Elgin Mermerleri: Diplomatik krizin merkezindeki tarihî eserler

Antik Yunan mimarisinin en büyük eseri kabul edilen ve günümüzde ayakta kalan yapılar arasında en bilindik olanı Partenon Tapınağı, MÖ 5. yüzyıl'da Tanrıça Athena için, adını verdiği Atina kentinde inşa edilmişti.  

Tapınağın dış cephesini süsleyen birçok rölyef ve heykel, Yunanistan'ın Osmanlı Devleti egemenliğinde olduğu 1801-1812 yılları arasında, Elgin Lordu Thomas Bruce tarafından parça parça İngiltere'ye kaçırıldı. Bugün "Elgin Mermerleri" adıyla anılan bu koleksiyon, farklı ülkelerden çalınan birçok eser gibi British Museum koleksiyonunun bir parçası.

İngiltere'deki koleksiyon, 160 metrelik bir hat boyunca tapınağın duvarını süsleyen mermerlerin yaklaşık yarısını teşkil ediyor. Bugün 50 metrelik bir kısmı Atina’daki Akropolis Müzesi’nde sergilenen rölyeflerin geri kalanı ise Louvre gibi dünyanın çeşitli müzelerine dağılmış durumda.

BBC mülakatı

Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, önceki gün BBC 1'den Laura Kuenssberg'e verdiği mülakatta, Londra'daki British Museum'da sergilenen Elgin Mermerleri'nin Atina'daki Akropolis Müzesi'ne geri dönmesi gerektiğini belirtmiş, mermerlerin bu şekilde ayrı ayrı sergilenmesini "Mona Lisa'nın ortadan ikiye bölünüp sergilenmesine" benzetmişti.

Katıldığı programda tarihî eserlerin İngiltere ve Yunanistan'daki parçalarının resimlerini gösteren sunucunun "Sizce nerede daha güzel görünüyorlar?" sorusunu, "Cevap bence çok açık" şeklinde yanıtlayan Miçotakis, "Eserler Akropolis Müzesi'nde daha güzel görünüyor. Bu müze bunun için inşa edildi" dedi:

“Bence bu eserlerin mülkiyetiyle ilgili değil, yeniden biraraya getirilmesiyle ilgili bir konu. Eskiden tek parça olan bir anıtı nerede daha iyi değerlendirebilirsiniz?”

^{Fotoğraf: Shutterstock}

Miçotakis, Partenon Heykelleri olarak da bilinen eserlerin Yunanistan'a ait olduğunu ve geçmişte çalındığını vurgulayarak Elgin Mermerleri'nin Yunanistan'a geri dönmesi için lobi faaliyetleri yürüttüklerini ekledi. Yunanistan Başbakanı, "Mona Lisa ikiye bölünüp sergilenseydi, tabloyu görenler ondan keyif alabilir miydi?" diye sordu.

Diplomatik kriz

Başbakan Miçotakis, BBC'de tartışmaya açtığı konuyu, Salı günü (dün) Rishi Sunak ile yapması beklenen görüşmede de gündeme getireceğini belirtmişti.

Fakat Elgin Mermerleri tartışması, Birleşik Krallık Başbakanı Sunak'ın görüşmeyi bir son dakika kararıyla iptal etmesine neden oldu. Başbakanlık Ofisi'nden yapılan açıklamada, Miçotakis'in Birleşik Krallık ziyareti esnasında Partenon Heykelleri'ni gündeme getirmeyeceğine dair Yunanistan hükümetinden güvence alındığı ifade edildi.

Miçotakis ise görüşmenin iptal edilmesinin büyük hayal kırıklığı yarattığını belirterek, Sunak yerine Başbakan Yardımcısı Oliver Dowden ile görüşme ayarlanması teklifini reddetti.

Eserlerin durumu

Birleşik Krallık, Lord Elgin'in bu eserleri "padişah fermanı" ile Britanya'ya götürdüğünü ifade ederek, koleksiyonun İngiltere'de sergilenmesinin yasal olduğunu savunuyor.

Yunanistan, çalınan eserlerin iade edilmesi için ilk başvuruyu 1983'te yapmıştı. British Museum'un internet sitesinde ise "eserlerin iadesi için yapıcı görüşmelerin sürdüğü" bilgisi yer alıyor.

British Museum envanterindeki bazı eserlerin bir çalışan tarafından çalınarak internette satışa sunulduğunun ortaya çıkmasının ardından birçok ülke, müzeye "eserlerimizi geri verin" çağrısında bulunmuştu.