Kamu bankaları faiz indirdi, şimdi ne olacak?

"Kamu bankaları faiz indirecek…
Ucuz krediyi kapanlar döviz ve altın alacak…
Döviz kurları daha hızlı artacak…
Kur artışı enflasyonu, enflasyon faizi artıracak…
Aldıkları dövizi yüksek kurdan satıp yüksek faize koyacaklar…
Başladığımız yere daha fakir ve daha işsiz döneceğiz…" CHP İstanbul Milletvekili Aykut Erdoğdu 

Erdoğdu bu ifadeleri, kamu bankaları Ziraat Bankası, Vakıfbank ve Halkbank'ın kurumsal kredi faiz oranlarında indirim kararı almasının ardından kullandı. İndirim, ticari kredileri ve konut kredilerini kapsıyor. 

Ne olmuştu? 

TCMB tarafında uzun süredir farklı gelişmeler yaşanıyor. İlk gelişme 13 Ekim’de Cumhurbaşkanı Erdoğan ile TCMB Başkanı Şahap Kavcıoğlu’nun görüşmesinin ardından iki Başkan Yardımcısı ile bir Para Politikası Kurulu (PPK) üyesinin görevden alınmasıyla yaşandı. 

Gelişmeyle dolar 9,18 TL'yi gördü.

Atamaların ardından 15 Ekim günü CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu, Kavcıoğlu’yla görüşeceğini açıkladı. Açıklamayla aynı gün bir görüşme gerçekleştirildi. Kılıçdaroğlu görüşmeyle ilgili "Sıcak siyasetin Merkez Bankası'na müdahale etmesini istemiyoruz bunu sayın başkana ifade ettik." derken, Kavcıoğlu’ysa “Karşılıklı görüş alışverişinde bulunduk” açıklamasını yaptı.

21 Ekim’de gerçekleşen PPK toplantısında TCMB 200 baz puan indirime giderek politika faizini %16 olarak belirledi. Bu gelişme hakkında birçok ekonomist kararın iktisadi gerekçelerle alınmadığı ve bu nedenle “doğru bir adım olmadığını” dile getirdi. 

Bu gelişmenin piyasalara etkisi çok hızlı oldu, kararın açıklanmasının ardından dolar 9,49'la rekor tazeledi.

Türkiye’de her gün devam eden gelişmeler ve piyasalardaki “güvensizliğin” de etkisiyle dolar 9,85’i gördü; bu arada birçok kez rekor tazeledi. 

Reuters’tan öngörü 

Reuters karardan bir gün önce üst düzey bir bankacılık kaynağının kamu bankalarının merkez bankasının haftalık repo faizini 200 baz puan indirimine paralel olarak pazartesi günü faiz indireceğini söyledi. Nitekim kaynak yanılmadı.

• Halkbank’tan yalanlama: Halkbank ortak açıklamadan önce sabah saatlerinde Reuters'ın yayımladığı haberi yalanladı. Böyle bir indirimin söz konusu olmadığını söyledi. 

Ayrıntılar 

TCMB’nin faiz indiriminin ardından dün kamu bankaları Ziraat Bankası, Vakıfbank ve Halkbank kurumsal kredi faiz oranlarında ürün ve vade yapısına göre 200 baz puana kadar değişen oranlarda indirim yaptığını duyurdu. Bankaların ortak açıklamalarında oran değişikliğiyle konutta 1 milyon liranın altındaki kredi için faizin %1,29'a indiği vurgulandı ve “1 milyon TL üzerindeki tutarlarda ise %1,34 faiz oranı uygulanmaya başlanacaktır" denildi. 

Kim ne dedi? 

Ağustos sonunda Hazine ve Maliye Bakanı Lütfi Elvan, bireysel kredilerin sınırlandırılması ve özenle takip edilmesi için bankalarla görüşmelerin sürdüğünü söylemişti. Kamu bankalarının faiz indiriminin ardından karara tepki gösterildi.

Bu ne perhiz, bu ne lahana turşusu? Bireysel kredileri frenlemek için çeşitli yasal düzenlemeler yapılırken, konut kredisi faizlerini indirmek ne anlama geliyor? Ticari krediler içinde batık oranının en yüksek olduğu sektörün inşaat sektörünün olması, gerekçe olabilir mi? - Prof. Dr. Şenol Babuşçu

Kamu bankaları aylık %1,29’dan, yıllık %15,5’tan konut kredisi veriyor. Buna karşın 10 yıllık hazine tahvil faizi %20,52. Devlet %20,5’tan borçlanıp, bunun %5 altı faizle kredi dağıtıyor. Müteahhitleri yüzdürmek için sade vatandaşın cebinden zarar yazıyor. - BirGün yazarı Hayri Kozanoğlu 

Kamu bankaları 1 milyon TL'ye kadar olan kredinin faizini 1,29'a indirmiş. Yıllığı %16,5 eder. Enflasyon %20'ye vurmuşken iyi faiz. Kredi çeker döviz alırım kâr ederim. Niye harcayayım? Bunu düşündü mü aklıevveller? Temmuz 2019-2020 arası denenmiş ve enflasyon patlatmış bir yol. Şaşkınlar. - İktisatçı Mustafa Sönmez

Perspektif

TCMB’nin son faiz indirimi ve bunun kamu bankalarındaki yansıması konusunda görüşlerini Aposto!’yla paylaşan ekonomist Enes Özkan; beklenmedik çıkışların ve öngörülemedik hamlelerin Türkiye’nin risk primini artırdığına dikkat çekiyor. 

“Siz faizleri insanlar daha çok kredi kullansın diye düşürüyorsunuz fakat Türkiye’deki mevduat miktarı, çoğu zaman alınmak istenen kredi miktarını karşılamıyor. Zaten Türkiye’de bir tasarruf açığı var. Bu gibi durumlarda aslında Merkez Bankası para tabanını genişleterek kendisi ticari bankalara kredi sağlıyor.“

Enflasyonu ciddi bir biçimde yükselteceği için TCMB’nin bunu yapmaması gerektiğini savunan Özkan, bu durumda kredi ihtiyacı olan bankaların yurt dışındaki başka bankalardan ya da banka konsorsiyumlarından sendikasyon kredisi denen büyük miktarlı krediler kullandıklarını belirtiyor. Risk primi ve dolayısıyla faizler yüksek olduğundan, bankalar dışarı borçlanırken daha çok faiz ödemek zorunda kalıyor.

Ekonomiyi kısa vadede biraz canlandırıp seçime gitme gibi bir plan olabileceğinden söz etse de Özkan, bu duruma çok ihtimal vermediğini söylüyor. 

“Faizleri indirdiler ama kamu bankalarının hamlesiyle konut kredisinde faiz 1,29’a indi. Bundan bir önceki kredi kampanyasında konut kredisinde faiz 0,64’tü. Faizler hâlâ çok çok yüksek. Bu faiz indiriminin anlamlı olabilmesi için çok daha büyük yapılması gerekiyor, ki onun da daha yıkıcı etkileri olur.” diyen Özkan, yapılan hamlelerde herhangi bir şeyin hedeflendiğini düşünmüyor.