İki uçlu dünya: Biden-Putin'in Ukrayna zirvesi

ABD Başkanı Joe Biden ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, "kapalı kapılar ardında" yaklaşık iki saat süren bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi. İki lider, stratejik istikrar ve siber güvenlik de dâhil olmak üzere Rusya'nın Ukrayna sınırındaki askerî faaliyetlerinin ele alındığı bir toplantı yaptı. ABD'nin Ukrayna'nın egemenliğine ve toprak bütünlüğüne verdiği desteği yinelediği öğrenildi. 

• Arka plan: Ukrayna'nın Rusya tarafından işgal edileceğine yönelik tartışmalar, Ukrayna sınırında geçtiğimiz haftalarda başlayan gerginlikle artış göstermişti. Rusya'nın Ukrayna sınırına 175 bin asker konuşlandırdığı ileri sürülmüş; Rusya işgal iddialarının ABD tarafından yapılan "kötü niyetli bir propaganda" olduğu cevabını vermişti.
• Sınırda son durum: Rusya'nın sınırdaki asker sayısı artarken olası bir işgal hâlinde askerlerin ihtiyacı olabilecek yakıt ve tıbbi birimlerin de hazır durumda bekletildiği iddia edildi. 

Yaptırım tehdidi 

ABD ve Avrupa'nın ihtimaller arasında görülen işgali önlemek için Rusya'ya yönelik yaptırım kararı alabileceği belirtildi. Yaptırımların Putin'in yakın çevresine ve Rusya merkezli enerji üreticilerine karşı olabileceği kaydedildi. Rusya'nın, döviz transferi yapılmasına olanak tanıyan SWIFT'ten de çıkarılması talep edildi. Yaptırım uygulanıp uygulanmayacağına ilişkin son kararın henüz verilmediği; ancak Biden'ın, Avrupa'daki liderlerle temas hâlinde olduğu ifade edildi. Rusya ekonomisini zarara uğratacak yaptırım planları Avrupa'da da karşılık buldu. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Rusya'nın saldırgan eylemlerine cevap vermekten çekinmeyeceklerini söyledi. Von der Leyen, Avrupa Birliği'nin "tam ve sarsılmaz desteğinin" Ukrayna'nın yanında olduğunu dile getirdi.

• Diplomasi önceliği: Rusya, NATO'nun Ukrayna'da askerî faaliyet yürütmeyeceğine dair yazılı kanıt istedi. Putin'in, Ukrayna'ya yapılan askerî desteği kırmızı çizgi olarak tanımlaması; ABD tarafından hoş karşılanmadı. Savunma Bakanı Lloyd Austin, ABD'nin Ukrayna'nın topraklarını korumak için ülkeye tüm ihtiyaçlarına karşılık gelebilecek bir destek sunacaklarını belirtse de öncelikle diplomasiden yana olduklarını vurguladı.

Yeni bir Afganistan mı? 

Ukrayna'nın işgal edildiği bir senaryoda Afganistan'a dönüşebileceği yorumları da yapıldı. ABD tarafında bir acil durum planı hazırlandığı, Biden'ın Ukrayna konusunda diplomatik bir sonuca ulaşamaması ihtimalini değerlendirdiği söylendi. Bu kapsamda Biden yönetiminin bir işgal hâlinde ABD vatandaşlarının Ukrayna'dan güvenli çıkışını sağlamak için seçenekler aradığı iddia edildi. The Washington Post yazarı Walter Russell Mead, Biden'ın Ukrayna konusunda net bir karar vermesi gerektiğinin altını çizdi. Mead, ABD'nin Afganistan'dan çıkışı Avrupa'da güvensizlik yaratmışken Biden'ın geri adım atmasının İran ve Çin üzerinde de olumsuz bir etki yaratacağına işaret etti. 

• Blöf mü? Rusya'nın çeşitli isteklerini kabul ettirmek için blöf yaptığı görüşü de öne çıktı. Bremen Üniversitesi'nden Nikolay Mitrokhin, Rusya'nın bir işgal başlatmasının Kremlin için "intihar" niteliği taşıdığına dikkat çekti. Rusya'nın Batı ülkelerinin uygulayabileceği ekonomik yaptırımları ve dış ticaret gelirinin üçte ikisini kaybetmeyi göze alamayacağını savunan Mitrokhin, Rusya'nın "yapay bir histeri" yaratma amacı olduğunu belirtti.