İklim Krizi ve Kanser

Yazan: İdil Ateş

Düzenleyen: Prof. Dr. Ceyda Açılan Ayhan

Günümüzün en korkutucu ve tedavisi zor hastalıklarından biri kanser. Hem genetik yatkınlık hem de çevresel faktörler kansere sebebiyet veriyor. Her insanın parmak izinin farklı olması gibi, kanser de her bireyde değişiklik gösterebiliyor. Bu yüzden, kanserin her kişi için özelleştirilmiş bir tedavi gereksinimi ve birçok değişkene bağlı kontrol süreci bulunuyor. Bu özellikleri, kanseri karmaşık ve endişe verici bir hastalık haline getiriyor. Kanser hastalığının ve tedavisinin bu kadar gündemde olduğu bu yüzyılda, insanlığın yüzleştiği en büyük sorunlardan biri olan iklim krizinin kanserle ilişkisini anlayabilmek çok önemli. 

İklim krizinin kanserle olan ilişkisi tam olarak bilinmese de sıcaklık artışının kanserojen taşınımını arttıracağı ve gerçekleşecek su sıkıntısının yarattığı hijyen koşullarının da hastalık oranlarını bariz bir şekilde arttıracağı öngörülüyor. Ancak küresel ısınmanın kanserle olan ilişkisini somut şekilde gözlemleyebileceğimiz iki hastalık var: akciğer kanseri ve cilt kanseri.

Akciğer Kanseri Oranlarının İklim Kriziyle Birlikte Artışı

Dünya Sağlık Örgütü'ne göre, akciğer kanserinin en büyük nedenlerinden biri hava kirliliği. Yapılan araştırmalar, dünya genelinde akciğer kanserinin yüzde 14'ünün kirli havadan kaynaklandığını söylüyor. İklim krizi, hava kalitesini olumsuz yönde etkiliyor. Karbondioksit (CO2), metan (CH4) ve azot oksitler (NOx) gibi havayı kirleten gazların yoğunluğu atmosferde artıyor.  Bunun yanı sıra aşırı sıcaklıklar orman yangınlarını artıyor. Yangınlar ile havaya CO2, CH4, NOx ve SO2 gibi zararlı gazlar salınıyor ve havamızı kirleterek hastalıkları tetikliyor.

Fosil yakıtlar iklim krizinin baş sebeplerinden biri. Fosil yakıtlar sera gazı emisyonlarını artırmakla kalmıyor; PM2.5 ve PM10 gibi ince partiküller havamızı kirletiyor. Uzun süre bu kirleticilere maruz kalmak, solunum yolu hastalıklarını beraberinde getiriyor ve akciğer kanseri riskini artırıyor. Ayrıca, artan aşırı hava olayları, toprak ve su kaynaklı kirleticilerin havaya karışmasına neden oluyor. Artan sıcaklıklar ise bazı uçucu organik bileşiklerin oluşumunu hızlandırıyor ve bu bileşikler havada yoğunlaşıyor. Tüm bu faktörler, hava kalitemizi ciddi anlamda tehdit ediyor. 

İklim Krizi Cilt Kanserinin Tetikliyor mu?

Cilt kanserinin temel sebeplerinden biri, deri hücrelerinin DNA'sındaki mutasyonlar. Peki, bu mutasyonlara ne sebep oluyor: ultraviyole (UV) ışığına maruz kalmak. Ozon tabakasının incelmesi ise bu tehlikenin katlanarak artma riskini oluşturuyor. Sera gazlarının artmasının ozon tabakasını zayıflatması daha fazla UV ışınlarının yeryüzüne ulaşmasına sebep oluyor. 

Korkutucu olan bir diğer bilgi ise, artan sıcaklığın UV ışınlarını daha tehlikeli kılması. Fareler üzerinde yapılan deneyler, sıcaklığın her 1 derece artışında UV ışınlarının etkisinin yüzde 5 arttığını gösteriyor. Yani, geçen yüzyılda yaşanan bir derecelik sıcaklık artışıyla, UV'nin etkisi ciddi anlamda artmış durumda. Ve işin en üzücü kısmı; İngiltere Kanser Araştırma Grubu’nun yaptığı araştırmaya göre, İngiltere'de 2040'a kadar beklenen sıcaklık artışı, yılda ortalama 17,500’le tarihteki en yüksek sayıya ulaşan vakaların 26,500’e kadar artmasına yol açabilir 

Artan Kanser Oranları ve Küresel Isınmayla Mücadele

İklim krizinin akciğer kanseri ve cilt kanseri üzerindeki etkilerini dikkate alarak, bu iki problem arasında sıkı bir bağlantı olduğunu açıkça görmek mümkün. Kanserle mücadelede gerçek ilerlemeler kaydedebilmek için, iklim krizine karşı gerekli önlemleri almak; gezegenimizi ve  gelecek nesilleri bu tehlikeli ve ölümcül hastalıklardan koruyabilmek adına çok önemli. Şimdi harekete geçme zamanı!