Değişen söylemler: sığınmacı krizi

Geçtiğimiz haftalarda siyasilerin ana başlıklarından biri olan sığınmacı tartışmaları, bu hafta da gündemde olmaya devam etti. Cumhurbaşkanı Erdoğan dün konuyla ilgili yaptığı açıklamada "Bu kardeşlerimizden kendi tasarruflarıyla, kendi inisiyatifiyle dönmek isteyen olursa dönecektir. Allah'ın izniyle siz bu kardeşlerimizi geri gönderemeyeceksiniz. Bunu öğrenen, bilen, duyan gerek Suriyeli, Iraklı, Afgan bir gönül huzuru içine giriyorlar." dedi.

Neler oldu? 

Geçtiğimiz ay tartışılan sığınmacıların Türkiye'deki durumu ve "ilerleyen süreçte ne olacak?" sorusu, 3 Mayıs'ta yapımcı Hande Karasu tarafından  YouTube üzerinden yayınlanan "Sessiz İstila" isimli kısa filmin sosyal medyada yayılmasının ardından yeniden gündeme geldi. Ele alınan distopya senaryosu iktidar kanadından tepki görürken Karacasu gözaltına alındı ve ifadesinin alınmasının ardından serbest bırakıldı. 

Yabancı uyruklu kişilerin kamuya açık alanlarda rahatsız edici davranışlarda bulunduğu, insanları izinsiz şekilde kayda aldığını gösteren TikTok videoları da pek çok mecrada paylaşıldı, tepkiler artmaya devam etti.

Bu süreçte hem muhalefet hem de hükümet konuyu ele aldı. Zafer Partisi lideri Ümit Özdağ, kayıtlı sığınmacılar haricinde ülkede 4.3 milyon da kayıt dışı göçmen olduğunu öne sürerek tüm sığınmacıları "gerekirse zorla" ülkelerine gönderme vaadinde bulundu. Özdağ, göçmenlerin Türkiye’de iç karışıklık çıkarmak için kullanılacağını iddia etti. 

• Öte yandan: İçişleri Bakanlığı, sığınmacılara yönelik açıklamaları nedeniyle Özdağ hakkında suç duyurusunda bulundu. 

Millet İttifakı partilerinden CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu "Ülkemiz bir kaçak istilası altında, bunu kabul etmek zorundayız. Türkiye'yi göçmen hapishanesi yaptılar. Vatandaşlarımız perişan oldu." dedi. Kılıçdaroğlu sığınmacıları geri göndereceklerini açıkladı. 

• Görev çağrısı: İYİ Parti lideri Meral Akşener ise dün "İYİ Parti Genel Başkanı olarak beni devlet olarak görevlendir, ben gideyim Suriye’ye, Esad ve onun çevresiyle görüşeyim. Ülkemizde Suriye’den gelen göçmenleri Esad’la el sıkışıp ülkelerine gönderelim" ifadelerini kullandı.

Cumhur İttifakı partilerinden MHP lideri Devlet Bahçeli "Sığınmacı meselesi ülkemizin yumuşak karnı, istismara açık bir yanı hâline gelmiştir. Önü arkası hesaplanmadan atılacak her adım toplumun sinir uçlarını tahrip ve tahriş edecek, her şey doğrudan uçuruma gidecektir. Bir tezgah artan ölçüde sahnelenmektedir." açıklamasını yaptı. 

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın ise geçtiğimiz aylarda sığınmacılara yönelik çalışmalar hakkında değişen söylemlerde bulundu. 

 "Ana muhalefet, 'Biz seçimi kazandığımızda mültecileri ülkelerine göndereceğiz' diyor. Biz göndermeyeceğiz. Ensarın ne olduğunu biliyoruz." - Cumhurbaşkanı Erdoğan/Mart 2022 

"Suriyeli kardeşlerimizin gönüllü ve onurlu geri dönüşleri için elimizden gelen gayreti gösteriyoruz." -Cumhurbaşkanı Erdoğan/Nisan 2022

"Şimdi de 1 milyon Suriyeli kardeşimizin gönüllü geri dönüşünü sağlayacak yeni projenin hazırlığı içindeyiz. Konuttan hastaneye kadar, tarımdan sanayiye kadar tüm ekonomik altyapı projenin içinde yer alacak. Suriye’nin diğer kısımları da güvenli hâle geldiğinde gönüllü geri dönüşler için gereken zemini hazırlamanın gayreti içinde olacağız." -Cumhurbaşkanı Erdoğan/3 Mayıs 2022 

 "Suriye'den savaştan çıkıp ülkemize sığınan bu kardeşlerimize sonuna kadar sahip çıkacağız. Kendileri arzu ettikleri zaman vatanlarına dönebilirler ama biz onları asla bu topraklardan kovmadık ve kovmayacağız." -Cumhurbaşkanı Erdoğan/ 9 Mayıs 2022   

Nasıl değerlendiriliyor? 

Cumhuriyet yazarı Mustafa Balbay, siyasi gelişmeleri "Bir gün Suriye’nin sorunları bitecek ama Türkiye’nin Suriyeliler sorunu bitmeyecek" ifadesiyle yorumluyor. Konunun siyasi tartışmadan ziyade düelloya dönüştüğünü belirten Balbay, 1 milyon Suriyelinin gönüllülük esası içinde ülkesine döneceği açıklamasına ilişkin üç soruna eğiliyor ve bunları "Suriyelilerin gönderilmesi değil, yerleştirilmesi", "Türkiye'nin kontrol ettiği bölgelerin yerleşik hayat oluşturma zemini" ve "sığınmacıların yerleştirildiği konutların inşası için kullanılan kaynak" olarak açıklıyor. Balbay hükümete yönelik "Büyük bir sorunu ucundan çözmeye çalışırken daha büyük bir sorun yaratmayın. Seçimleri kazanma uğruna seçim güvenliği sorunu yaratacak yollara sapmayın." ifadeleriyle sesleniyor. 

Habertürk yazarı Kürşad Zorlu, bu sorununu Türkiye'deki sığınmacıların AB ülkelerine geçişini önleyen Geri Kabul Anlaşması üzerinden değerlendiriyor. Anlaşmayı "Türkiye'nin taşıyamayacağı bir yükün omuzlarında giderek ağırlaşmasına sebep olan ve kazanç-kayıp noktasında hanesinde eksi bakiye olan bir metin" olarak değerlendiren Zorlu, "Görülen odur ki, Türk milletinin birlikte yaşam iradesinde sığınmacıların kabulü mümkün değildir. O halde tek bir yol vardır. Nihai olarak gönderebildiğimiz kadar sığınmacıyı geri göndermek kısa vadede ise Türkiye’nin bu yükünü hafifletmektir." diyor. Zorlu bunun en hızlı seçeneklerinden birinin AB ile yeni bir yüzleşme olduğunu dile getiriyor.