. Cumhurbaşkanı, TURKOVAC'ın yakın zamanda "tüm insanlığın istifadesine sunulacağını" da ekledi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Afganistan'da bir an önce barış, istikrar ve güvenliğin tesis edilmesine yönelik temennilerini dile getirdi ve "uluslararası toplum bir 10 yıl daha Suriye krizinin devam etmesine izin veremez" ifadeleriyle bölgede siyasi bir çözüm bulunması için ortaya "daha güçlü bir irade" konulması gerekliliğinin altını çizdi. Cumhurbaşkanı Erdoğan göç konusunda ise yükün adil biçimde paylaşılması gerektiğini hatırlatarak Türkiye'nin "yeni göç dalgalarını karşılamaya imkânı ve tahammülü olmadığını" belirtti. Erdoğan'ın "siyasi süreçten bağımsız olarak" Afganistan'ın uluslararası camianın dayanışmasına ihtiyaç duyduğunu ifade etmesi, bazı kaynaklarca Türkiye'nin "Taliban liderliğindeki Afganistan'a destek sinyali verdiği" şeklinde yorumlandı.

Cumhurbaşkanı Libya konusunda Millî Birlik Hükümeti'nin çabalarına destek vermeye devam edeceklerini söyleyerek "meşru hükümetin yanında durulması" çağrısını yineledi. Diğer yandan İsrail - Filistin arasında barış sürecinin ve iki devletli çözüm vizyonunun yeniden canlandırılması gerektiğini söyledi. 

Erdoğan ayrıca "Azerbaycan'ın öz topraklarındaki işgali sonlandırdığını", "Kırım dâhil Ukrayna'nın toprak bütünlüğünün korunmasına önem verildiğini", "Müslüman Uygur Türklerinin temel haklarının korunması hususunda daha çok çaba gösterilmesi gerektiğine inandıklarını" vurguladı. 

"'Dünya 5'ten büyüktür' tespitini iklim değişikliği konusunda da tekrarladıklarını" söyleyen Cumhurbaşkanı; "doğal kaynakları kim vahşice sömürdüyse iklim değişikliğiyle mücadeleye en büyük katkıyı da onlar yapmalıdır." dedi. Erdoğan ayrıca Türkiye'nin Paris İklim Anlaşması'na ilk imza atan ülkelerden biri olduğu, yükümlülüklerle ilgili adaletsizlikler sebebiyle anlaşmanın henüz yürürlüğe konmadığını fakat gelecek ay TBMM onayına sunulacağını duyurdu. 

Türkevi açılışı

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 171 metre yüksekliğindeki 36 katlı Türkevi'nin açılışını da gerçekleştirdi. Yapı, 1958'de inşa edilen ve 1977'de dönemin Dışişleri Bakanı İhsan Sabri Çağlayangil'in girişimiyle 3 milyon dolar karşılığında satın alınan 12 katlı IBM idari merkezinin yerine inşa edildi. BM Genel Merkezi'nin karşısında konumlanan binanın maliyetinin 291 milyon dolar olduğu söyleniyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın "Türkevi binamız, uluslararası toplumdaki yerimizin de bir yansıması olacaktır" ifadelerini kullandığı açılış töreninde Diyanet İşleri Başkanı Ali Erbaş da dua etti. 

Fotoğraf: Murat Çetinmühürdar

• Reuters'tan Ali Erbaş analizi: Reuters'tan Daren Butler’ın dün yayımlanan "Türkiye'nin üst düzey din görevlisi laikleri rahatsız ederek sahnenin merkezine yerleşiyor" başlıklı yazısında Ali Erbaş'ın Yargıtay açılışında dua etmesine yönelik tepkilere, Ayasofya açılışına kılıçla çıkmasına, Diyanet İşleri Başkanlığı'nın ortalama bir bakanlık bütçesine denk olan bütçesinin gelecek yıl 16,1 milyar liraya yükseleceğine ve Diyanet'in kendine ait bir televizyon kanalı olduğuna değinildi. Yazıda Washington Institute'ten Soner Çağaptay'ın; Ali Erbaş'ın Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın yanında sık görülmesinin "Türkiye'de Sünni İslam hükümetinin yükselişini ortaya koyduğu", "din ve devleti, din ve eğitimi birbirinden ayıran 'laik güvenlik duvarı'nın tamamen çöktüğü" görüşlerine yer verildi.

İkili görüşmeler

Cumhurbaşkanı Erdoğan New York ziyaretinde Birleşik Krallık, Polonya, Ukrayna, Finlandiya, Gürcistan, Gine Bissau, Slovenya ve Hırvatistan liderleriyle bir araya geldi.

• Miçotakis: Cumhurbaşkanı Erdoğan Yunanistan'dan gelen talep üzerine başbakan Miçotakis'le görüşeceğini söylemiş, Yunanistan yönetimi ise Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Miçotakis'in aynı günlerde New York'ta bulunmayacaklarını ve bu sebeple görüşme olmayacağını belirtmişti. İki lider New York’ta görüşmedi. Diğer yandan Kiryakos Miçotakis, 21 Eylül’de Atina’da Ekrem İmamoğlu’yla görüştü. 

Yorumlar

19 Eylül'de Al Jazeera'de yayımlanan bir makalede "Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın ABD ziyaretinin Biden yönetimiyle ilişkilerin geliştirilmesi" amacıyla yapıldığı belirtilmişti. ABD Başkanı Joe Biden ise Covid-19 gerekçesiyle dünya liderlerine toplantıya yüz yüze katılmamaları çağrısı yapmıştı ve ikili görüşme gerçekleştirmeyeceği biliniyordu. 

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın New York seyahatinden Türkiye-ABD ilişkilerine dair somut sonuç çıkmasının düşük bir ihtimal olduğunu öngören Gazeteci Murat Yetkin; Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın gidiş nedeni olarak "Daha Adil Bir Dünya Mümkün kitabında tekrarladığı "dünya beşten büyüktür" mesajını dünya liderlerine tebliğ etmek olduğunun düşünülebileceğini" söylüyor.