G20: F-16 çıkmazı, Covid-19, iklim krizi

Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ABD Başkanı Joe Biden, G20 zirvesi kapsamında bir araya geldi. 70 dakika süren görüşmede; Libya seçimleri, Doğu Akdeniz, Güney Kafkasya ve Suriye'deki siyasi süreçlerle diplomatik gelişmeler konuşuldu. Biden, görüşmede Türkiye'yle savunma alanında yapılan iş birliğinin önemini vurguladı. Rusya'dan S-400 alınması konusundaki endişelerini de ifade eden Biden'ın insan hakları, hukukun üstünlüğü ve demokrasi gibi başlıklar hakkında da görüş belirttiği açıklandı. 

• F-16 çıkmazı: Reuters'ın konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre; Biden’ın Türkiye'nin F-16 isteğini değerlendirdiği; ancak ABD'de konuya ilişkin devam eden bir süreç olduğu öğrenildi. Biden'ın F-16 satışına olumlu yaklaştığını dile getiren Erdoğan, PKK/PYD'nin ABD'den destek aldığını; fakat ilerleyen dönemde bu durumun devam etmeyeceğini umduğunu da sözlerine ekledi. 
• Neden önemli? Liderler arasında F-16 konusunda uzlaşma sağlansa bile satışın gerçekleşmesi için ABD Kongresi'nin de onay vermesi gerekiyor. 
• Arka plan: Türkiye, Rusya'dan S-400 aldıktan sonra Ankara F-35 programından çıkarılmıştı. Geçtiğimiz haftalarda, Temsilciler Meclisi'nin 11 üyesi Türkiye'ye F-16 satılmamasını tavsiye eden bir mektup paylaşmıştı. 

Aşıda eşitsizlik 

Zirveye video konferansla katılan Rusya lideri Vladimir Putin, Sputnik V aşısının uluslararası tanınırlığının az olmasından şikâyet etti. Putin, G20 ülkelerinin sağlık bakanlarına aşıların ve aşı sertifikalarının karşılıklı olarak tanınması için çağrıda bulundu. Covid-19 aşısına bazı ülkelerin hâlâ ulaşamadığını söyleyen Putin, aşı dağıtımında dürüst olmayan bir rekabet yaşandığına dikkat çekti. 

• Bir adım geriden: Güney Afrika, ülkede aşı ihtiyacı olmasına rağmen Rusya'nın Sputnik V aşısını onaylamayı aşının erkekler arasında HIV enfeksiyonuna yönelik riski artırabileceği gerekçesiyle reddetmişti. 

Zirveye ev sahipliği yapan İtalya Başbakanı Mario Draghi, uluslararası toplumun Dünya Sağlık Örgütü'nün bu yılın sonuna kadar küresel nüfusun %40'ını aşılama hedefini karşılamaya çok yakın olduğunu dile getirdi. Draghi, çeşitli ülkelerde insanların %30'unun en az bir doz aşı olduğunu ve bu sayının artması gerektiğini söyledi. Bu ülkelerde oranın düşük olmasını ahlaki açıdan kabul edilemez bulduğunu ifade eden Draghi, 2022'nin ortasına dek dünya nüfusunun %70'inin aşılanmasını istedi. 

İklim kriziyle mücadele 

Zirvede küresel ısınmanın "anlamlı ve etkili eylemlerle" sınırlandırılacağına yönelik vaatler de yinelendi.  

• Nedir? 19 ülke ve Avrupa Birliği'nden oluşan G20 grubu, dünya emisyonlarının %80'ini oluşturuyor. Uzmanlara göre, bir iklim felaketinden kaçınmak için 2050 yılında hedefin tamamlanmış olması gerekiyor. Draghi G20 ülkelerinin yüzyılın ortasına kadar net sıfıra ulaşma hedefinde kararlı olduğunu söyledi.
• 10 yıl erteleme talebi: Çin ve Rusya, hedefin 2060 yılına çekilmesi gerektiğini savundu. Putin, sadece karbon nötrlüğüne ulaşmayı değil; önümüzdeki 30 yıl içinde Rusya'daki sera gazı emisyonlarının Avrupa Birliği'ne oranla daha az olmasını hedeflediklerini belirtti. Draghi, G20 grubunun gelişmekte olan ülkelere yılda 100 milyar dolar iklim finansmanı sağlama hedefine ulaşmaya yakın olduğunu da ifade etti. 

Tayvan ve Ukrayna çıkışı 

Zirvede Rusya'daki mevkidaşıyla görüşen Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, toplantıdan sonra yaptığı açıklamada Ukrayna'nın kullandığı SİHA'ların Türkiye'de üretilmesine rağmen Ukrayna'da kullanıldığını, bu sebeple Türkiye'nin isminin meseleye karıştırılmamasını talep etti. Çavuşoğlu, "Bir ülke bizden ya da başka bir ülkeden silah almışsa o silaha Türk, Rus ya da Ukraynalı damgası vurulamaz." dedi. 

ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken da Çin'in Tayvan'a olan müdahalesini sona erdirmesi konusunda Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi'yle karşı karşıya geldi. Çin'i iklim kriziyle ilgili sorumluluklarını yerine getirmeye çağıran Blinken, Çin'in en fazla karbon salan ülke olduğuna dikkat çekti. Blinken, Çin'in Tayvan'ın mevcut durumuna yapacağı herhangi bir tek taraflı değişikliğin ABD tarafından hoş karşılanmayacağını da söyledi.