Doğaya Ekrandan Açılan Kapıdan Geçmek

Sima Özkan

Bu hafta Arkadaşım Dünya köşesinde bir animasyon ve bir belgesel önerilerimle yaz tatilinde dünyaya ve birbirinden benzersiz diyarlardaki doğaya ekrandan açılan kapıdan geçmenin belki de tam zamanıdır. Ekrandan önerilerim çocuklar ve yetişkin oyundaşlarına uzakları yakın edecek; coğrafyamıza çok uzak bir kültürün doğayı alımlama şekline bir pencere açacak. “Çünkü bir zekâ biçimi olarak dünya, bir ses sahiptir ve her bir parçasıyla konuşmaya meyyaldir,” demiş İngiliz şair Christopher Smart. Dünyanın sesine şarkılarla ve renklerle kulak vermek için…

Enkanto: Sihirli Dünya

Walt Disney Pictures yapımı, Kolombiya’da özel güçleri olan Madrigal ailesinin hikâyesini konu eden müzikal animasyon filmi Enkanto: Sihirli Dünya bu yıl “En İyi Animasyon” dalında Akademi Ödülü’nü kazandı. Filmin şarkıları da uzun süre kulaktan silinmeyecek kadar eğlenceli. 

Aile olmak, toplum olmak, aileyi bir arada tutmak, güven, kimsenin mükemmel olmadığı gerçeği gibi temalar işleyen bu filmin en dikkat çekici yanı ise, günümüzde çevrenin, ailelerin gerçek dışı beklentileri yüzünden “mucize çocukların” üstünde oluşan baskılar ve aslında o kadar mucize olmayan bu sıradan çocukların, kendilerini değersiz ve yetersiz hissetmesi. Kimsenin mükemmel olmadığını, bir arada olmanın, birlik olmanın düzeltemeyeceği hiçbir şey olmadığını işlerken bir ailenin kaderini, cesaretiyle değiştiren bir kız çocuğuna odaklanıyoruz. Latin Amerikan halklarının yaşamlarına, kültürlerine, müziklerine dair Pixar Animation Studios yapımı Coco’dan sonra izlediğim en iyi animasyon filmiydi. 

Bu filmi seçmemin sebebi, ana karakterimiz Mirabel ve tüm ailesinin, köyünün koynunda yaşadıkları doğanın eşsiz renk paleti. Kültürel olarak kadim bir ormanın, doğa ananın, ekilen biçilen toprağın, kontrol edilemez doğal güçlerin onların hayatında yeri ve önemi verilirken; yaşam alanlarını çevreleyen dünyanın onların hayatını nasıl şekillendirdiğine de tanık oluyoruz. Yaşadıkları evin ve köylerinin kurulduğu bölge, sihirle yoktan var olsa da; doğanın “doğası gereği” sihirle, mucizelerle dolu oluşu daha güzel anlatılamazdı… Tüm aile keyifle izlenebilecek bir film. 

David Attenborough ile Yaşamın Renkleri

Netflix’te yer alan 3 bölümlük bu belgesel, hayvanların doğada geliştirdiği tüm renkleri nasıl kullandığını, masalsı bir dil ve görsel bir şölenle anlatıyor. Özel kamera teknikleriyle, ekranda çıplak gözle göremeyeceğimiz bambaşka bir dünya beliriyor. 

Doğa tarihçisi David Attenborough’un canlıların renkleri; beni yersen pişman olursun renklerini taşıyan kurbağalar gibi düşmanlarını defetmek ve uyarmak için ya da yaşadıkları yerde kendilerini kamufle etmek ya da eşlerini cezbetmek için kendi çıkarları amacıyla nasıl kullandıklarını açıklıyor. Kuşlar ve böceklerde renklerin hayatta kalma silahı; memelilerde ise  güç gösterisine dönüştüğünü keşfediyoruz. Doğanın büyüleyici renklerine arıların ve kelebeklerin gözünden bakıyor; bazen de fazla canlı renklere sahip olmanın bir bedeli olduğunu görüyoruz. Ailecek keyifle izlenebilecek, gökkuşağı gibi bir belgesel.