Elon Musk’tan California'ya veda: Neden Texas'a gidiyor?

Elon Musk, uzay taşımacılığı şirketi SpaceX ve 2022 yılında satın aldığı sosyal medya platformu X’in genel merkezlerinin ABD’nin California eyaletinden Texas’a taşınacağını açıkladı. Böylece Musk’ın sahibi olduğu xAI ve Neuralink dışındaki tüm şirketler, öncü teknoloji şirketlerinin genel merkezlerine ev sahipliği yapan California'ya veda etmiş oldu. 

Alınan karar kapsamında, SpaceX’in genel merkezi California’nın Hawthorne şehrinden şirketin Texas'taki “Starbase” isimli fırlatma tesisine taşınacak. X’in genel merkezi ise Austin’e transfer edilecek. 

Bir adım geriden: Tesla’nın genel merkezi de 2021 yılında eyaletteki yüksek vergi oranları, işletme regülasyonları ve pandemi kısıtlamaları gerekçe gösterilerek California’dan Texas’ın Austin kentine taşınmıştı. 

• 2022 yılında Musk’ın tünel inşa eden şirketi The Boring Company’nin genel merkezi ise California’dan Texas’ın Bastrop şehrine alınmıştı. 

Neden? Musk, konuya ilişkin açıklamasında California’nın Demokrat valisi Gavin Newsom tarafından hafta başında imzalanan ve cinsel kimliğini değiştiren okul çağındaki çocukları, istekleri dışında ebeveynlerine ifşa edilmekten korumayı amaçlayan “SAFETY” yasasını taşınmaya gerekçe olarak gösterdi. 

• Yasa, öğretmenlerin bölgedeki okullarda eğitim gören çocukların cinsel kimliklerini değiştirmeleri durumunda ebeveynleri bilgilendirmesini zorunlu kılan yönetmelikleri yasaklıyor. Eğitimcilerin çocukların cinsel yönelimi hakkında ebeveynlerle bilgi paylaşması da yasa dışı hâle geliyor.

• Yasayı “bardağı taşıran son damla” olarak tanımlayan Musk, bu tip bir düzenlemenin çocuklarını korumak isteyen aileleri California’yı terk etmeye zorlayacağını iddia ediyor.

• Newsom ise yeni yasanın ebeveynlerin haklarını ortadan kaldırmadığını veya kısıtlamadığını savunuyor. 

Arka plan: Musk’ın bugüne kadar kamuoyuna açık platformlarda paylaştığı pek çok söylem, "cinsiyetçi" olduğu gerekçesiyle eleştirildi. Ayrıca eski Tesla ve SpaceX çalışanları tarafından cinsiyet ayrımcılığına yönelik açılan davaların çoğunda Musk’ın adı geçiyor. ABD’li CEO’nun 2022 yılında adını ve cinsiyetini değiştiren bir çocuğunun da bunu uzun yıllar ondan sakladığı ve şu anda Musk ile görüşmediği biliniyor.

• Şirketlerinde yarattığı toksik çalışma ortamı nedeniyle sık sık eleştirilen Musk, “SAFETY” yasasına yönelik protestosuyla da özellikle sosyal medyada eleştiri oklarının hedefi hâline geldi. 

Öte yandan: Musk, uzun yıllardır California yönetimini oldukça sert bir biçimde eleştiriyor. Yönetimin yenilik yapma konusunda yavaş kaldığına işaret eden CEO, San Francisco’da artan suç oranları ve uyuşturucu kullanımının ofise gidip gelmesini zorlaştırdığını söylüyor. Ünlü iş insanının, 2021 yılında Tesla’nın Fremont’taki fabrikasının kapatılmasına neden olan pandemi kısıtlamalarını “faşist” bulduğuna yönelik bir açıklaması da bulunuyor. 

• Fakat Musk, California’yı tamamen terk etmek konusunda da tereddütlü davranıyor. Zira Tesla’nın hâlâ Palo Alto’da ikinci bir genel merkezi bulunuyor.

• Yapay zeka ve mühendislik alanlarında çok sayıda yeteneğe ev sahipliği yapan Silikon Vadisi, eyalet sınırları içinde bulunuyor. Bu nedenle Musk, yapay zeka şirketi xAI ve beyin-bilgisayar arayüzü geliştiren girişimi Neuralink’in genel merkezlerini California’da tutmaya devam ediyor.

Neden Texas?

Texas’ta eyalet gelir vergisi veya sermaye kazancı vergisi gibi vergi uygulamaları bulunmuyor. Bu da eyaleti, yüksek gelirli şirketler için cazip bir konum hâline getiriyor. 

• Ancak uzmanlar, genel merkezin taşınmasının SpaceX ve X’in mali tablolarında sınırlı bir etki yaratacağını ve Musk’ın söz konusu açıklamayı bir protesto mesajı olarak yayımladığını ifade ediyor. 

Geniş açı: Musk’ın şirketlerinin genel merkezini taşıyacağına ilişkin açıklaması, CEO'nun eski ABD Başkanı Donald Trump’a yönelik suikast girişiminin ardından X üzerinden paylaştığı destek mesajından birkaç gün sonra geldi. Musk, paylaşımında Trump’ın ABD başkanlık seçimlerindeki adaylığını destekleyerek Cumhuriyetçi kanada desteğini de vurgulamış oldu.