İşgalin sonu mu?

Azerbaycan ile Ermenistan arasında Dağlık Karabağ bölgesinde savaşa dönüşme potansiyeli taşıyan çatışmaların arka planını temmuz ayında, çatışmaların gerçek bir savaşa evrilmesini ise geçen hafta yayımladığımız hikâyelerde aktarmıştık. Çatışmalar devam ederken cephe hattından Azerbaycan’ın işgal altındaki bölgelerini adım adım geri aldığına dair gelen haberler, ülkenin başkenti Bakü’de sevinçle karşılanıyor. 
 

• Aliyev’in açıklamaları: Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, pazar günü gerçekleştirdiği ulusa sesleniş konuşmasında devam eden operasyonlar sayesinde Cebrayil şehri ve civar köylerden Karhulu, Şükürbeyli, Yukarı Maralyan, Çereken, Daşkesen, Horovlu, Mahmudlu, Ceferabad, Decal köylerinin “işgalden kurtarıldığını” açıkladı. Cumhurbaşkanı Aliyev, Azerbaycan’ın ilerleyişini sürdüreceğini bildirdiği konuşmasında, “Ermenistan’ın Azerbaycan’ın toprak bütünlüğünü tanıdığını söyleyip özür dilemesi ve Ermenistan kuvvetlerinin işgal altındaki topraklardan çekilmesi için bir zaman çizelgesi verilmesi” şartlarının yerine getirilmesi hâlinde ateşkes yapılacağını da duyurdu. Dünkü konuşmasında ise Aliyev, "Ermenistan, Azerbaycan topraklarına saldırarak Rusya’yı savaşa çekmeye çalışıyor. Azerbaycan’da Ermeniler yaşıyor. Bizim Ermeni halkıyla sorunumuz yok. Ermenistan'daki halk, kendi iktidarının rehinidir. Dağlık Karabağ’daki halklar bizim vatandaşımızdır. İşgal siyaseti bittikten sonra biz orada birlikte yaşayacağız.” ifadelerini kullandı.
   
• Türkiye’den açıklamalar: Pazar günü yaptığı açıklamada Ermenistan’ın Azerbaycan’ın Gence şehrine yönelik gerçekleştirdiği ve en az 22 sivilin hayatını kaybettiği saldırıyı şiddetle kınayan Millî Savunma Bakanlığı, dün de Azerbaycan güvenilir kaynaklarından alınan bilgilere göre toplam 22 yerleşim bölgesinin Azerbaycan tarafından işgalden kurtarıldığını duyurdu. Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu da "Ermenistan doğrudan sivilleri hedef alıyor. Bu esasen savaş suçudur" açıklamasında bulundu.
   
• İran’da yaşananlar: İran’daki Azerbaycan Türklerinin nüfusunun Azerbaycan’ın toplam nüfusunun neredeyse iki katı olması, çatışmanın İran’da bir iç mesele hâline gelmesine de yol açıyor. Azerbaycan Türklerinin yoğun olarak yaşadığı Tebriz ve Erdebil şehirlerinde Azerbaycan’a destek gösterileri yapılıyor. Gösterilerde, Ermenistan’a destek olduğu gerekçesiyle İran yönetimi de protesto ediliyor, Ermenistan’a gittiği ve askerî yardım taşıdığı düşünülen tırlar göstericiler tarafından engelleniyor. Ayrıca, güvenlik güçlerinin müdahale ettiği gösterilerde 12 aktivistin tutuklandığı iddia ediliyor. İran’dan yapılan açıklamalarda ise tırların askerî malzeme taşımadığı, Azerbaycan’ın toprak bütünlüğüne saygı gösterilerek işgalin sona ermesi gerektiği ve iki taraftan da İran sınırına yönelik taciz ateşlerinin “kabul edilemez” olduğu belirtiliyor.
   
• Rusya’nın tavrı: Daha önce taraflara ateşkes çağrılarında bulunan Rusya’nın Azerbaycan-Ermenistan arasındaki çatışma ortamının sürmesine onay vererek Suriye ve Libya’daki politikalarından rahatsız olduğu Türkiye’ye yeni bir dış politika sorunu yaratmak istediği yorumları yapılıyor. Öte yandan Rusya’nın, Batı yanlısı bir devrimle göreve gelen Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan’a karşı olan rahatsızlığı sebebiyle “kontrollü kaos” stratejisi izlediği ve geleneksel Ermenistan’ı koruma stratejisinin aksine Azerbaycan’ın kazanım elde etmesine müdahale etmeyeceği söyleniyor. Rusya tarafından servis edilen görüntülerde Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Paşinyan tarafından defalarca arandığının gösterilmesi de bu yorumu destekliyor. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev de Ermenistan’ın Rusya’dan destek bulma çabasının sonuçsuz kalacağını savunuyor.
   
• İsrail’in tavrı: Ermenistan, 1 Ekim’de İsrail’in Azerbaycan’a askerî desteği sebebiyle ülkedeki büyükelçisini geri çağırmıştı. Bu desteğin temelinde enerji ilişkileri ve İran’ın iç karışıklığa sürüklenme ihtimali olduğu düşünülmüştü. Ermenistan merkezli kaynaklar, bu desteğin birkaç gün içinde son bulacağına söz verildiğini iddia ediyor. 
   
• Sonuç: 28 yıldır devam eden, 1993’te Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ve 1996’da Avrupa Güvenliği ve İşbirliği toplantılarında, 2005’teki Avrupa Konseyi kararında, 2006’daki ABD ve Almanya Dışişleri Bakanlığı açıklamalarında, 2006 ve 2013 NATO zirvelerinde, 2009’da Almanya ve 2010 ve 2013’teki Avrupa Parlamento kararlarında bitmesi talep edilen Ermenistan işgaline karşı Azerbaycan halkı ve yönetiminin sabrı taşmışa benziyor. Önümüzdeki günlerde de uluslararası kamuoyundaki tarafların netleşmesi, Azerbaycan’ın da işgali gerileterek stratejik kazanımlar elde etmesi bekleniyor.